موارد استثنا بر لزوم آگهی موت فرضی
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۱/۰۳/۲۶
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر جهرم
موضوع
موارد استثنا بر لزوم آگهی موت فرضی
پرسش
در موت فرضی، آیا آگهی موضوع ماده ۱۰۲۳ قانون مدنی، ناظر به ماده ۱۰۱۹ قانون مدنی هم هست؟ بهعبارتدیگر آیا مواردی هست که مصداق ماده ۱۰۱۹ قانون مدنی باشد و در هیچ بند ماده ۱۰۲۰ قانون مدنی نگنجد؟
نظر هیات عالی
در فرض سوال، نظریه اکثریت مطلوب و مورد تایید هیات عالی است. با این توضیح که؛ قانونگذار در ماده ۱۰۱۹ قانون مدنی بیان داشته حکم موت فرضی در موردی صادر میشود که از تاریخ آخرین خبری که از شخص غایب رسیده، مدت زمانی سپری شده باشد که عادتاً چنین شخصی زنده نمیماند و در ماده ۱۰۲۰ قانون مدنی، مصادیق و موارد مربوط به ماده ۱۰۱۹ را احصاء نموده است؛ لذا حکم ماده ۱۰۲۳ قانون مدنی راجع به انتشار آگهی به موارد و مصادیق مندرج در مواد ۱۰۱۹ و ۱۰۲۰ قانون مذکور نیز تسری پیدا میکند.
نظر اکثریت
در ارتباط با ماده ۱۰۱۹ قانون مدنی نیز ضروری است که مطابق ماده ۱۰۲۳ آن قانون، آگهی منتشر شود. درواقع باید به تقدم رتبی این مواد توجه شود و انتشار آگهی در ارتباط با تمام موارد موت فرضی است و ماده ۱۰۲۰ قانون مدنی درواقع شرحی برای ماده قبل است؛ لذا همینکه در ماده ۱۰۲۳ از ماده ۱۰۲۰ نامبرده شده کافی است و نیاز نیست که ماده ۱۰۱۹ نیز مستقلاً ذکر شود و لزوم نشر آگهی در هر پروندهای که موضوع آن موت فرضی باشد ضرورت خواهد داشت. از سوی دیگر حتی اگر تردید داشتیم که در موردی نیاز به نشر آگهی است یا خیر احتیاط در این است که نشر را ضروری بدانیم تا در ترتب آثار موت شک و شبههای وجود نداشته باشد و به یقین بگوییم شرایط موردنظر قانونگذار مراعات گردیده است.
نظر اقلیت
ماده ۱۰۲۳ قانون مدنی در مقام بیان، هیچ نامی از ماده ۱۰۱۹ نبرده است و در مورد این ماده ضرورتی به تشریفات اضافهای مانند نشر آگهی نخواهد بود و اصل هم بر این است که تشریفات اضافه ضرورت ندارد و هر تشریفات اضافی در فرایند دادرسی نیاز به دلیل یقینی دارد و جای جریان احتیاط نمیباشد. اینکه گفته شود ماده ۱۰۲۰ توضیح ماده ۱۰۱۹ است اول ادعا است. قابل توجه اینکه در ماده ۱۰۱۹ موضوع حکم موت فرضی را «عادتاً» قید کرده است و حال آنکه در ماده ۱۰۲۰ مصادیق «عادتاً» ذکر نشده است؛ بلکه ماده ۱۰۲۰ در مقام بسط موضوع ماده ۱۰۱۹ برآمده و حتی مصادیقی که عادتاً موت نبوده را نیز ملحق به موارد عادتاً کرده است. مثلاً اینکه شخص مفقود الان اگر زنده باشد ۱۲۰ ساله باشد از مصادیق ماده ۱۰۱۹ است، اما شخصی که صرفاً ده سال مفقود شده و اگر زنده باشد هشتاد ساله است اگرچه عادتاً نمیتوان وی را مرده دانست اما ماده ۱۰۲۰ آن را موت فرضی محسوب کرده است. با این اوصاف نشر آگهی در موارد ماده ۱۰۱۹ قانون مدنی ضرورت و موجبی ندارد.