نحوه تعلق نصف حق کسب وپیشه به هر یک از مستاجره ومنتقل الیه

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۳/۰۳/۰۳
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر قائم شهر

موضوع

نحوه تعلق نصف حق کسب وپیشه به هر یک از مستاجره ومنتقل الیه

پرسش

مالک ملک تجاری به طرفیت مستاجر و منتقل الیه (مستاجر دوم) دادخواست تخلیه ملک مورد اجاره را به لحاظ تخلف از شرط (انتقال به غیر) تقدیم دادگاه کرده است. با توجه به محتویات پرونده تخلف مستاجر اول محرز بوده و مورد هم مشمول قانون روابط موجر و مستاجر مصوب سال ۱۳۵۶ است. و وفق ماده ۱۹ قانون مذکور نصف حق کسب و پیشه حسب مورد به مستاجر یا منتقل الیه پرداخت می شود. حال سوال این است که نصف حق کسب و پیشه چه زمانی به مستاجر و چه زمانی به منتقل الیه (متصرف) تعلق می گیرد؟ اگر مستاجر ملک را بعد از صدور حکم به کس دیگر انتقال داده باشد که اصلا طرف دعوا نبوده ولی متصرف فعلی باشد در این حالت نصف حق کسب و پیشه به چه کسی تعلق می گیرد؟

نظر هیئت عالی

در صورتی که حق انتقال به غیر از مستاجر سلب شده باشد مستاجر مورد اجاره را به دیگری انتقال دهد موجر حق درخواست تخلیه را دارد.

نظر اکثریت

در مورد قسمت اول سوال با توجه به تـبصره ۱ مـاده ۱۹ قـانـون روابـط مـوجر و مستاجر سال ۱۳۵۶ که لفظ حسب مورد را به کار برده هر چند تصریحی در قانون وجود ندارد اما برای حل تعارض با عنایت به رویه قضایی حاکم هرگاه مستاجر اول در زمان انتقال ملک به مستاجر دوم (منتقل الیه یا متصرف) حق کسب و پیشه را گرفته و ملک را با دریافت کلیه حقوق کسبی انتقال داده باشد حق کسب و پیشه به متصرف (منتقل الیه ـ مستاجر دوم) تعلق می گیرد زیرا بابت حق کسب و پیشه پول پرداخت کرده است اما اگر مستاجر اول ملک را بدون دریافت حق کسب و پیشه انتقال داده باشد حق کسب و پیشه به مستاجر اول تعلق می گیرد.

نظر اقلیت

در مورد قسمت اول سوال: که اصولا دعوای مطروحه باید به طرفیت مستاجر یا متصرف طرح شود نه هر دو نفر. وقتی به طرفیت هر کس که در زمان طرح دعوا متصرف بوده طرح شود حق کسب و پیشه به او تعلق می گیرد.