نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۱/۱۳۲۶ مورخ ۱۴۰۲/۰۳/۲۶

تاریخ نظریه: ۱۴۰۲/۰۳/۲۶
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۱/۱۳۲۶
شماره پرونده: ۱۴۰۱-۱۸۶/۲-۱۳۲۶ک
استعلام:
چنانچه در جرایم تعزیری (که فاقد هرگونه ضرر و زیان حکمی باشد؛ مانند توهین و تهدید) پس از صدور حکم قطعی مشخص شود محکوم‌علیه در زمان ارتکاب جرم دارای جنون (از نوع دائمی) بوده است، آیا مستفاد از تبصره یک ماده ۱۵۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، از موارد صدور قرار موقوفی اجرای مجازات است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، مقررات تبصره یک ماده ۱۵۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در فرض سوال که پس از صدور حکم قطعی، مشخص شده است مرتکب «در زمان ارتکاب جرم مجنون» بوده است، تسری ندارد و با توجه به مواد ۴۹۴ و ۵۰۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ اصل بر لازم‌الاجراء بودن احکام قطعی است و تعویق و توقف اجرای احکام لازم‌الاجراء امری استثنایی و محدود به موارد تصریح شده در قانون است.ثانیاً، طبق ماده ۱۴۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ «هرگاه مرتکب در زمان ارتکاب جرم دچار اختلال روانی بوده به نحوی که فاقد اراده یا قوه تمییز باشد مجنون محسوب می‌شود و مسئولیت کیفری ندارد»؛ احراز این امر پس از کسب نظر کارشناس یا کارشناسان متخصص روان‌پزشکی بر عهده مرجع کیفری رسیدگی‌کننده است. در فرض سوال، صدور حکم به محکومیت متهم و قطعی شدن آن دلالت بر این دارد که دادگاه صادرکننده حکم مرتکب را فردی عاقل، بالغ و مختار دانسته است که دارای مسئولیت کیفری است؛ زیرا با عنایت به مواد ۱۴۰، ۱۴۳، ۱۴۶ و ۱۴۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، اصل بر مسئولیت کیفری افراد بالغ است؛ مگر آن‌‌که جنون یا عدم اختیار فرد مرتکب در زمان ارتکاب جرم و در حین رسیدگی احراز شود. در نتیجه در فرض سوال، چنانچه مدارک و دلایل جدیدی پس از صدور حکم قطعی به اجرای احکام واصل شده (ارائه شده) است که کاشف از جنون محکوم در زمان ارتکاب جرم است، می‌تواند از موارد درخواست اعاده دادرسی موضوع بند «ج» ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ باشد.