نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۳۱۳ مورخ ۱۴۰۳/۰۶/۲۵
تاریخ نظریه: ۱۴۰۳/۰۶/۲۵
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۳۱۳
شماره پرونده: ۱۴۰۳-۱۸۶/۱-۳۱۳ک
استعلام:
شخصی به مجازات اعدام محکوم شده که پس از عفو مقام معظم رهبری در سال ۱۳۹۶ مجازات وی به حبس ابد تبدیل شده است که در این راستا و مطابق ماده ۳ قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب ۱۳۹۹ که بیان میدارد تمام حبسهای ابد غیر حدی مقرر در قانون، به حبس تعزیری درجه یک تبدیل میشوند، با توجه به اینکه مجازات در نظر گرفته شده برای محکومعلیه حبس ابد میباشد که جایگزین مجازات اعدام شده است و نیز مجازات حبس ابد در زمره مجازاتهای حدی بزه محاربه قرار ندارد، آیا به استناد ماده ۱۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ میتوان نسبت به ارسال پرونده به دادگاه و تقاضای تبدیل مجازات در نظر گرفته شده اقدام کرد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
برابر تبصره ۶ الحاقی به ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۹، تمام حبسهای ابد غیرحدی مقرر در قانون، به حبس درجه یک تبدیل شده و قانونگذار مجازات حبس ابد غیرحدی را از قوانین کیفری حذف کرده است؛ همچنین ماده ۴۵ قانون مبارزه با مواد مخدر الحاقی ۱۳۹۶ در خصوص مرتکبان جرائمی که دارای مجازات اعدام یا حبس ابد هستند، در صورتیکه در حکم مفسد فیالارض نباشند، مجازات مشمولین به حبس ابد را به حبس و جزای نقدی درجه ۲ و ضبط اموال ناشی از جرایم مواد مخدر و روانگردان تبدیل و تقلیل داده است و رای وحدت رویه شماره ۷۸۳ موخ ۱۳۹۸/۰۹/۱۹ هیات عمومی دیوان عالی کشور نیز با استنباط از مقررات صدر ماده ۴۵ قانون مذکور، مبنای محاسبه و اعمال تخفیف درباره نحوه اعمال تخفیف مجازات مشمولین به اعدام و حبس ابد را مجازات موجود قابل اجرا دانسته است؛ بنابراین مستنبط از رای وحدت رویه مذکور و تبصره ۶ الحاقی به ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی در فرض استعلام که مجازات اعدام محکومعلیه بابت جرم محاربه با اعمال عفو و تخفیف مقام رهبری در سال ۱۳۹۶ به مجازات حبس ابد تبدیل و تخفیف یافته است از آنجا که مجازات قابل اجرا در حال حاضر حبس ابد است، مشمول مقررات بند «ب» ماده ۱۰ قانون اخیرالذکر است و دادگاه صادرکننده حکم قطعی، مجازات حبس ابد غیرحدی قابل اجرا را به حبس درجه یک تبدیل کرده و تخفیف میدهد.