نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۳۱۸ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۰۷

اولاً، آیا دادگاه کیفری یک و دو نسبت به یکدیگر دارای صلاحیت ذاتی می‌باشند یا خیر؟ ثانیاً، آیا دادگاه اطفال و نوجوانان چه در مرحله کیفری یک و چه در مرحله کیفری دو نسبت به یکدیگر و نسبت به سایر مراجع قضایی دارای صلاحیت ذاتی می‌باشند یا خیر؟

اولاً، با توجه به رأی وحدت رویه شماره ۷۵۲ مورخ ۳/۶/۱۳۹۵ هیأت عمومی دیوان عالی کشور، صلاحیت دادگاه کیفری یک و دو نسبت به یکدیگر ذاتی نیست؛ بلکه نسبی است. ثانیاً، با عنایت به حکم ماده ۲۹۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و تقسیم دادگاه‌های کیفری به دادگاه کیفری یک، کیفری دو، دادگاه انقلاب، دادگاه اطفال و نوجوانان و دادگاه‌های نظامی و با توجه به صلاحیت هر یک از این مراجع در رسیدگی به امور کیفری و با استفاده از حکم ماده ۳۰۴ و مفهوم مخالف تبصره یک ماده ۲۹۸ قانون یادشده، دادگاه اطفال و نوجوانان که صرفاً صلاحیت رسیدگی به جرایم اطفال و نوجوانان کمتر از هجده سال تمام شمسی را دارد و شعبه یا شعبی از دادگاه کیفری دو نیست، در زمره دادگاه‌های اختصاصی است؛ بنابراین صلاحیت این دادگاه نیز ذاتی می‌باشد؛ مفاد مواد ۴۰۲ و ۴۱۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ مؤید این دیدگاه است. همچنین با توجه به ماده ۳۱۵ قانون یاد‌شده، دادگاه کیفری یک ویژه نوجوانان شعبه‌ای از دادگاه کیفری یک است که به صورت تخصصی تشکیل می‌شود و صلاحیت این دو دادگاه نسبت به دادگاه اطفال و نوجوانان و همچنین صلاحیت دادگاه اخیر نسبت به دیگر مراجع قضایی، از نوع صلاحیت ذاتی است.