نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۴۱۵ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۳۱

با توجه به ماده ۹۸ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ که مقرر داشته است: «عفو، همه آثار محکومیت را منتفی می‌کند، لکن تأثیری در پرداخت دیه و جبران خسارت زیان دیده ندارد» و نظر به اطلاق این ماده که شامل عفو عمومی و همچنین عفو موردی می‌شود، چنانچه محکوم‌علیه واجد شرایط محکومیت تبعی، با عقو مقام معظم رهبری به یکی از مناسبت‌های ملی یا مذهبی آزاد و در محدوده زمانی مقرر در ماده ۲۵ قانون یادشده، مرتکب جرم تعزیری عمدی از درجه یک تا شش شود، آیا مقررات تکرار جرم در مورد وی قابل اعمال است؟ به عبارت دیگر، آیا عفو موجب اعاده حیثیت کامل محکوم‌علیه شده و وی را از شمول مقررات تکرار جرم در مورد جرایم جدید ارتکابی پس از شمول عفو نیز خارج می‌سازد و یا آنکه تکرار جرم از شمول ماده ۹۸ مذکور خارج است و این ماده صرفاً ناظر به محکومیت‌های تبعی و تکمیلی است و شامل تکرار جرم نمی‌شود؟

اولاً، مقصود از عفو در تبصره ۳ ماده ۲۵ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، عفو خصوصی موضوع ماده ۹۶ این قانون است که به پیشنهاد رئیس محترم قوه قضاییه و موافقت مقام معظم رهبری اعطاء می‌شود و موجب زوال آثار مجازات نیست؛ مگر آنکه تصریح شده باشد؛ اما عفو موضوع ماده ۹۸ قانون مجازات اسلامی، عفو عمومی است که مطابق ماده ۹۷ همین قانون از سوی قانون‌گذار اعطاء می‌شود و از آنجا که به تصویب قوه مقننه می‌رسد، موجب زوال آثار جرم و محکومیت است. ثانیاً، با توجه به آنچه در بند فوق آورده شد و با لحاظ قسمت اخیر بند «ث» ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی (اصلاحی ۱۳۹۹) و تبصره ۳ ماده ۲۵ همین قانون، عفو خصوصی در حکم اجرای مجازات است و اثر تبعی محکومیت پس از سپری شدن مدت‌های مقرر در ماده ۲۵ قانون یادشده از زمان عفو رفع می‌شود و به موجب ماده ۱۳۷ همین قانون، چنانچه شخص از زمان عفو تا حصول اعاده حیثیت مرتکب جرم عمدی تعزیری درجه یک تا شش شود، مشمول مقررات تکرار جرم تعزیری خواهد بود.