نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۴۸۲ مورخ ۱۴۰۵/۰۳/۳۱

در سالهای پیش از انقلاب یا در دهه شمسی ۶۰ و قبل از تصویب و اجرای طرح جامع و تفصیلی در شهر یاسوج، در اراضی متعلق به اشخاص شوارع، معابر و خیابانهایی احداث شده است در حالی که در موقع تصرف و تلک این اراضی توسط دستگاه‌های دولتی وقت رضایت مالک اخذ نشده است و مقررات قانونی زمان تملک این اراضی نیز رعایت نشده است پس از گذشت چند دهه از زمان احداث این خیابانها و شوارع، مالکین برای دریافت قیمت روز آن اراضی علیه شهرداری طرح دعوی می‌نمایند و شهرداری محکوم به پرداخت قیمت روز آن راضی می‌شود و اینکه شهرداری نیز در خصوص این اراضی خواهان دریافت عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های توسعه شهری شده است. لذا با توجه به مراتب فوق خواهشمند است که نظریه مشورتی آن اداره کل را اعلام فرمایید که: الف، آیا شهرداری به استناد مقررات قانونی از جمله بند الف تبصره یک از ماده ۲ قانون درآمد پایدار و هزینه‌های شهرداری‌ها و دهیاری‌ها می‌تواند از این قبیل اراضی که قبل از اجرای طرح‌های جامع و تفصیلی در مسیر شوارع و خیابانها قرار گرفته است و تبدیل به معابر و شوارع و خیابانها شده است عوارض مذکور یا هر نوع عوارض دیگری وصول نماید؟ (خواهشمند است پاسخ این سؤال را در فرضی که خیابانها و شوارع بعد از اجرای طرح تفصیلی مورد تعریض و بازسازی قرار گرفته باشد یا خیر اعلام فرمایید.) ب، چنانچه شهرداری مستحث دریافت عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های توسعه شهری از اراضی مذکور باشد این عوارض می‌بایست به نرخ قیمت روز محاسبه شود یا قیمت زمان احداث خیابان‌ها و شوارع؟

الف- با توجه به ماده ۴ قانون مدنی، اثر قانون نسبت به آتیه است و قانون نسبت به ماقبل خود اثری ندارد؛ در فرض سؤال که اراضی و املاک پیش از اجرای طرح‌های جامع و تفصیلی شهر در دهه ۱۳۶۰ و یا قبل از آن در مسیر شوارع و خیابان‌ها قرار گرفته و شهرداری به پرداخت بهای روز اراضی در حق مالکان محکوم شده است، موجب قانونی برای مطالبه ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های توسعه شهری به استناد قانون مؤخر یعنی قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری‌ها و دهیاری‌ها مصوب ۱۴۰۱ و دستورالعمل اجرایی موضوع تبصره یک ماده ۲ این قانون مصوب ۲۹/۹/۱۴۰۴ وزارت کشور نمی‌باشد. ب- با توجه به پاسخ قبلی، پاسخ به این پرسش منتفی است.