نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۶۰۹ مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۱۳

زوجه در مقام استیفای مهریه خود که از نوع مسکوکات طلا است، با رعایت مهلت مندرج در مواد ۲ و ۸ آیین‌نامه اجرایی شناسایی و توقیف اموال مدیون در اجرای مفاد اسناد رسمی مصوب ۲۲/۴/۱۳۹۸ و بند «ب» ماده ۱۱۳ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوبه ۱۳۹۵، به میزان یک چهارم از حقوق و مزایای همسرش را برای مدت هجده ماه دریافت کرده است. در خصوص این فرض، خواهشمند است به پرسش‌های زیر پاسخ دهید: ۱- با عنایت به اینکه سند اجرایی در جریان اجرا می‌باشد و با توجه به مقررات ماده ۲ و ۸ آیین‌نامه پیش‌گفته، آیا محکوم‌له می‌تواند پرونده اجرایی را متوقف و مهریه خود را از طریق طرح دعوا در محاکم دادگستری مطالبه کند؟ ۲- با توجه به اینکه بخشی از مطالبات زوجه بر حسب ریال وصول و استیفا شده است، آیا می‌توان گفت با صدور سند اجرایی، توافق ضمنی بر مطالبه مهریه بر اساس ریال به مسجل شده و نوعی تبدیل تعهد صورت گرفته است؟ به عبارت دیگر، در فرض مثبت بودن پاسخ سؤال نخست، آیا زوجه میتواند در خصوص مابقی مطالبات ریالی خود در محاکم دادگستری طرح دعوا کند و یا آنکه باید با محاسبه ماهانه ارزش نهایی سکه در زمان پرداخت‌های صورت گرفته، مابقی مسکوکات طلا به نرخ روز، ارزیابی و وصول شود؟

۱- اولاً، با توجه به بند «ت» ماده ۱۲۰ برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳ که مقرر داشته است: قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران تا لازم‌الاجرا شدن قانون صدر‌الذکر معتبر است و نظر به اینکه بند «ب» ماده ۱۱۳ قانون برنامه ششم توسعه، استثنایی بر اصل دادخواهی مستقیم از مراجع قضایی بوده و در قانون اخیرالتصویب حکمی مشابه آن پیش‌بینی نشده است؛ لذا حکم مقرر در بند «ب» ماده ۱۱۳ یادشده و مواد ۱ و ۸ آیین‌نامه اجرایی شناسایی و توقیف اموال مدیون در اجرای مفاد اسناد رسمی مصوب ۲۲/۴/۱۳۹۸ رئیس محترم قوه قضاییه، با لازم‌الاجرا شدن قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳ منتفی است و در حال حاضر، برای مراجعه مستقیم متعهد‌له سند رسمی لازم‌الاجرا به مرجع قضایی منعی وجود ندارد. ثانیاً، در فرض سؤال که زوجه به استناد ماده ۸۳ آیین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم‌الاجرا و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی مصوب ۱۱/۶/۱۳۸۷ با اصلاحات و الحاقات بعدی، از طریق اداره اجرای ثبت بخشی از مهریه خود را با توقیف یک چهارم حقوق و مزایای زوج وصول کرده است، انصراف بعدی وی از ادامه عملیات اجرایی یادشده و طرح دعوا برای مطالبه مابقی مهریه در مرجع قضایی با منع قانونی مواجه نیست. ۲- در فرض سؤال که مهریه زوجه از نوع مسکوکات طلا است، چنانچه حکم قطعی بر پرداخت مهریه صادر شود، محکوم‌علیه موظف به تأدیه همان تعداد سکه به محکوم‌له است و در صورتی‌که از اجرای حکم امتناع کند و به مسکوکات طلا نزد محکوم‌علیه دسترسی نباشد، معادل قیمت مسکوکات طلا از دیگر اموال محکوم‌علیه توقیف می‌شود و به فروش می‌رسد و در این صورت، تا زمانی‌که معادل قیمت مسکوکات طلا به محکوم‌له داده نشود، محکوم‌علیه بری‌الذمه نمی‌شود (تبصره ماده ۱۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲).