نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۶۳۷ مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۰۶

با توجه به اینکه وفق ماده ۷۱۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ و ماده ۱۰۴ (اصلاحی ۱۳۹۹) قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی، بزه بی‌احتیاطی در امر رانندگی منتهی به ایراد صدمه بدنی غیر عمدی جرم تعزیری درجه ۸ محسوب می‌شود و از طرفی به موجب ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ رسیدگی به تمامی جرائم غیر عمدی ناشی از حوادث رانندگی در صلاحیت محاکم صلح قرار گرفته است، چنانچه مرتکب جرم نوجوان دارای سن پانزده تا هجده سال باشد، با لحاظ مواد قانونی فوق‌الذکر و همچنین مواد ۳۰۴ و ۳۴۰ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، خواهشمند است به پرسش‌های زیر پاسخ دهید: الف- رسیدگی به عنوان اتهامی فوق‌الذکر در صلاحیت دادگاه صلح است یا دادگاه اطفال و نوجوانان؟ ب- آیا دادسرای عمومی و انقلاب باید تحقیقات مقدماتی پرونده را انجام دهد و یا دادگاه صالح (دادگاه صلح/دادگاه اطفال و نوجوانان)؟

الف و ب- اولاً، با عنایت به عموم و اطلاق عبارت مذکور در صدر ماده ۳۰۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و اختصاصی بودن دادگاه اطفال و نوجوانان، صلاحیت این دادگاه؛ جز در مواردی مانند ماده ۳۱۵ این قانون که به حکم قانون مستثنی شده است، منصرف از نوع جرم بوده و به تمامی جرایم این اشخاص در این دادگاه رسیدگی می‌شود. بر این اساس، در صورت تشکیل دادگاه اطفال و نوجوانان در حوزه قضایی شهرستان، رسیدگی به جرایم ارتکابی موضوع بندهای ۹ و ۱۰ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲ در فرضی که سن مرتکب بین پانزده تا هجده سال تمام شمسی باشد، در صلاحیت دادگاه اطفال و نوجوانان است و از حیث انجام یا عدم انجام تحقیقات مقدماتی توسط دادسرا، موضوع حسب مورد تابع حکم مقرر در ماده ۲۸۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ است. بنابراین، در فرض سؤال که ناظر به ارتکاب جرم ایراد صدمه بدنی غیر عمدی موضوع ماده ۷۱۷ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ از سوی نوجوان دارای پانزده تا هجده سال سن است، تحقیقات مقدماتی جرم پیش‌گفته که علاوه بر تعزیر مستوجب پرداخت دیه نیز می‌باشد، توسط دادسرای عمومی و انقلاب (دادسرای ویژه اطفال و نوجوانان) که در معیت دادگاه اطفال و نوجوانان است، به عمل می‌آید. ثانیاً، با توجه به تبصره ماده ۲۹۸ قانون آیین دادرسی کیفری که به موجب آن تا زمانی ‌که دادگاه اطفال و نوجوانان در محلی تشکیل نشده باشد، به تمامی جرائم اطفال و نوجوانان به جز جرائم مشمول ماده ۳۱۵ این قانون در دادگاه کیفری دو یا دادگاهی که وظایف آن را انجام می‌دهد، رسیدگی می‌شود و از آنجا که بندهای ۹ و ۱۰ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲، قانون لاحق و متضمن آخرین اراده قانونگذار است، در حوزه‌ قضایی شهرستانی که دادگاه اطفال و نوجوانان تشـکیل نشده؛ اما دادگاه صلح تشکیل شده است، به جرائم موضوع بندهای پیش‌گفته که توسط افراد دارای کمتر از هجده سال سن ارتکاب یافته باشد، نه در دادگاه کیفری دو، بلکه در دادگاه صلح مستقیماً و بدون نیاز به کیفرخواست رسیدگی خواهد شد. بدیهی است در این صورت، متهم از تمامی امتیازاتی که در دادگاه اطفال و نوجوانان اعمال می‌شود، بهره‌مند خواهد بود.