نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۸۴۱ مورخ ۱۴۰۵/۰۱/۳۱

چنانچه در پرونده شخصی متهم زیر سن ۱۸ سال باشد و پس از انجام رسیدگی قضایی فرد محکوم گردد چنانچه از شخص مذکور هیچگونه مالی یافت نشود و ولی هم نداشته باشد آیا امکان احضار و جلب وی وجود دارد؟

چنانچه رأی دادگاه با احراز ارتکاب بزه از ناحیه فرد بالغ دارای کمتر از هیجده سال سن، حکم محکومیت فرد به پرداخت دیه یا رد مال صادر کند، از آن‌جا که اجرای آن با مداخله این فرد در اموال و حقوق مالی وی ملازمه دارد و وفق رأی وحدت رویه شماره ۳۰ مورخ ۳/۱۰/۱۳۶۴ هیأت عمومی دیوان عالی کشور و همچنین تبصره ۲ ماده ۱۲۱۰ قانون مدنی، رسیدن به سن بلوغ برای دخل و تصرف در اموال کافی نبوده، بلکه رشد شخص باید در دادگاه احراز شود؛ در فرض سؤال چنانچه رشد محکوم‌علیه در دادگاه صالح احراز نشده باشد، پرداخت محکو‌م‌به باید توسط ولی یا قیم محکوم‌علیه (فرد غیر رشید) از محل اموال وی صورت پذیرد. مفاد ماده ۱۲۱۶ قانون مدنی و ماده ۴۱۶ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ مؤید این دیدگاه است؛ بر این اساس، از آنجا که شخص غیر رشید از مداخله در امور مالی خود ممنوع است و فاقد اهلیت قانونی برای پرداخت محکوم‌به است، ممتنع از پرداخت محسوب نمی‌شود و موجب قانونی برای احضار، جلب و در نتیجه بازداشت وی به استناد ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی مصوب ۱۳۹۴ نیست. بدیهی است در فرضی که حکم رشد محکوم‌علیه صادر شده باشد، موضوع تابع عمومات حاکم بر افراد رشید خواهد بود.