نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۱۲۴ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۱۰

محکوم‌له در مرحله اجرای احکام، حق عمری ملکی را به عنوان مال محکوم‌علیه برای استیفای محکوم‌به معرفی کرده است؛ عین ملک متعلق به محکوم‌له است. منافع ملک نسبت به حق عمری تا زمان حیات محکوم‌علیه به وی تعلق دارد. محکوم‌به از منافع معرفی شده چگونه استیفا می‌شود؟ آیا برگزاری مزایده و اجاره منافع امکانپذیر است؟ اجاره و یا انتقال منافع برای چه مدنی و با چه اوصافی صورت خواهد گرفت؟

اولاً، حق انتفاع در زمره حقوقی مالی است و بر اساس اصل انتقال‌پذیری حقوق مالی، این حق نیز علی‌الاصول قابل واگذاری به غیر و توقیف و مزایده است؛ مگر آنکه احراز شود مالک، آن حق را برای استفاده شخص معینی و با قید مباشرت واگذار کرده است که در این صورت قابل توقیف و مزایده نیست و قائم به شخص است. ثانیاً، در صورتی که در خصوص حق عمری قید مباشرت نشده باشد، کارشناس رسمی دادگستری ارزش حق انتفاع را بر اساس پیش‌بینی حق عمری حسب مورد به مدت عمر مالک، منتفع و یا ثالث، مدتی که چنین فردی با مشخصات سنی وی عادتاً زنده می‌ماند و همچنین دیگر موارد نظیر استیلا یا عدم استیلا و تصرف یا عدم تصرف در عین مال و ارزش منفعت موضوع حق برآورد می‌کند.