نظریه مشورتی شماره ۷/۹۹/۶۲۵ مورخ ۱۳۹۹/۰۶/۳۰
تاریخ نظریه: ۱۳۹۹/۰۶/۳۰
شماره نظریه: ۷/۹۹/۶۲۵
شماره پرونده: ۹۹-۳/۱-۶۲۵ح
استعلام:
طبق ماده ۱۰۱ قانون اجرای احکام مدنی توقیف مال غیر منقول که سابقه ثبت ندارد به عنوان مال محکومعلیه وقتی جایز است که محکومعلیه در آن تصرف مالکانه داشته باشد و یا محکومعلیه به موجب حکم نهایی مالک شناخته شده باشد در بسیاری موارد محکومعلیه یا شخص ثالث برای رفع جلب از محکومعلیه اقدام به معرفی مال غیر منقول معمولا از نوع زمین زراعی در روستا مینمایند که هیچگونه سابقه ثبتی ندارد؟
۱- آیا با توجه به اینکه ماده مذکور به محکومعلیه اشاره نموده است چنانچه شخص ثالث اقدام به معرفی مال غیر منقولی نماید که فاقد سابقه ثبت است امکان استناد به ذیل ماده ۱۰۱ وجود دارد یا ماده مذکور منصرف از شخص ثالث است و مال از طرف شخص ثالث قابل توقیف نیست؟
۲- با توجه به اینکه امکان تحقیق محلی از تمامی اهالی در مورد سابقه تصرفات وجود ندارد و ممکن است شخص معارضی پیدا شود و از طرفی امکان تعیین دقیق حدود اربعه ملک ممکن نیست و تجربه کار در اجرای احکام نشان میدهد که پس از توقیف این قبیل اموال عملیات اجرایی با اعتراض ایادی معارض و ادعای مالکیت اشخاص ثالث با تاخیر و مانع مواجه میشود و در نهایت به دلیل حدوث چنین مشکلاتی خریداری برای این قبیل املاک وجود ندارد و در فرض وجود خریدار اجرای احکام در تحویل زمین به برنده مزایده نیز با مشکل مواجه میشود توجها اینکه طبق بخشنامه شماره ۱۲۷/۹۸/۵۹۸۴ مورخ ۱۳۹۸/۹/۱۴ مدیر کل ثبت اسناد و املاک استان کهکیلویه و بویر احمد که به دستور رییس کل محترم دادگستری استان به واحدهای قضایی منعکس گردیده است مقرر گردیده است از پذیرش اسناد دفترچهای جهت ضمانت و توقیف که به دلیل نداشتن نقاط ثابت و حدود توصیفی در یکدیگر تداخل دارند و در هنگام اجرای احکام حقوقی یا اشکال قانونی مواجه خواهد شد خودداری گردد حال در مورد املاک فاقد سابقه ثبتی و اراضی زراعی روستایی که حتی بعضا محکومعلیه و ثالث مبایعه نامه عادی نیز در دست ندارد و حدود تصرفات محکومعلیه و حدود اربعه آن به صرف تحقیق محلی قابل تعیین نیست و با عنایت به اینکه یکی از اصول مهم حاکم بر اجرای احکام مدنی اصل سرعت در اجرای حکم میباشد لکن پذیرش این قبیل املاک عملیات اجرایی را با تاخیر مواجه میسازد اعلام نمایید آیا امکان پذیرش املاک مذکور به عنوان مال یا وثیقه وجود دارد؟ به رغم شرح فوق چنانچه اجرای احکام مکلف به پذیرش اراضی موصوف به عنوان مال یا وثیقه میباشد نحوه توقیف آن چگونه است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- ماده ۱۰۱ قانون اجرای احکام مدنی در مقام بیان شرایط توقیف مال غیر منقولی که سابقه ثبتی ندارد است. براین اساس «محکومعلیه» موضوعیت ندارد و با حصول شرایط مقرر در ماده مذکور برای شخص ثالث، به نظر میرسد وفق تبصره ماده ۳۴ قانون موصوف، ثالث نیز میتواند ملک خود را جهت استیفای محکومبه معرفی نماید.
۲- وفق ماده ۱۰۱ قانون اجرای احکام مدنی با احراز تصرفات مالکانه محکومعلیه یا صدور حکم نهایی به نفع محکومعلیه که دلالت بر مالکیت وی در مال غیر منقول نماید، ملک به عنوان مال محکومعلیه قابل توقیف است. تشخیص مصداق با مرجع قضایی رسیدگیکننده است.