اقدام زوج جهت درخواست تقسیط مهریه از دادگاه قبل از مطالبه از سوی زوجه

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۰۱/۲۹
برگزار شده توسط: استان کرمان/ شهر سیرجان

موضوع

اقدام زوج جهت درخواست تقسیط مهریه از دادگاه قبل از مطالبه از سوی زوجه - هماهنگ استانی ۳ از ۶

پرسش

آیا زوج می‌تواند قبل از اینکه زوجه مهریه اش را مطالبه نماید به دادگاه مراجعه و درخواست نماید با توجه به وضعیت مالی او حکم به تقسیط مهریه صادر کند؟ (اثر این دادخواست در جلوگیری از ازدیاد مهریه وجه نقد ناشی از شاخص بانک مرکزی است)

نظر هیات عالی

در فرض سوال، زوج نمی‌تواند تقاضای تقسیط مهریه عند‌المطالبه‌ای را بکند که هنوز مورد مطالبه زوجه قرار نگرفته است. زیرا تا قبل از مطالبه مهریه از ناحیه زوجه، زوج تکلیفی به پرداخت مهریه ندارد. دعوای اعسار و تقاضای تقسیط از پرداخت مهریه نیز زمانی قابلیت استماع دارد که برای زوج (بر اساس مطالبه زوجه و نه لزوماً حکم دادگاه) تکلیف به پرداخت مهریه ایجاد شده باشد؛ زیرا شرط اقامه دعوی تقسیط و استماع آن، مطالبه دائن است.

نظر اتفاقی

با توجه به ماده ۲۷۳ قانون مدنی، مبنی‌بر این‌که: «اگر صاحب حق از قبول آن امتناع کند متعهد به ‌وسیله تصرف دادن آن به حاکم یا قائم‌مقام او بری می‌شود و از تاریخ این اقدام مسئول خسارتی که ممکن است به موضوع حق وارد آید نخواهد بود» و نظر به ماده ۲۷۷ قانون مدنی اصل بر پذیرش دعاوی است تا زمانی‌که منع قانونی نباشد دادگاه مکلف به پذیرش دادخواست تقسیط مَهر می‌باشد و از طرفی برابر ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، زوجه به مجرد عقد، مالک مَهر می‌شود و در نتیجه شوهر مشغول‌الذمّه واقع می‌شود؛ لذا موضوع دادخواست مشمول حکم کلی ماده ۲۷۷ قانون مدنی خواهد بود که بیان کرده است: «نمی‌توان متعهدله را مجبور به قبول قسمتی از تعهد کرد؛ ولی حاکم می‌تواند نظر به وضعیت مدیون مهلت یا قرار اقساط دهد». چنان‌چه دادگاه با بررسی جامع احراز کند که زوج توانایی پرداخت دین خود را به‌ طور یک‌جا ندارد و حتی در مهلت مناسب این امکان برای او فراهم نخواهد شد، طبق قرار اقساط و با در نظر گرفتن سایر مقررات موضوعه، از جمله تبصره ذیل ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی حکم به پرداخت مَهر خواهد داد.