امکان تحقق جرم محاربه در تسبیب در قتل عمدی
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۰۳/۱۷
برگزار شده توسط: استان یزد/ شهر یزد
موضوع
امکان تحقق جرم محاربه در تسبیب در قتل عمدی
پرسش
در پروندهای شخصی با یک خودرو اقدام به حمل اتباع فاقد مجوز مینماید. در یکی از آزادراهها اشخاصی به قصد اخاذی برای متوقف کردن خودروی حامل اتباع سلاح میکشند و اقدام به تیراندازی میکنند. به علت ترس راننده و سرعت زیاد، خودرو از جاده منحرف و واژگون میشود و راننده و اتباع داخل در خودرو فوت مینمایند؛ انتشار موضوع موجب ناامنی موقت منطقه میشود. آیا امکان تحقق جرم محاربه و یا قتل عمد وجود دارد؟ با توجه به اینکه شخص صرفاً یک رفتار مرتکب شده است آیا ما با جمع مجازات مواجهیم یا صرفا بحث تسبیب در قتل عمد یا اینکه موضوع صرفاً حوادث رانندگی میباشد؟
نظر هیات عالی
باتوجه به ماده ۴۹۹ قانون مجازات اسلامی متهمان از باب تسبیب در قتل مسئول میباشند که حسب نتیجه تحقیقات به عمل آمده میتواند جنایت عمدی و یا غیر عمدی محسوب گردد اضافه مینماید رفتار موضوع سوال به نظر اکثریت اعضاء هیات عالی محاربه نیست.
نظر اکثریت
شخص با قصد اخاذی و به جهت ایجاد رعب و وحشت اقدام به کشیدن سلاح و تیراندازی نموده است و در هر صورت چنین اقدامی عرفاً موجب ایجاد ناامنی میشود و انتشار اخبار صرفاً باعث گسترش این ناامنی میشود نه ایجاد آن. همچنین شخص هیچگونه انگیزه شخصی نداشته و اصلاً شناختی از خودروی حامل اتباع ندارد؛ فلذا اقدام وی با کشیدن سلاح به قصد ارعاب بوده و موجب ناامنی نیز شده و موضوع مشمول محاربه میباشد. همچنین بر اساس ماده ۵۰۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ هرکس به روی شخصی سلاح بکشد و بر اثر این ارعاب شخص بمیرد یا مصدوم شود حسب مورد یکی از جنایات محسوب میشود. بنابراین از آنجاییکه سرعت خودروی حامل اتباع بسیار بالا بوده، اقدام به تیراندازی به سمت چنین خودروی عرفا موجب ایجاد هراس و واکنش ناگهانی راننده خودرو میشود. با این توصیف چنین اقدامی میتواند نوعاً کشنده محسوب شود و براساس ماده ۱۴۴ قانون مجازات اسلامی قصد نتیجه یا علم به وقوع آن نیز برای تحقق جرایم عمدی که منوط به نتیجه است کفایت میکند کما اینکه اگر چنین تیراندازی وجود نداشت امکان واژگونی در آن لحظه منتفی بود فلذا اقدام شخص تسبیب در قتل عمد محسوب میشود و این قتل در لحظه وقوع هیچ ارتباطی با بیاحتیاطی راننده ندارد. از طرفی ما با یک رفتار مواجه نیستیم و با دو رفتار مجرمانه مواجهیم اول کشیدن سلاح به قصد ارعاب که موجب ناامنی میشود و رفتار دوم همان تیراندازی است که موجب هراس راننده و واژگونی خودرو و متعاقبا قتل راننده و سایر سرنشینان شده است.
نظر اقلیت
از آنجاییکه شخص دارای انگیزه شخصی است و همچنین انتشار خبر موجب ناامنی منطقه شده است؛ لذا موضوع از شمول محاربه خارج است. همچنین از آنجاییکه خودروی حامل اتباع دارای سرعت بالا بوده است امکان برقراری رابطه سببیت بین تیراندازی و واژگونی خودرو وجود ندارد و موضوع مشمول حوادث رانندگی است.