تیراندازی بر خلاف مقررات توسط فرد نظامی

رأی خلاصه جریان پرونده

بر اساس گزارش پاسگاه انتظامی ه. از توابع شهرستان س. به شماره ۷۵۳۵/۰۸۰۲/۲۳/۹۱ ــ ۱۳۹۱/۰۵/۱۶ مأمورین پاسگاه متعاقب دستور دادستان شهرستان س. حین اجرای طرح ایست و بازرسی جهت کنترل خودروهای مظنون در گردنه ش. حوزه استحفاظی به یک دستگاه خودرو پژو ۴۰۵ به شماره پلاک... که از محور ش. به س. در حرکت بوده مظنون شده است. سرباز م. اقدام به شلیک یک تیر به سمت لاستیک خودرو نموده و با اصابت گلوله به سر راننده به نام ع.، نامبرده مصدوم و فوت نموده است (قابل توجه این که دستور مقام قضائی مورخ ۱۳۹۱/۰۴/۱۴ بوده ص ۲۹ و تاریخ گزارش پاسگاه ۱۳۹۱/۰۵/۱۶) هیئت کارشناسی موضوع ماده ۵ آیین نامه‌ اجرای تبصره بند ۵ ماده ۳ قانون به کارگیری سلاح عمل ارتکابی متهم را منطبق با مقررات دانسته است (ص۷۴ ). پزشکی قانونی علت فوت ع. را آسیب مغزی و عوارض آن در اثر اصابت جسم پرتابی نفوذی به سر اعلام نموه است (ص ۸۱) اولیاء دم و وکیل آنان علیه ز.س. شاکی شده بازپرس شعبه اول دادسرای نظامی الف. به شرح برگ ۲۱ پرونده مأمورین را در مقام ضابط ندانسته و خود را صالح به رسیدگی دانسته و از دادسرای عمومی و انقلاب س. درخواست ارسال پرونده به مرجع نظامی را نموده است. پرونده به دادسرای عمومی و انقلاب س. ارسال و به بازپرس شعبه اول ارجاع می‌شود با حدوث اختلاف پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به موجب دادنامه ۰۰۰۰۶۱۲ ــ ۱۳۹۱/۰۸/۲۸ صادره از شعبه ۲۷ دیوان عالی کشور به صلاحیت دادسرای نظامی ف. حل اختلاف می‌گردد. ز. در دادسرای نظامی اظهار داشته من به دستور فرماندهی پاسگاه ستوان یکم س. طبق قانون به کارگیری سلاح تیراندازی کردم و در توضیح می‌گوید ما به دستور دادستان، ایست و بازرسی مستقر کردیم خودرو ۴۰۵ در حال عبور بود، ایست دادیم توجهی نکرد می‌خواست یکی از مأمورین را زیر بگیرد. من ایست دادم دو تیر هوائی شلیک کردم باز توجه نکرد به طرف لاستیک شلیک کردم تیر کمانه کرد و به مرحوم ع. اصابت کرد آقای س. در دادسرای نظامی به عنوان مطلع احضار شده و اظهار داشته پس از استقرار ایست و بازرسی به خودرو ۴۰۵ ایست داده شد توجهی نکرد. حتی به طرف مأمور آمد که مأمور خود را کنار کشید من ایست دادم باز توجه ننمود اقدام به فرار کرد ز. لاستیک خودرو وی را هدف قرار داد و شلیک کرد و تیر به مرحوم ع. اصابت و به سر وی خورد ولی تیر کمانه کرد و به وی اصابت کرد. هیئت سه نفره کارشناسان رسمی دادگستری در نظره خود اعلام داشته‌اند که : ... خودرو ۴۰۵ به شماره... به رانندگی مرحوم ع. پس از ورود به محل ایست و بازرسی در اثر شلیک و اصابت گلوله اسلحه کلاشینکف کالیبر ۶۲/۷ میلیمتر به شیشه عقب خودرو که این گلوله پس از برخورد به شیشه تجزیه شده و با تغییر مسیر کمی که در اثر برخورد به شیشه ایجاد گردیده وارد جمجمه شده که پوسته مرمی در داخل جمجمه متوقف بوده و توسط پزشک خارج شده است و فاصله تیراندازی حدود ۲۵ متر بوده است ... (ص ۱۷۸) یکی از مأمورین به نام ستوان سوم ر.ن. که از اعضای پاسگاه ه. بوده به عنوان گواه می‌گوید در لحظه‌ای که اتفاق رخ داد در حال بازرسی یک دستگاه خودرو بودم متوجه خودرو پژو ۴۰۵ متوفی نشدم فقط صدای تیر که شلیک شد شنیدم و من خیال کردم تیراندازی هوائی بوده که در این هنگام استوار ش. من را صدا کرد و اعلام کرد که سرباز ز. تیراندازی کرده به خودرو ۴۰۵ و چون راننده مورد اصابت تیر واقع شده و من صورت جلسه را امضاء نکردم (ص ۲۶) بازپرس در خصوص اتهام ز. دائر بر ارتکاب قتل عمد به مجرمیت و اتهام س. دائر بر آمریت در تیراندازی منجر به قتل به منع پیگرد اظهار نظر کرده با حدوث اختلاف دادستان و بازپرس (نظر دادستان مبنی بر غیر عمدی بودن قتل بوده) شعبه اول دادگاه نظامی یک ف. با تأیید نظر دادستان حل اختلاف کرده وکیل اولیاء دم نسبت به قرار منع پیگرد س. و منع پیگرد ز. در خصوص قتل عمد و وصف عمد اعتراض کرده پرونده جهت رسیدگی به اعتراض به شعبه دوم دادگاه نظامی یک ف. ارجاع شده است دادگاه با قرار رفع نقص پرونده را به دادسرا اعاده و پس از رفع نقص و اظهار نظر جدید توسط بازپرس و صدور کیفر خواست و تغییر عنوان اتهامی ز. از اتهام قتل عمد به شبه عمد و س. از آمریت به تیراندازی به گزارش خلاف واقع، شعبه دوم دادگاه نظامی یک به موجب دادنامه ۰۰۰۲۲ ـ ۱۳۹۳/۰۱/۲۶ با عمد دانستن اتهام ز. دائر بر تیراندازی بر خلاف مقررات منجر به قتل به استناد ماده ۴۱ قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح و بند الف ماده ۲۹۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و ماده ۶۱۶ قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵ و رعایت تبصره ۱ ماده ۱۳۴ و ۴۸ و ۵۴۹ قانون مجازات اسلامی حکم به محکومیت متهم ز. به تحمل یک سال حبس بابت تیراندازی برخلاف مقررات و سه سال حبس بابت ارتکاب قتل شبه عمد و پرداخت یک فقره دیه مرد مسلمان در حق اولیاء دم و متهم ردیف دوم آقای س. از بابت گزارش خلاف واقع به استناد ماده ۷۸ قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح به تحمل یک سال حبس تعزیری محکوم نموده است. رأی صادره را در خصوص س. در نظامی یک هم عرض و نسبت به ز. در دیوان عالی کشور قابل تجدیدنظر خواهی اعلام نموده است. نماینده حقوقی فرماندهی انتظامی در خصوص محکومیت ز. و شخص نامبرده (ز) هر یک با تقدیم لایحه جداگانه ضمن اعتراض به رأی صادره در قسمت مربوطه تقاضای تجدیدنظر کرده‌اند. پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای سید احمد طباطبائی عضو ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای حجت اله علی یاری دادیار دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر این که : «صدور رأی شایسته مورد تقاضاست» نسبت به دادنامه تجدیدنظر خواسته مشاوره نموده چنین رأی می‌دهد.

رأی شعبه دیوان عالی کشور

در خصوص اعتراض و نماینده حقوقی فرماندهی انتظامی ف. نسبت به دادنامه ۰۰۰۲۲ - ۱۳۹۳/۰۱/۲۶ صادره از شعبه دوم دادگاه نظامی یک، ف. با ملاحظه محتویات اوراق پرونده گرچه تقصیر ز. در تیراندازی منجر به قتل مرحوم ع. مسلم است و از جهت وجهه خصوصی و حق الناس جرم و محکومیت وی به پرداخت دیه در حق اولیاء دم ایرادی وارد نیست و اعتراض از این حیث بلاوجه است و دادنامه در این بخش مستنداً به بند یکم از ماده ۵ قانون تجدیدنظر آراء دادگاه‌ها ابرام می‌گردد، لکن در خصوص محکومیت متهم به دو فقره زندان (از جهت تیراندازی بر خلاف مقررات و از جهت ارتکاب قتل شبه عمدی) رأی، غیر موجه است زیرا در خصوص وجهه عمومی جرم، صرفاً عنوان تیراندازی برخلاف مقررات صادق است و موضوع مشمول ماده ۴۱ قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح حاکم است و در این مورد قانوناً مادتین ۶۱۲ و ۶۱۴ قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۵ قابل استناد نیست و صحت شمول ندارد و با حاکمیت قانون خاص مذکور، استناد به ماده ۶۱۶ قانون مجازات اسلامی نیز غیر وجیه است. علی هذا مستنداً به بند دال ماده ۶ قانون تجدید نظر آراء در دادگاهها ضمن نقض این بخش از دادنامه تجدید نظر خواسته رسیدگی به شعبه هم عرض محول می‌گردد.
رئیس شعبه ۶ دیوان‌عالی‌کشور- عضو معاون
جعفری- سید احمد طباطبائی