دعوای طلاق به دلیل وضعیت روحی زوج

رأی خلاصه جریان پرونده

در تاریخ ۱۴۰۰/۲/۲۲ خانم م. ن. ر. بوکالت از طرف خانم س. ز. ا. بطرفیت اقایان م. ت. و ا. م. ن. دادخواستی بخواسته صدور حکم طلاق بلحاظ عسر و حرج تقدیم و توضیح داده که موکل بموجب سند نکاحیه پیوست در تاریخ ۹۸/۸/۳۰ با خوانده ازدواج نموده اند موکل پس از عقد در طول این مدت متوجه رفتارها و گفتارهای نامتعارف خوانده گردیده و پس از پیگیری های بعمل امده مطلع گردیده که خوانده دارای معلولیت شدید ذهنی می باشد. و دارای کارت شناسایی معلولیت بوده که با استعلام از اداره بهزیستی و دفتر دادستانی محل سکونت زوج مبنی بر تایید معلولیت شدید ذهنی ایشان و نصب قیم برای وی قابل اثبات است.لذا با توجه به عسر و حرج ایجاد شده برای موکل در زندگی مشترک صدور حکم طلاق مورد استدعاست. دادخواست مطروح حسب الارجاع در شعبه *ثبت و مورد رسیدگی قرار میگیرد در جلسه رسیدگی مورخ ۱۴۰۰/۲/۲۳ که با حضور طرفین دعوی تشکیل گردیده وکیل خواهان همان مطالب مندرج در دادخواست را بیان نموده و اضافه نموده که اظهارات خواندگان در خصوص رفتن زوجین به مرکز مشاوره قبل از ازدواج بر حسب اظهارات موکل کذب می باشد. و خوانده ردیف اول قبل از ازدواج با موکل سابقه دو بار ازدواج ناموفق داشته که یکی یک ماه و دیگری یک سال بعد از عقد منجر به وقوع طلاق بعلت عدم اطلاع همسران سابق از معلولیت ذهنی خوانده ردیف اول بوده است.و اظهارات خوانده ردیف دوم در خصوص اطلاع موکل و در اختیار داشتن کارت معلولیت و حقوق بهزیستی خوانده ردیف اول کذب می باشد. و هم چنین اظهارات خواندگان در خصوص اطلاع موکل و خانواده اش قبل از ازدواج کذب می باشد. و حتی خواندگان در زمان عقد هم این موضوع را در دفتر ازدواج مخفی نموده اند و هیچگونه اطلاعی به دفترخانه و ارائه مدارک قیمومیت نکرده اند که استعلام از دفتر ازدواج در این خصوص مورد استدعاست و هم چنین جهت اثبات عدم اطلاع موکل قبل از ازدواج و مشقت موکل در زندگی مشترک موکل دارای شهود می باشد. که عندالاقتضا تعرفه خواهند شد در ضمن مهریه مافی القباله زوجه ۱۱۴ عدد سکه تمام بهار ازادی می باشد. و زوجه یکعدد سکه را به زوج از باب کراهت بذل مینماید. و در خصوص حقوق مالی دیگر ادعایی ندارد. ولی اقای م. م. ن. با تقدیم لایحه دفاعیه مدافعات خود را بیان نموده و اعلام کرده که زوجه و خانواده از وضعیت فرزند ش کاملا بوده اند و با پیشنهاد انان این ازدواج انجام شده است.و در جلسه دادرسی هم خواندگان اظهار داشتند مطالب بشرح لایحه تقدیمی می باشد. و تمام مدارک را به داماد ایشان ارائه کردم و به ایشان گفتند که دارای معلولیت می باشد. و به خواهر و مادرش گفتیم و دوبار ازدواج کرده است.و با اصرار خانم که جایی موضوع عنوان نشود. و خواهر ایشان و داماد ایشان اگر بیایند این موضوع را خواهند گفت و خواهرش عروس خانواده ماست و از موضوع معلولیت ایشان مطلع بودند.سپس دادگاه قرار ارجاع امر بداوری صادر نموده و داوران منتخب زوجین هر یک نظریه کتبی خود را که حاکی از عدم حصول سازش بین طرفین بوده تقدیم داشته اند. دادگاه با صدور قرار استماع گواهی گواهان خواهان در جلسه رسیدگی مورخ ۱۴۰۰/۵/۲۴ از سه نفر شهود تعرفه شده از سوی وکیل خواهان در اوراق ۴۹ الی ۵۴ پرونده استماع گواهی بعمل اورده و سرانجام ختم رسیدگی را اعلام و بموجب دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۶/۲ پس از ذکر خواسته و شرح دعوی خواهان با این استدلال که موارد عسر و حرج در ماده ۱۱۳۰ و تبصره ذیل ان از قانون مدنی ذکر شده است.و موضوع اعلامی هیچیک از حقوق ذکر شده در ماده نبوده است.لذا عسر و حرج خواهان را محرز ندانسته و در نتیجه دعوی خواهان را غیر وارد تشخیص و حکم بر بطلان دعوی صادر نموده است. وکیل خواهان در مهلت قانونی با تقدیم دادخواست نسبت به رای صادره تجدیدنظرخواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی و وصول پرونده بمرجع تجدیدنظر *حسب الارجاع در وقت فوق العاده بموضوع رسیدگی وطی دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۸/۱۸ با اعلام اینکه از مجموع اظهارات گواهان صحت اظهارات زوجه مبنی بر عدم اطلاع از وضعیت زوج بدست نمی اید ضمن اینکه در زمان عقد چندین جلسه به مشاوره رفته و با انان مصاحبه شده است.که حکایت از ان دارد. که تجدیدنظرخواه از وضعیت همسرش با خبر بوده و با علم و اطلاع نسبت به ان ازدواج نموده است.لذا اعتراض تجدیدنظرخواه را غیر واردتشخیص و باستناد ماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی مدنی با رد تجدیدنظرخواهی تجدیدنظرخواه دادنامه معترض عنه را تایید نموده است. دادنامه اخیر الذکر در تاریخ ۱۴۰۰/۸/۱۹ به وکیل زوجه ابلاغ شد و نامبرده در تاریخ ۱۴۰۰/۹/۱۰ با تقدیم دادخواست نسبت به ان فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لایحه و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده که در نوبت رسیدگی هیات شعبه به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره *مورخ ۱۹/۱۱/۱۴۰۰ به شرح زیر انشای رای نموده است. فرجام خواهی وکیل فرجام خواه خانم س. ز. ا. نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۸/۸ شعبه *متضمن تایید دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۶/۲ صادره از شعبه *که بموجب ان بلحاظ عدم احراز عسر و حرج زوجه در استمرار زوجیت حکم بر بطلان دعوی طلاق خواهان ( فرجام خواه ) صادر گردیده است.با توجه به جامع اوراق پرونده مالا وارد و موجه است.زیرا زوجه علت طرح دعوی طلاق را ابتلای زوج به بیماری معلولیت شدید ذهنی که تحت قیمومت پدرش قرار داشته و در زمان خواستگاری و زمان عقد این موضوع را به اطلاع او و خانواده نرسانیده و کاملا بی اطلاع از موضوع بوده اند و حتی در دفتر ازدواج هم این موضوع را به عاقد عقد اعلام نکرده بودند و بعد از عقد نکاح و در ایام زندگی مشترک از این موضوع با مشاهده رفتارها و گفتارهای نامتعارف زوج و پیگیری موضوع متوجه این امر گردیده و ادامه زندگی مشترک با زوج با سختی و مشقت غیرقابل تحمل برای او همراه بوده و موجب عسر و حرج وی خواهد بود صدور حکم طلاق را خواستار گردیده است. زوج و پدرش در جلسات دادرسی و لوایح تقدیمی ادعا نموده اند که زوجه و خانواده اش قبل از ازدواج از وضعیت زوج و بیماری ایشان کاملا مطلع بوده و با درخواست و اصرار انان این ازدواج انجام شده است.و صرف معلولیت ذهنی زوج موجب عسر و حرج زوجه در تداوم زندگی مشترک نخواهد بود و بدین لحاظ رد دعوی طلاق خواهان را خواستار شده اند که با توجه به اظهارات طرفین و محتویات پرونده و اینکه نظریه مرکز مشاوره خانواده که زوجین قبل از ازدواج خود به این مرکز مراجعه و خدمات مشاوره ای به انان ارائه گردیده و در دادنامه فرجام خواسته مورد استناد دادگاه قرار گرفته است.در پرونده امر مشهود نمی باشد. لذا جهت روشن شدن موضوع و احراز صحت و سقم اظهارات طرفین اقتضای داشته که دادگاه محترم اولا – با اخذ توضیح از طرفین خصوصا زوج و پدر او بررسی و معلوم دارد. که ایا حکم حجر زوج از دادگاه صادر گردیده است.یا خیر و در صورت مثبت بودن پاسخ تصویر حکم صادره از انان اخذ و ضمیمه پرونده تحت امر شده و هم چنین بررسی و معلوم گردد. که ایا بعد از صدور حکم حجر برای زوج قیم تعیین گردیده یا کماکان تحت ولایت پدرش قرار دارد. و در صورت نصب قیم ، تصویر ان مطالبه و پیوست پرونده گردیده و سپس پرونده محاکماتی مربوط به حکم حجر صادره از مرجع ذیربط مطالبه و پس از وصول خلاصه مفید ان در صورتمجلس منعکس و تصویر نظریه پزشکی استخراج و ضمیمه پرونده امر شده و با بررسی این پرونده مراتب و نوع حجر زوج معلوم و در صورتمجلس درج شود.ثانیا – از مرکز مشاوره خانواده که زوجین قبل از ازدواج به این مرکز مراجعه داشته اند گزارش خدمات ارائه شده به زوجین و اظهارات انان در این مرکز و اینکه ایا ان مرکز از بیماری معلولیت ذهنی زوج کسب اطلاع نموده و از ناحیه کدامیک از طرفین بیماری زوج به ان مرکز اعلام شده است.یا خیر و ایا اظهارات زوجه در ان مرکز گویای اطلاع نامبرده از بیماری معلولیت ذهنی زوج بوده است.یا خیر مطالبه شده و در خصوص موارد یاد شده از مرکز فوق الذکر استعلام بعمل اورده و ثالثا – از عاقد و دفتر ازدواج مربوطه استعلام شود. که حین انعقاد عقد و ثبت ان بیماری معلولیت ذهنی زوج به ان دفتر ازدواج و عاقد عقد از سوی زوج و پدر و سایر اعضای خانواده اش اعلام گردیده است.یا خیر و ایا زوجه و خانواده در اظهارات خود در ان دفتر ازدواج و در جلسه عقد از بیماری معلولیت ذهنی زوج مطلع بوده اند یا خیر رابعا – چنانچه از مرجع قضایی حکمی بر محکومیت زوج صادر نشده باشد. جهت تشخیص وضعیت بیماری زوج و تاثیر ان در زندگی مشترک زوج فرجام خوانده را به پزشکی قانونی معرفی تا با انجام معاینات و ازمایشات پزشکی لازم صریحا اعلام دارند که ایا زوج مبتلا به بیماری معلولیت ذهنی می باشد. یا خیر و در صورت مثبت بودن پاسخ درجه و مراتب بیماری نامبرده بچه میزان بوده و ایا بیماری ایشان در زمره بیماری غیرقابل علاج یا صعب العلاج می باشد. یا خیر و تاثیر بیماری وی در زندگی مشترک چه بوده و ایا برای زوجه مخاطره امیزه و نوعا برای او موجب سختی و مشقت خواهد بود یا خیر ، انگاه پس از انجام اقدامات مذکور و انجام هر اقدام دیگری که به تشخیص دادگاه در مقدرات دعوی مطروحه موثر بوده باشد. سرانجام بر اساس نتیجه محصله نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید. بنابراین دادنامه فرجام خواسته در وضعیت موجود بعلت نقص تحقیقات قابلیت ابرام نداشته لهذا مستندا به بند ۵ ماده ۳۷۱ و بند الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی ضمن نقض ان رسیدگی مجدد به همان دادگاه محترم صادر کننده رای منقوض ارجاع میگردد. تا پس از تکمیل تحقیقات بشرح مرقوم در فوق نسبت به صدور رای شایسته اقدام نماید. پس از اعاده پرونده شعبه *حسب الارجاع وارد رسیدگی مجدد شده و در جلسه رسیدگی مورخ ۱۴۰۱/۱/۱۶ که با حضور زوجه و وکیل ایشان و پدر زوج تشکیل گردیده وکیل زوجه اظهار داشت پدر زوج عمدا زوج را نیاورده است.اگر حاضر میشد و دادگاه از ایشان اختبار بعمل می اورد هم ادعای ما مشخص می شد پدر ایشان در زمان عقد محجوریت فرزند خویش را اعلام نکرده و گواهان ما نیز در این خصوص گواهی داده اند و حتی در مشاوره قبل از ازدواج این موضوع کتمان شده است. زوجه اظهار داشت که به من در زمان عقد گفته نشده که ایشان معلولیت ذهنی دارد. در این مدت که عقد کرده ایم رفتار نامناسبی داشت خوبی و بدی را متوجه نمی شد حتی مادرش می نوشت بازار چه چیزی خریداری نماید. حتی کسی بمنزل ما امد و ابلیمو خواست بجای یک شیشه همه را تحویل داد. حتی با برادرزاده من با دمپایی به پارک رفت دنبال وی گشتیم حتی شب بیرون رفت من تا ۱۲ شب دنبال وی گشتم فراموشی داشت و سرکار نمیرفت ما شب ها هم با هم بوده ایم ولی عروسی نگرفته ایم و من باکره هستم ولی مشکل مردانگی یا عنن نداشته است.من اکنون حاضرم با وی توافق کنم چون اهل زندگی نیست من حاضرم از مهریه ام که نصف مهریه حق من می باشد. ۳۷ عدد را بذل و بیست عدد را میخواهم و تقاضای طلاق دارم. پدر زوج بعنوان ولی قهری ایشان اظهار داشت من لایحه تقدیم کردم فرزند م امروز نیامد بخاطر اینکه تصادف کردم و م. م. نوکنده پیش ماشین در خیابان مانده است. با طلاق موافق نیستم فرزند من محجور است.این خانم در زمان عقد از این ماجرا مطلع بوده است. ولی گفت که من قبول دارم. اینکه فرزند من مشکل دارد. قبول دارم. بخاطر همین حکم حجر وی صادر شده و این خانم از این ماجرا خبر داشته است. سپس دادگاه زوجه را جهت معاینه بکارت به پزشکی قانونی *معرفی نموده و در جوابیه مورخ ۱۴۰۱/۱/۲۳ اعلام گردیده که پرده بکارت حلقوی متسع و مدخوله می باشد. سرانجام دادگاه ختم دادرسی را اعلام و بموجب دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۱/۲۷ پس از ذکر سیر مراحل دادرسی بشرح زیر انشای رای نموده است. …. این دادگاه در راستای نقض دادنامه و تصمیم دیوان عالی کشور از طرفین دعوت و پس از استماع اظهارات زوجه و وکیل ایشان و قیم محجور که البته محجور خود در جلسه حاضر نشده است.و ملاحظه لایحه دفاعیه نامبرده به این نتیجه رسیده که زوج دارای معلولیت ذهنی بوده و رفتار متعارف ندارد. و البته توان اداره امور زندگی به عنوان یک مرد را ندارد. از طرفی زوجه حاضر گردیده که از کل مهریه خویش فقط بیست عدد را دریافت و مابقی را در قبال طلاق بذل تا از این بلاتکلیفی خلاص گردد. و حتی ادعا دارد. که از بیماری زوج در زمان عقد اطلاع نداشته است.که پدر زوج به عنوان قیم اعلام نموده که زوجه در جریان کامل قضایا بوده است.از نظر این دادگاه زندگی با چنین شخصی با اوصاف اعلام شده از جانب زوجه موجب عسر و حرج زوجه بوده و عملا میسور نمی باشد. خصوصا که زوجه حاضر به بذل مهریه بشرح فوق گردیده است. لذا این دادگاه با استناد به ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی و ماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی مدنی با نقض دادنامه معترض عنه حکم به الزام زوج و قیم ایشان به مطلقه نمودن زوجه بلحاظ عسر و حرج زوجه با بذل مهریه بشرح فوق را صادر و اعلام مینماید. نوع طلاق با توجه به نامه پزشکی قانونی مبنی بر مواقعه شرعی زوجین خلعی می باشد. و سردفتر محترم با اخذ گواهی عدم حمل در صورت امتناع زوج به نمایندگی از این محکمه اقدام نماید. … دادنامه صادره در تاریخ ۱۴۰۱/۱/۲۸ به زوج و پدرش ابلاغ گردید.و نامبردگان در تاریخ ۱۴۰۱/۲/۶ با تقدیم دادخواست نسبت به ان فرجام خواهی نموده اند که پس از طی تشریفات قانونی و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. دادخواست فرجامی به هنگام شور قرائت می گردد.
هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ح. ع. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:

رأی متن رأی

فرجام خواهی اقایان ا. و م. م. ن. نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۱/۱/۲۷ شعبه *که بموجب ان بلحاظ احراز عسر و حرج زوجه در استمرار زوجیت ضمن نقض دادنامه شماره ۷۲۶۸ – ۱۴۰۰ مورخ ۱۴۰۰/۶/۲ صادره از شعبه *حکم بر الزام زوج به مطلقه نمودن زوجه ( فرجام خوانده ) با شرایط مصرح در ان صادر گردیده است ، با توجه به جامع اوراق پرونده وارد نبوده و توجیه قانونی ندارد. دادنامه فرجام خواسته که متکی بر ارزیابی دلایل و و قرائن موجود در پرونده و مبتنی بر استنباط و تشخیص دادگاه بوده ، با عنایت به جهات و مبانی استدلال و استنباط دادگاه و اسباب توجیهی منعکس در حکم و محتویات پرونده و ارائه شده پیوست ان و اظهارات زوجه و وکیل او و نیز اظهارات پدر زوج در مراحل دادرسی و لوایح تقدیمی و اینکه محرز و مسلم است.که زوج دارای معلولیت ذهنی و نیز دارای کارت معلولیت از سازمان بهزیستی بوده و حسب گواهی نزاجا هم بعلت کارافتادگی قادر به تامین معاش خود نمی باشد. و به این ترتیب عملا در مقام مسئول و ریاست بر خانواده قادر به اداره زندگی و تامین معاش خانواده نمی باشد. و از ناحیه پدر زوج هم هیچ ادله اثباتی مبنی بر اینکه زوجه قبل از عقد و حین ازدواج از وضعیت جسمی و روحی زوج مطلع و اگاه بوده اقامه و ابراز نگردیده و زوجه هم در اظهارات خود منکر این امر می باشد. و زوجین هنوز زندگی مشترک خود زیر یک سقف را اغاز ننموده اند و با توجه به وضعیت روحی و روانی زوج و رفتارهای غیرمتعارف وی که از سوی زوجه توصیف گردیده عملا زندگی مشترک فیمابین طرفین غیرمقدور بنظر میرسد و نیز تقدیم دادخواست طلاق از سوی زوجه و بذل مهریه ما فی القباله بجز تعداد بیست سکه از ان از طرف نامبرده خود قرینه بر غیرمقدور بودن شروع زندگی مشترک بین طرفین و غیرقابل تحمل بودن تداوم این وضعیت برای زوجه می باشد. که با لحاظ مجموع مراتب اشعاری دادنامه فرجام خواسته موجها و مطابق موازین و مقررات قانونی و با رعایت اصول و قواعد دادرسی اصدار یافته و ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر دادنامه مرقوم مترتب نبوده و اعتراضات فرجام خواهان در حد و کیفیتی نیست که بمبانی استنباط و تشخیص دادگاه و مالا اساس دادنامه معترض عنه خلل و خدشه ای وارد و موجبات نقض ان را فراهم سازد لهذا ضمن رد فرجام خواهی فرجام خواه باستناد مواد ۳۷۰ و ۳۹۶ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می گردد.
رییس شعبه *: ح. ع.
مستشار: ح. م. ه. مستشار: م. ح. م.