رای شماره ۱۲۹۸ و ۱۲۹۹ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۱۳ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۱۲۹۹-۱۲۹۸ تاریخ دادنامه: ۱۳/۱۰/۱۳۹۹ شماره پرونده: ۹۸۰۰۰۱۳ - ۹۷۰۳۹۰۹
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکیان: ۱- شرکت بهشت سبز سراوان ۲- شرکت سرمایه گذاری مسکن گیلان با وکالت آقای حجت سبحانی راد
موضوع شکایت و خواسته: ابطال قسمتی از ماده ۱۱ دفترچه تعرفه عوارض محلی سال های ۱۳۹۴، ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ شورای اسلامی شهر رشت (ساختمان های نیمه تمام)
گردش کار: ۱- وکیل شاکیان به موجب دادخواستی ابطال ماده ۱۱ دفترچه تعرفه عوارض محلی سال های ۱۳۹۴، ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ شورای اسلامی شهر رشت را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
"ریاست محترم دیوان عدالت اداری
سلام علیکم
موضوع: تقاضای اعمال ماده ۹۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری در خصوص ابطال قسمتی از مصوبات شورای اسلامی شهر رشت متضمن وضع عوارض تمدید پروانه ساختمانی مندرج در دفترچه تعرفه عوارض و بهای خدمات شهرداری رشت مصوب سالهای ۱۳۹۴، ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ شورای اسلامی شهر رشت:
۱- با عنایت به اینکه به موجب تبصره ۲ ماده ۲۹ قانون نوسازی و عمران شهری در خصوص تمدید پروانه های ساختمانی قانون گذار تعیین تکلیف نموده متاسفانه شورای اسلامی شهر رشت به موجب ماده ۱۱ مصوبات مورد شکایت خارج از حدود و اختیارات قانونی اقدام به وضع عوارض تمدید پروانه ساختمانی نموده است.
۲- هیات عمومی دیوان عدالت اداری به موجب آراء صادره متعدد در موارد مشابه از جمله رای شماره ۱۱۲۹۹-۹/۱۱/۱۳۸۶، ۱۵۰۱ تا ۱۵۲۷-۲۴/۹/۱۳۹۳ و ۶۶ تا ۸۸- ۲/۲/۱۳۹۲ حکم به ابطال اخذ عوارض بابت تمدید پروانه های ساختمانی صادر نموده است.
۳- به موجب ماده ۴ قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت مصوب ۱۳۸۰ و تبصره ۳ ماده ۶۲ قانون برنامه پنجم توسعه مصوب ۱۳۸۹ اخذ هرگونه وجه، کالا در قبال ارائه خدمات توسط دستگاه اجرایی باید به موجب قانون باشد. ضمناً عوارض تمدید پروانه ساختمانی یا تاخیر اتمام ساختمان به عنوان عوارض مجدد خلاف قانون است. علیهذا با عنایت به مراتب مذکور درخواست رسیدگی و ابطال مصوبات مورد شکایت از تاریخ تصویب مورد استدعاست."
۲- وکیل شاکیان به موجب لایحه مورخ ۱۵/۲/۱۳۹۸ اعلام کرده است که:
"با سلام و تحیّت
در خصوص پرونده مثبوت به شماره فوق (۹۸۰۰۰۱۳) مطروحه در آن هیات نظر به اینکه در تقاضای مطروحه موضوع خلاف شرع را مطرح نموده ام بدین وسیله موضوع مغایرت مصوبه موضوع تقاضای ابطال را مسترد داشته و صرفاً تقاضای رسیدگی به جنبه قانونی موضوع مستنداً به ماده ۹۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی آن دیوان را دارد. "
۳- متن تعرفه های مورد اعتراض به شرح زیر است:
"الف: ماده ۱۱ دفترچه تعرفه عوارض محلی سال های ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ شورای اسلامی شهر رشت
ماده ۱۱- عوارض تمدید پروانه
اعتبار پروانه ساختمانی از تاریخ صدور تا شروع عملیات ساختمانی (ارائه فرم شروع به کار) یک سال میباشد که به طور متوالی دو بار قابل تمدید است. اعتبار پروانه از تاریخ شروع تا اتمام عملیات ساختمانی حداکثر دو سال میباشد. (در صورت تمدید پروانه ساختمانی در ۲ سال متوالی و شروع عملیات ساختمانی تا اتمام عملیات ساختمانی مجموعاً ۵ سال میباشد) بدیهی است چنانچه هریک از شروط مذکور رعایت نشده باشد و مالک در خواست تمدید و یا صدور پایانکار ساختمان را قبل از تاریخ های قید شده به شهرداری ارائه ننماید و ثبت در دفتر شهرداری نشده باشد مشمول مابه التفاوت کلیه عوارض قانونی مندرج در این تعرفه اعم از احداث، پذیره و... (به استثنای امتیازاتی که از سوی کمیسیون ماده ۵ دریافت میگردد و در آن زمان تسویه نموده باشد) میگردد.
تبصره: پرونده هایی که به علت تخلف ساختمانی به کمیسیون ماده صد ارسال و منجر به صدور رای و اخذ جرایم متعلقه می گردند در صورت انقضای مهلت پروانه ساختمانی مشمول محاسبه مابه التفاوت عوارض قانونی این تعرفه به نرخ روز میباشند.مثال: شخصی در تاریخ ۵/۱/۱۳۹۲ موفق به اخذ پروانه ساختمانی گردیده است مهلت تحویل فرم شروع عملیات ساختمانی برابر بند ۱۵ مندرج در صفحه آخر شناسنامه ساختمانی جهت ثبت در سیستم و بازدید توسط کارشناس منطقه به مدت یک سال یعنی تا تاریخ ۵/۱/۱۳۹۳ میباشد. در صورت عدم شروع عملیات مالک میبایست قبل از تاریخ ۵/۱/۱۳۹۳ اقدام به تمدید پروانه ساختمانی خود به مدت یک سال نماید. (یعنی تا تاریخ ۵/۱/۱۳۹۴ پروانه پس از تمدید، اعتبار خواهد داشت) در صورتی که شروع عملیات تا تاریخ ۵/۱/۱۳۹۴ صورت نپذیرفته باشد، مالک میتواند برای آخرین بار، پروانه خود را به مدت یک سال دیگر تمدید نماید. (یعنی اعتبار پروانه پس از تمدید دوم تا تاریخ ۵/۱/۱۳۹۵ خواهد بود). حالیه پس از تمدید دوم، مالک موظف است شروع عملیات ساختمانی خود را حداکثر تا تاریخ ۵/۱/۱۳۹۵ جهت ثبت در سیستم و بازدید توسط کارشناس منطقه اعلام نماید. اتمام عملیات ساختمانی از تاریخ گزارش کارشناس منطقه مبنی بر شروع عملیات ساختمانی به مدت ۲ سال یعنی تا تاریخ ۵/۱/۱۳۹۷ میباشد.
تذکر۱: تاریخ اتمام عملیات ساختمانی پس از شروع عملیات به مدت دو سال میباشد و مشخصاً برای مثال فوق در صورتی که بلافاصله پس از دریافت پروانه ساختمانی مالک اقدام به ثبت فرم شروع عملیات ساختمانی در سیستم منطقه نماید و گزارش کارشناس منطقه مبنی بر شروع عملیات ساختمانی در تاریخ ۱۰/۱/۱۳۹۲ صورت گرفته باشد مدت اتمام عملیات ساختمانی تا تاریخ ۱۰/۱/۱۳۹۴ خواهد بود.
تذکر ۲: در صورتی که تاریخ های اشاره شده در مثال فوق و یا تذکر ۱ پیرو آن، یعنی تاریخ های مربوط به مراجعه جهت تمدید، شروع عملیات و... توسط مالک رعایت نشده باشد، مابه التفاوت عوارض به نرخ روز محاسبه و وصول میگردد.
۱- فرم شروع عملیات ساختمان الزاماً توسط مودی به شهرداری منطقه گزارش شده و در سیستم ثبت و بازدید توسط کارشناس منطقه صورت پذیرد. گزارش کارشناس منطقه ملاک تاریخ شروع عملیات ساختمانی میباشد و یا هرگونه درخواست ثبت شده و گزارش کارشناسی مبنی بر شروع عملیات ساختمانی ملاک تاریخ شروع عملیات میباشد.
تبصره: پس از دریافت پروانه در صورتی که عملیات شروع شده باشد ثبت هرگونه درخواست منوط به ارائه فرم شروع عملیات، ثبت آن در سیستم و ذکر آن در گزارش میباشد.
۲- قبل از تحویل شناسنامه ساختمان از ناظر و مالک، پیش نویس پروانه امضا گرفته شده و در پرونده ملک در منطقه بایگانی شود.
۳- در صفحه اول پروانه ساختمان موضوع زیر درج و ممهور گردد: «تاریخ اتمام عملیات ساختمان، پس از تایید شروع عملیات ساختمانی توسط کارشناس فنی شهرداری به مدت ۲ سال میباشد.»
تبصره: در پروژه های بزرگ ساختمانی که اتمام ساختمانی آن در مدت ۲ سال امکان پذیر نبوده، مالک میتواند قبل از انقضای مدت ۲ سال با درخواست کتبی از شهرداری منطقه مربوطه و تکمیل فرم پیشرفت عملیات ساختمانی تقاضای تمدید مهلت اجرای عملیات ساختمان را مشروط بر آنکه از تاریخ صدور پروانه تا پایانکار از ۵ سال تجاوز نکند را بنماید و شهرداری منطقه مربوط هم میتواند مطابق صفحه ۴۶ دفترچه ضوابط همسان سازی عمل کند و در بخش ملاحظات، گواهی عدم خلاف صفحه ۶ شناسنامه و در پروانه های جدید الکترونیکی در بخش توضیحات مراتب قید شود.
۴- چنانچه در پروانه های صادره قبلی، تاریخ اتمام عملیات ساختمانی در آن قید نگردیده باشد و از طرفی فرم شروع عملیات ساختمان در مدت مقرر در متن پروانه و بخشنامه شورای عالی اداری به شهرداری ارائه گردد، مشروط بر آنکه از تاریخ صدور پروانه تا پایانکار از ۵ سال تجاوز ننماید مشمول مابه التفاوت عوارض نخواهد بود. بدیهی است هرگاه پس از صدور پروانه ساختمانی در ستون تاریخ اتمام عملیات ساختمان مدت ۲ سال قید شده باشد و از طرفی بیش از ۲ سال از تاریخ اتمام عملیات ساختمان گذشته باشد، بر اساس تعرفه عوارض شهرداری، مشمول مابه التفاوت عوارض به نرخ روز میباشد.
تبصره: چنانچه مالک قبل از اتمام مهلت مندرج در پروانه ساختمانی نسبت به درخواست و تمدید پروانه ساختمانی در موعد مقرر از طریق شهرداری اقدام نماید، عوارض پروانه مجدد وصول نخواهد شد. ضمناً در صورتی که مالک، فرم شروع عملیات ساختمانی تکمیل و امضا شده توسط مهندس ناظر را در مهلت مقرر و مندرج در بخشنامه شورای عالی اداری و متن پروانه به شهرداری منطقه ارائه ننماید مشمول مابه التفاوت عوارض به نرخ روز بر اساس تعرفه عوارض شهرداری خواهد بود.
۵- چنانچه به هنگام صدور پروانه ساختمانی، عوارض آن وصول گردد و متقاضی پس از ارائه فرم شروع عملیات ساختمانی (مشروط به عدم انقضای قانونی آن) و یا فرم پیشرفت عملیات ساختمانی و درخواست پایانکار را قبل از انقضای مهلت اتمام عملیات ساختمانی (۲ سال مندرج در متن پروانه) به شهرداری ارائه نماید و کار ساختمان عملاً پایان یافته باشد و به هر دلیلی ادامه امور متعلقه به سال بعد موکول گردد، مشمول مابه التفاوت عوارض نخواهد بود.
۶- برای آندسته از متقاضیان پروانه ساختمانی که پس از انقضای مهلت پروانه به شهرداری مراجعه و تجدید مهلت پروانه ساختمانی می نمایند، به هر دلیلی در طول مهلت اعتبار مجدد اعم از احداث بنای غیرمجاز و طرح در کمیسیون ماده ۱۰۰ و تطویل روند اداری، صدور پایانکار مشمول پرداخت مابه التفاوت عوارض به نرخ روز میشوند.
۷- هرگاه در اعتبار قانونی پروانه ساختمانی و در اجرای ادامه عملیات ساختمانی مالک مرتکب خلاف ساختمانی شده باشد که منجر به ارجاع پرونده به کمیسیون ماده ۱۰۰ گردد علاوه بر اجرای رای صادره کمیسیون ماده صد مشمول مابه التفاوت عوارض برای آن مقدار مساحتی که بر اثر تخلف افزوده شده با اعمال ضرایب متعلقه در تعرفه و به نرخ روز میگردد.
تبصره ۱: چنانچه درخواست تمدید و یا صدور پایانکار به دلیل امورات فنی توسط شهرداری به تاخیر انجامد در صورتی که زمان ثبت درخواست در موعد مقرر باشد تاریخ گزارش کارشناسی بازدید ملاک عمل بوده و تاخیر در صدور مجوز که توسط شهرداری صورت گرفته مشمول مابه التفاوت نمیباشد.
تبصره ۲: در مواردی که به دلیل عدم تمدید به موقع و یا سپری شدن بیش از پنج سال از تاریخ صدور پروانه اعتبار پروانه ساختمانی به اتمام میرسد به شرح زیر اقدام میشود:
الف: در صورتی که عملیات اجرایی ساختمان شروع نگردیده یا در حال احداث و نیمه کاره باشد به شرح زیر اقدام میشود:
۱- ابتدا پروانه صادره از نظر تعریض معابر مجدداً کنترل و جانمایی و دیوار گذاری محوطه و یا مقرّ احداث ساختمان (در صورتی که عملیات اجرایی شروع نشده باشد) مجدداً کنترل و با ضوابط جاری تطبیق داده میشود به نحوی که پس از رعایت عقب نشینی از مساحت کل پروانه کسر نشود.
۲- چنانچه ساختمان دارای کنسول به سمت معبر باشد و هنوز عملیات اجرایی شروع نشده باشد کنسول حذف و معادل آن به سطح زیربنا اضافه گردیده تا در مساحت پروانه صادره قبلی خللی وارد نیاید.
۳- در صورتی که ساختمان در مرحله ای باشد که امکان تطبیق ضوابط یا مقررات جاری روز میسر نباشد.
به عنوان مثال چنانچه در مرحله اتمام سفت کاری یا پایانکار باشد اعمال بندهای ۱ و ۲ ضرورتی ندارد.
۴- از کلیه مهندسین ناظر و مجری مجدداً گواهی تاییدیه مبنی بر قبول مسئولیت ادامه نظارت و اجراء اخذ و ضمیمه پرونده میشود.
۵- پروانه فاقد اعتبار به مدت یک سال شمسی با اخذ مابه التفاوت عوارض قانونی بر مبنای تاریخ صدور پروانه، پروانه یا عدم خلاف تک برگی صادر شود.
۶- پس از مهلت اعتبار پروانه در صورت نیاز به تمدید برای سالهای متمادی بعدی تکرار روند مذکور به صورت سالیانه و اخذ مابه التفاوت عوارض هر سال الزامیست.
۷- در زمان صدور پایانکار کلیه مدارک و شناسنامه ساختمانی و سوابق قبلی دریافت و در بایگانی شهرداری ضبط و فقط برگه پایانکار الکترونیکی با درج آخرین مشخصات ساختمانی صادر و به مالک تحویل خواهد شد.
۸- صدور پایانکار مجزا برای هر واحد مسکونی آپارتمانی به صورت جداگانه پس از ارائه صورتمجلس تفکیکی به درخواست هر یک از مالکین واحدهای آپارتمانی امکانپذیر است.
ب: در صورتی که متقاضی درخواست ابطال شناسنامه ساختمانی قدیمی و درخواست پروانه جدید داشته باشد کل عملیات صدور پروانه ساختمانی به طور کامل اجراء و پروانه جدید صادر و عوارض پرداختی قبلی از مبلغ عوارض محاسبه شده برای صدور پروانه جدید به نرخ روز کسر میگردد.
تبصره ۳: مهلت پرداخت عوارض صدور پروانه یا فیش عوارض صدور پروانه باید در مهلت تعیین شده در آن پرداخت گردد و قبوض صادره در روزهای پایانی سال تا آخرین روز سال اعتبار داشته و در صورت عدم پرداخت تمام و یا قسمتی از بدهی در سالِ محاسبه، عوارض بر مبنای سال پرداخت تمام بدهی محاسبه و مبلغ پرداختی عیناً از کل بدهی کسر میشود. (منظور از پرداخت بدهی، پرداخت به صورت نقدی و اقساط میباشد.)
تبصره ۴: بر اساس طرح تفصیلی جدید و سه مرحله ای شدن صدور پروانه، چنانچه مدت اجرای ساختمان بنا به دلایل فنی و اجرایی طولانی شود، در هر یک از نوبت های پروانه، قبل از انقضای مدت اعتبار یک ساله هر یک، یکبار دیگر و در مجموع تا دو بار قابل تمدید میباشد، به طوری که تحت هیچ عنوان، تاریخ صدور پروانه اول تا تاریخ صدور
پایانکار از پنج سال تجاوز ننماید، در غیر این صورت مشمول دریافت ما به التفاوت عوارض قانونی این ماده میباشد.
تبصره ۵: دارندگان پروانه ساختمانی اگر در موعد مقرر در پروانه ساختمانی موفق به اخذ پایانکار نگردد مشمول ما به التفاوت عوارض به ازای ماه های سپری شده خواهند شد. به طور مثال اگر از تاریخ اعتبار پروانه ساختمانی جهت اخذ پایانکار سه ماه گذشته باشد، مشمول ۳/۱۲ ما به التفاوت عوارض به نرخ روز میگردد. چنانچه از مهلت اعتبار پروانه جهت اخذ پایانکار بیش از یک سال گذشته باشد، مشمول مفاد این تبصره نمیباشد.
ب: ماده ۱۱ دفترچه تعرفه عوارض محلی سال ۱۳۹۶ شورای اسلامی شهر رشت
ماده ۱۱- عوارض تمدید پروانه
اعتبار پروانه ساختمانی از تاریخ صدور تا شروع عملیات ساختمانی (ارائه فرم شروع به کار) یک سال میباشد که به طور متوالی دو بار قابل تمدید است. اعتبار پروانه از تاریخ شروع تا اتمام عملیات ساختمانی حداکثر دو سال میباشد. (در صورت تمدید پروانه ساختمانی در ۲ سال متوالی و شروع عملیات ساختمانی تا اتمام عملیات ساختمانی مجموعاً ۵ سال میباشد) بدیهی است چنانچه هریک از شروط مذکور رعایت نشده باشد و مالک درخواست تمدید و یا صدور پایانکار ساختمان را قبل از تاریخ های قید شده به شهرداری ارائه ننماید «کلیه عوارض قانونی مندرج در این دفترچه به ازای هر سال، درصدی از عوارض محاسبه شده به نرخ روز به مودی تعلق خواهد گرفت. به طور مثال برای سال اول ۱۵ درصد از کل عوارض احتسابی به نرخ روز، در سال دوم ۲۰ درصد و در سال سوم ۲۵ درصد و در سال چهارم ۴۰ درصد و در سال پنجم ۴۵ درصد عوارض احتسابی به نرخ روز دریافت خواهد شد. (چنانچه پروانه ساختمانی مودی از مهلت ۵ سال بگذرد، برای تجدید آن کلیه عوارض قانونی به نرخ روز محاسبه و عوارض های پرداختی در سال های قبل کسر میگردد.)»
تبصره: پرونده هایی که به علت تخلف ساختمانی به کمیسیون ماده صد ارسال و منجر به صدور رای و اخذ جرایم متعلقه می گردند در صورت انقضای مهلت پروانه ساختمانی مشمول محاسبه مابه التفاوت عوارض قانونی این تعرفه به نرخ روز میباشند.
مثال: شخصی در تاریخ ۵/۱/۱۳۹۲ موفق به اخذ پروانه ساختمانی گردیده است مهلت تحویل فرم شروع عملیات ساختمانی برابر بند ۱۵ مندرج در صفحه آخر شناسنامه ساختمانی جهت ثبت در سیستم و بازدید توسط کارشناس منطقه به مدت یک سال یعنی تا تاریخ ۵/۱/۱۳۹۳ میباشد. در صورت عدم شروع عملیات مالک میبایست قبل از تاریخ ۵/۱/۱۳۹۳ اقدام به تمدید پروانه ساختمانی خود به مدت یک سال نماید. (یعنی تا تاریخ ۵/۱/۱۳۹۴ پروانه پس از تمدید، اعتبار خواهد داشت) در صورتی که شروع عملیات تا تاریخ ۵/۱/۱۳۹۴ صورت نپذیرفته باشد مالک میتواند برای آخرین بار، پروانه خود را به مدت یک سال دیگر تمدید نماید. (یعنی اعتبار پروانه پس از تمدید دوم تا تاریخ ۵/۱/۱۳۹۵ خواهد بود). حالیه پس از تمدید دوم، مالک موظف است شروع عملیات ساختمانی خود را حداکثر تا تاریخ ۵/۱/۱۳۹۵ جهت ثبت در سیستم و بازدید توسط کارشناس منطقه اعلام نماید. اتمام عملیات ساختمانی از تاریخ گزارش کارشناس منطقه مبنی بر شروع عملیات ساختمانی به مدت ۲ سال یعنی تا تاریخ ۵/۱/۱۳۹۷ میباشد.
تذکر۱: تاریخ اتمام عملیات ساختمانی پس از شروع عملیات به مدت دو سال میباشد و مشخصاً برای مثال فوق در صورتی که بلافاصله پس از دریافت پروانه ساختمانی مالک اقدام به ثبت فرم شروع عملیات ساختمانی در سیستم منطقه نماید و گزارش کارشناس منطقه مبنی بر شروع عملیات ساختمانی در تاریخ ۱۰/۱/۱۳۹۲ صورت گرفته باشد مدت اتمام عملیات ساختمانی تا تاریخ ۱۰/۱/۱۳۹۴ خواهد بود.
تذکر۲: در صورتی که تاریخ های اشاره شده در مثال فوق و یا تذکر ۱ پیرو آن، یعنی تاریخ های مربوط به مراجعه جهت تمدید، شروع عملیات و... توسط مالک رعایت نشده باشد، مابه التفاوت عوارض به نرخ روز محاسبه و وصول میگردد.
۱- فرم شروع عملیات ساختمان الزاماً توسط مودی به شهرداری منطقه گزارش شده و در سیستم ثبت و بازدید توسط کارشناس منطقه صورت پذیرد. گزارش کارشناس منطقه ملاک تاریخ شروع عملیات ساختمانی میباشد و یا هرگونه درخواست ثبت شده و گزارش کارشناسی مبنی بر شروع عملیات ساختمانی ملاک تاریخ شروع عملیات میباشد.
تبصره: پس از دریافت پروانه در صورتی که عملیات شروع شده باشد ثبت هرگونه درخواست منوط به ارائه فرم شروع عملیات، ثبت آن در سیستم و ذکر آن در گزارش میباشد.
۲- قبل از تحویل شناسنامه ساختمان از ناظر و مالک، پیش نویس پروانه امضا گرفته شده و در پرونده ملک در منطقه بایگانی شود.
تبصره: شهرداریها موظفند حداکثر ظرف مدت دو روز پس از درخواست مالک یا مالکین جهت صدور گواهی پایان ساختمان و انطباق ساختمان احداث شده با ضوابط فنی و شهرسازی حاکم بر ملک، نسبت به صدور گواهی پایان ساختمان اقدام و در غیر این صورت لازم است علت عدم صدور گواهی ساختمان، به ذینفع اعلام شود.
۳- در صفحه اول پروانه ساختمان موضوع زیر درج و ممهور گردد: «تاریخ اتمام عملیات ساختمان، پس از تایید شروع عملیات ساختمانی توسط کارشناس فنی شهرداری به مدت ۲ سال میباشد.»
تبصره: در پروژه های بزرگ ساختمانی که اتمام ساختمانی آن در مدت ۲ سال امکان پذیر نبوده، مالک میتواند قبل از انقضای مدت ۲ سال با درخواست کتبی از شهرداری منطقه مربوطه و تکمیل فرم پیشرفت عملیات ساختمانی، تقاضای تمدید مهلت اجرای عملیات ساختمان را مشروط بر آنکه از تاریخ صدور پروانه تا پایانکار از ۵ سال تجاوز نکند را بنماید و شهرداری منطقه مربوط هم میتواند مطابق صفحه ۴۶ دفترچه ضوابط همسان سازی عمل کند و در بخش ملاحظات، گواهی عدم خلاف صفحه ۶ شناسنامه و در پروانه های جدید الکترونیکی در بخش توضیحات مراتب قید شود.
۴- چنانچه در پروانه های صادره قبلی، تاریخ اتمام عملیات ساختمانی در آن قید نگردیده باشد و از طرفی فرم شروع عملیات ساختمان در مدت مقرر در متن پروانه و بخشنامه شورای عالی اداری به شهرداری ارائه گردد، مشروط بر آنکه از تاریخ صدور پروانه تا پایانکار از ۵ سال تجاوز ننماید مشمول مابه التفاوت عوارض نخواهد بود. بدیهی است هرگاه پس از صدور پروانه ساختمانی در ستون تاریخ اتمام عملیات ساختمان مدت ۲ سال قید شده باشد و از طرفی بیش از ۲ سال از تاریخ اتمام عملیات ساختمان گذشته باشد، بر اساس تعرفه عوارض شهرداری، مشمول مابه التفاوت عوارض به شرح بیان شده در پاراگراف اول این ماده میباشد.
تبصره: چنانچه مالک قبل از اتمام مهلت مندرج در پروانه ساختمانی نسبت به درخواست و تمدید پروانه ساختمانی در موعد مقرر از طریق شهرداری اقدام نماید، عوارض پروانه مجدد وصول نخواهد شد. ضمناً در صورتی که مالک، فرم شروع عملیات ساختمانی تکمیل و امضا شده توسط مهندس ناظر را در مهلت مقرر و مندرج در بخشنامه شورای عالی اداری و متن پروانه به شهرداری منطقه ارائه ننماید مشمول مابه التفاوت عوارض به نرخ روز بر اساس تعرفه عوارض شهرداری خواهد بود.
۵- پس از صدور پروانه ساختمانی، متقاضی نسبت به ارائه فرم شروع عملیات ساختمانی (مشروط به عدم انقضای قانونی آن) و یا فرم پیشرفت عملیات ساختمانی و درخواست پایانکار را قبل از انقضای مهلت اتمام عملیات ساختمانی (۲ سال مندرج در متن پروانه) به شهرداری ارائه نماید و کار ساختمان عملاً پایان یافته باشد و به هر دلیلی ادامه امور متعلقه به سال بعد موکول گردد، مشمول مابه التفاوت عوارض نخواهد بود.
۶- برای آندسته از متقاضیان پروانه ساختمانی که پس از انقضای مهلت پروانه به شهرداری مراجعه و تجدید مهلت پروانه ساختمانی می نمایند، به هر دلیلی در طول مهلت اعتبار مجدد اعم از احداث بنای غیرمجاز و طرح در کمیسیون ماده ۱۰۰ و تطویل روند اداری، صدور پایانکار مشمول پرداخت مابه التفاوت عوارض به شرح بیان شده در پاراگراف اول این ماده میشوند.
۷- هرگاه در اعتبار قانونی پروانه ساختمانی و در اجرای ادامه عملیات ساختمانی مالک مرتکب خلاف ساختمانی شده باشد که منجر به ارجاع پرونده به کمیسیون ماده ۱۰۰ گردد علاوه بر اجرای رای صادره کمیسیون ماده صد مشمول مابه التفاوت عوارض برای آن مقدار مساحتی که بر اثر تخلف افزوده شده با اعمال ضرایب متعلقه در تعرفه و به نرخ روز میگردد.
تبصره ۱: چنانچه درخواست تمدید و یا صدور پایانکار بدلیل امورات فنی توسط شهرداری به تاخیر انجامد در صورتی که زمان ثبت درخواست در موعد مقرر باشد تاریخ گزارش کارشناسی بازدید ملاک عمل بوده و تاخیر در صدور مجوز که توسط شهرداری صورت گرفته مشمول مابه التفاوت نمیباشد.
تبصره ۲: در مواردی که به دلیل عدم تمدید به موقع و یا سپری شدن بیش از پنج سال از تاریخ صدور پروانه اعتبار پروانه ساختمانی به اتمام میرسد به شرح زیر اقدام میشود:
الف: در صورتی که عملیات اجرایی ساختمان شروع نگردیده یا در حال احداث و نیمه کاره باشد به شرح زیر اقدام میشود:
۱- ابتدا پروانه صادره از نظر تعریض معابر مجدداً کنترل و جانمایی و دیوار گذاری محوطه و یا مقرّ احداث ساختمان (در صورتی که عملیات اجرایی شروع نشده باشد) مجدداً کنترل و با ضوابط جاری تطبیق داده میشود به نحوی که پس از رعایت عقب نشینی از مساحت کل پروانه کسر نشود.
۲- چنانچه ساختمان دارای کنسول به سمت معبر باشد و هنوز عملیات اجرایی شروع نشده باشد کنسول حذف و معادل آن به سطح زیربنا اضافه گردیده تا در مساحت پروانه صادره قبلی خللی وارد نیاید.
۳- در صورتی که ساختمان در مرحله ای باشد که امکان تطبیق ضوابط یا مقررات جاری روز میسر نباشد.
به عنوان مثال چنانچه در مرحله اتمام سفت کاری یا پایانکار باشد اعمال بندهای ۱ و ۲ ضرورتی ندارد.
۴- از کلیه مهندسین ناظر و مجری مجدداً گواهی تاییدیه مبنی بر قبول مسئولیت ادامه نظارت و اجراء اخذ و ضمیمه پرونده میشود.
۵- به پروانه فاقد اعتبار پس از اخذ ما به التفاوت عوارض قانونی به شرح بیان شده در پاراگراف اول این ماده از هر نوع مجوز صادره به مدت یک سال اعتبار داده میشود.
۶- پس از مهلت اعتبار پروانه در صورت نیاز به تمدید برای سالهای متمادی بعدی تکرار روند مذکور به صورت سالیانه و اخذ مابه التفاوت عوارض هر سال الزامیست.
۷- در زمان صدور پایانکار کلیه مدارک و شناسنامه ساختمانی و سوابق قبلی دریافت و در بایگانی شهرداری ضبط و فقط برگه پایانکار الکترونیکی با درج آخرین مشخصات ساختمانی صادر و به مالک تحویل خواهد شد.
۸- صدور پایانکار مجزا برای هر واحد مسکونی آپارتمانی به صورت جداگانه پس از ارائه صورتمجلس تفکیکی به درخواست هر یک از مالکین واحدهای آپارتمانی امکانپذیر است.
ب: در صورتی که متقاضی درخواست ابطال شناسنامه ساختمانی قدیمی و درخواست پروانه جدید داشته باشد کل عملیات صدور پروانه ساختمانی به طور کامل اجراء و پروانه جدید صادر و عوارض پرداختی قبلی از مبلغ عوارض محاسبه شده برای صدور پروانه جدید به نرخ روز کسر میگردد.
تبصره ۳: مهلت پرداخت عوارض صدور پروانه یا فیش عوارض صدور پروانه باید در مهلت تعیین شده در آن پرداخت گردد و قبوض صادره در روزهای پایانی سال تا آخرین روز سال اعتبار داشته و در صورت عدم پرداخت تمام و یا قسمتی از بدهی در سالِ محاسبه، عوارض بر مبنای سال پرداخت تمام بدهی محاسبه و مبلغ پرداختی عیناً از کل بدهی کسر میشود. (منظور از پرداخت بدهی، پرداخت به صورت نقدی و اقساط میباشد.)
تبصره ۴: بر اساس طرح تفصیلی جدید و سه مرحله ای شدن صدور پروانه به شرح ذیل:
۱- پروانه اول تا مرحله اتمام فندانسیون و مدت اعتبار از تاریخ صدور یک سال خورشیدی
۲- پروانه دوم تا مرحله تمام اسکلت و سفت کاری و مدت اعتبار از تاریخ صدور پروانه دوم - یک سال خورشیدی
۳- پروانه سوم تا مرحله اتمام سفت کاری و اتمام نازک کاری و ارائه درخواست پایانکار و مدت اعتبار از تاریخ صدور پروانه سوم - یک سال خورشیدی
چنانچه مدت اجرای ساختمان بنا به دلایل فنی و اجرایی طولانی شود، در هر یک از نوبت های پروانه، قبل از انقضای مدت اعتبار یک ساله هر یک، یکبار دیگر و در مجموع تا دو بار قابل تمدید میباشد، به طوری که تحت هیچ عنوان، تاریخ صدور پروانه اول تا تاریخ صدور پایانکار از پنج سال تجاوز ننماید، در غیر این صورت مشمول دریافت مابهالتفاوت عوارض قانونی این ماده میباشد."
۴- در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر رشت، به موجب لایحه شماره ۱۰۶۱/۹۸/ش-۲۸/۵/۱۳۹۸ توضیح داده است که:
"مبحث عوارض تمدید پروانه ساختمانی به استناد بخشنامه شماره ۲/۳۶/۳/۱/۸۵۵۲-۸/۵/۱۳۷۶ وزارت کشور که طی نامه شماره ۴۲/۴/۸۰۲۹-۲۳/۵/۱۳۷۶ استانداری گیلان به شهرداری رشت ابلاغ گردیده بود توسط شهرداری رشت طی لایحه پیشنهادی سالانه مربوط به عوارض و تعرفه بهای خدمات، به شورای اسلامی شهر رشت ارائه گردید و این شورا به استناد تبصره ذیل ماده ۵۰ قانون مالیات بر ارزش افزوده و آییننامه اجرایی نحوه وضع و وصول عوارض توسط شوراهای اسلامی...، و نامه صدرالذکر ابلاغی وزارت کشور و با عطف توجه به اینکه عوارض معترض عنه در قانون مالیات بر ارزش افزوده پیش بینی نشده است، نسبت به تصویب آن اقدام و پس از ابلاغ و طی مراحل قانونی و عدم اعتراض مراجع ذیصلاح و قطعی شدن جهت اجرا به شهرداری رشت ابلاغ نموده است، فلذا شورای اسلامی شهر رشت از این جهت قصوری مرتکب نشده است.
متعاقباً در سال ۱۳۹۷ نامه دیگری از وزارت کشور به شماره ۱۱۰۱۲۲-۲۰/۶/۱۳۹۷ مبنی بر احراز مغایرت عوارض تمدید پروانه های ساختمانی با موضوع تبصره دو ماده ۲۹ قانون نوسازی و عمران شهری واصل گردید که این شورا طی نامه شماره ۱۴۷۹/۹۷/ش-۲۶/۶/۱۳۹۷، موضوع ابطال عوارض تمدید پروانه ساختمانی و عدم اجرای آن را مستند به نامه فوق الذکر جهت اجرا به شهرداری رشت ابلاغ نموده است."
۵- رسیدگی به موضوع ازجمله مصادیق حکم ماده ۹۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری تشخیص نشد و پرونده در اجرای ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری به هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری ارجاع میشود و هیات مذکور به موجب دادنامه های شماره ۱۰۵۱ و ۱۰۵۲-۷/۱۲/۱۳۹۸ وضع عوارض ما به التفاوت برای پروانه هایی که مدت زمان آنها منقضی و عملیات اجرایی احداث بنا شروع نشده در ماده ۱۱ دفترچه تعرفه عوارض محلی سالهای ۹۴، ۹۵ و ۹۶ شهرداری رشت را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت.
«رسیدگی به سایر قسمت های ماده ۱۱ دفترچه تعرفه عوارض محلی سال های ۹۴، ۹۵ و ۹۶ شورای اسلامی شهر رشت (ساختمان های نیمه تمام) در دستور کار هیات عمومی قرار گرفت.»
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۳/۱۰/۱۳۹۹ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
با توجه به اینکه در آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری وضع عوارض تمدید پروانه برای ساختمانهای نیمه تمام به استناد تبصره ۲ ماده ۲۹ قانون نوسازی و عمران شهری در مصوبات شوراهای اسلامی شهرها مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص و ابطال شده است، بنابراین مصوبه شورای اسلامی شهر رشت مبنی بر وضع عوارض بر خلاف تبصره مذکور برای ساختمان های نیمه تمام در ماده ۱۱ تعرفه عوارض شهرداری رشت در سال های ۱۳۹۴، ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ از مصوبات شوراهای اسلامی رشت به دلایل مندرج در رای شماره ۳۰۸ - ۱۸/۲/۱۳۹۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی شورای اسلامی شهر است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال میشود.
محمدکاظم بهرامی - رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری