رای شماره ۱۳۷۴ مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۲۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۱۳۷۴ تاریخ دادنامه: ۲۰/۱۰/۱۳۹۹ شماره پرونده: ۹۸۰۰۵۸۱
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: خانم خدیجه قنبری
موضوع شکایت و خواسته: ابطال عبارت مندرج در قسمت اخیر جزء ۱ بند (ب) ماده ۱ دستورالعمل اجرایی قسمت های ۴، ۵ و ۶ بند (ب) ماده ۸۸ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه به شماره ۱۲۳۵/۰۳/۴۰۰-۱۳۹۷/۰۹/۲۴ مصوب بنیاد شهید و امور ایثارگران
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال عبارت مندرج در قسمت اخیر جزء ۱ بند (ب) ماده ۱ دستورالعمل اجرایی قسمت های ۴، ۵ و ۶ بند (ب) ماده ۸۸ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه به شماره ۱۲۳۵/۰۳/۴۰۰-۲۴/۹/۱۳۹۷ مصوب بنیاد شهید و امور ایثارگران را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: "ریاست هیات عمومی دیوان عدالت اداری، با عرض سلام واحترام به استحضار می رساند: اینجانب در تاریخ ۱۶/۹/۱۳۷۱ به عقد دائم آقای حکمعلی شعبانی پدر شهید ملکعلی شعبانی درآمده ام و پدر شهید در تاریخ ۱۳/۱۲/۱۳۹۷ درگذشته و بنده بیش از ۲۶ سال با ایشان زندگی مشترک نموده ام و در آن مدت نیز تنها منبع درآمد و گذران زندگی ما مستمری پرداختی از طرف بنیاد شهید به پدر شهید بوده است و اکنون پس از درگذشت ایشان بنده فاقد درآمد بوده و به دلیل کهولت سن قادر به کار هم نیستم و منبع درآمد دیگری نیز ندارم و مسئولین بنیاد شهید و امور ایثارگران در پاسخ به درخواست پرداخت کمک معیشت اینجانب با استناد به بخش مورد اعتراض از دستورالعمل اصلاحی شماره ۱۲۳۵/۰۳/۴۰۰-۲۴/۹/۱۳۹۷ صادره از ریاست بنیاد شهید و امور ایثارگران جمهوری اسلامی ایران، از پذیرفتن درخواست بنده خودداری می نمایند. این در حالی است که به حکم جزء ۴ بند (ب) ماده ۸۸ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴/۱۲/۱۳۹۵، دولت مکلف به پرداخت مستمری کمک معیشتی به نامادری شهید به میزان حداقل حقوق کارکنان دولت شده و مقرره مذکور مطلق بوده و مقید به هیچ شرطی نیست و حتی بر اساس دستورالعمل قبلی مورد اصلاح نیز چنین شروطی مقرر نبوده است، لیکن ریاست بنیاد شهید و امور ایثارگران جمهوری اسلامی ایران برخلاف نص صریح مقرره قانونی فوق الذکر با صدور دستورالعمل اصلاحی مورد اعتراض، اقدام به تعیین شرایطی جهت پرداخت کمک هزینه مربوطه نموده و در جزء ۱ بند (ب) ماده ۱ دستورالعمل اصلاحی مذکور و در مقام تعیین یکی از مشمولین دریافت کمک معیشت مربوطه، چنین مقرر داشته است: « نامادری شهید که در زمان حیات پدر شهید تحت تکفل وی بوده و حداقل ۱۰ سال در تربیت و نگهداری شهید نقش داشته است.» ملاحظه میگردد که قسمت اخیر به صراحت با جزء ۴ بند (ب) ماده ۸۸ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تعارض و غیرقانونی است. بنابراین و نظر به مخالفت مقرره مورد اعتراض بانص صریح قانون مرقوم و نیز خارج بودن وضع مقرره مذکور از صلاحیت صادر کننده، رسیدگی واجابت خواسته اینجانب و صدور حکم بر ابطال جزء ۱ بند (ب) ماده ۱ دستورالعمل مورد اعتراض و متعاقباً با استناد به ماده ۱۱ قانون دیوان عدالت اداری، صدور حکم به الزام طرف شکایت به پرداخت کمک معیشت به میزان حداقل حقوق کارکنان دولت، از تاریخ ۱۳/۱۲/۱۳۹۷ در حق اینجانب مورد استدعاست. "
متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:
"دستورالعمل اجرایی
اجرای قسمت های ۴، ۵ و ۶ بند (ب) ماده ۸۸ قانون برنامه ششم توسعه و بند «ط» تبصره ۱۷ قانون بودجه سال ۱۳۹۷ جمهوری اسلامی ایران
ب- افراد مشمول: نامادری شهید که در زمان حیات پدر شهید تحت تکفل وی بوده و حداقل ۱۰ سال در تربیت و نگهداری شهید نقش داشته باشد."
علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن برای طرف شکایت تا زمان رسیدگی به پرونده هیچ پاسخی واصل نشده است.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۰/۱۰/۱۳۹۹ با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
مطابق بند (ب) ماده ۸۸ قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب سال ۱۳۹۵و جزء ۴ آن، «دولت موظف است اعتبار لازم را به منظور تامین حداقل معیشت گروه های عنوان شده ذیل که فاقد شغل یا درآمد باشند را پیش بینی و حداقل حقوق کارکنان دولت را به آنان جهت پرداخت در بودجه های سنواتی درج و در اختیار دستگاه های مربوطه قرار دهد... ۴- نامادری شهید و خواهران مجرد شهدا که تحت تکفل والدین شهدا بوده اند (پس از فوت والدین)» نظر به اینکه در جزء ۱ بند (ب) ماده ۱ دستورالعمل اجرایی اجرای ۶، ۵ و ۴ بند (ب) ماده ۸۸ قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و بند (ط) تبصره ۱۷ قانون بودجه سال ۱۳۹۷، تعلق حداقل حقوق کارمندان به نامادری شهید را مقید به این امر کرده است که وی ۱۰ سال در تربیت و نگهداری شهید نقش داشته باشد، در حالی که مطابق قانون فوق الذکر، نامادری شهید فارغ از اینکه چه مدت زمان همسر پدر شهید بوده و فارغ از اینکه چه مدت در تربیت شهید نقش داشته مشمول برخورداری از حکم مقنن اعلام شده است، بنابراین مقرره معترض عنه که قیدی بر حکم قانونگذار اضافه کرده و حکم مقنن را مضیق کرده است مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود.
مرتضی علی اشراقی - هیات عمومی دیوان عدالت اداری معاون قضایی دیوان عدالت اداری