رای شماره ۲۰۱ مورخ ۱۳۸۵/۰۴/۰۴ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شماره دادنامه: ۲۰۱
تاریخ رای: ۱۳۸۵/۰۴/۰۴
کلاسه پرونده: ۱۰۱۹/۸۲
شاکی: بنیاد تعاون بسیج
موضوع: ابطال بخشنامه شماره ۳۸۳۷۳ مورخ ۱۶/۷/۱۳۸۲ سازمان امور مالیاتی
مقدمه: شاکی به شرح دادخواست تقدیمی اعلام داشته است، بنیاد تعاون بسیج با استناد به ماده ۱۲ اساسنامه مصوب ۱۳۷۵/۰۵/۲۵ که به تصویب و توشیح مقام معظم فرماندهی کل قوا رسیده است، مشمول ماده ۱۳۳ قانون مالیاتهای مستقیم تلقی گردیده و از پرداخت مالیات معاف میباشد. وزارت امور اقتصادی و دارائی نیز با استناد به اساسنامه مذکور طی بخشنامههای ۴۸۸۸۶/۷۵۹۵/۰۴/۳۰ مورخ ۱۳۷۸/۰۹/۲۹ و شماره ۵۷۱۶/۱۰۶۶/۰۴/۳۰ مورخ ۱۳۷۴/۰۳/۲۷ معاونت درآمدهای مالیاتی و شماره ۴۹۳۶-۲۱۱ مورخ ۱۳۸۲/۰۶/۰۹ سازمان امور مالیاتی بر معافیت مالیاتی بنیادهای تعاون تاکید نموده است. حالیه سازمان امور مالیاتی با استناد به نظریه مقام معظم رهبری که در جریان تصویب اصلاحیه قانون مالیاتهای مستقیم با اجابت درخواست ریاست مجلس شورای اسلامی، لغو معافیتهای مالیاتی موردی برای نهادها و بنیادها به شرح «دستورالعمل یکسان سازی مالیات بنیادها و نهادهای انقلاب اسلامی دارای فعالیت اقتصادی» را مورد نظر قرار دادهاند، اقدام به صدور بخشنامه غیر قانونی شماره ۳۸۳۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۰۷/۱۶ نموده و لغو معافیت مالیاتی بنیادهای تعاون نیروی مسلح و موسسات تابعه آنها را اعلام کرده است. دلایل غیر قانونی بودن بخشنامه فوقالذکر عبارت است از ۱- مقام معظم رهبری لغو فعالیتهای مالیاتی موردی برای بنیادها و نهادها را به شرح دستورالعمل فوقالذکر مد نظر قرار دادهاند، مطابق بند ۳ دستورالعمل حذف یا اضافه شدن نهادی به فهرست آن با اعلام کتبی دفتر معظم له انجام خواهد شد. در فهرست مذکور هیچ اشارهای به نام بنیادهای تعاون نیروهای مسلح بالاخص بنیاد تعاون بسیج نشده است لذا مادامی که موافقت دفتر معظم له برای اضافه نمودن نام بنیاد تعاون بسیج به فهرست مذکور اخذ نشود، بنیاد بسیج از شمول دستورالعمل مذکور خارج میباشد. ۲- قانونگذار وفق ماده واحده «قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیر دولتی مصوب ۱۳۷۳/۰۴/۱۹» مبادرت به احصاء نام بنیادها و نهادهای انقلاب اسلامی نموده است. با توجه به اینکه تاریخ تاسیس بنیادهای تعاون نیروهای مسلح یک سال قبل از تصویب قانون مذکور بوده است و ذکری از آنها در قانون مذکور به میان نیامده است، لذا تسری شمول ماده واحده قانون فوقالذکر بر بنیادهای تعاون نیروهای مسلح غیر قانونی میباشد. زیرا صرفاًً در صورت تصویب قانون و یا نظر و اجازه مقام معظم رهبری مجاز به تسری خواهیم بوددر حالی که در مانحن فیه چنین اجازهای وجود نداشته و بنیاد تعاون بسیج از شمول قانون ودستورالعمل فوقالاشاره خارج میباشد. ۳- ماخذ معافیت مالیاتی بنیادها و نهادهای انقلاب اسلامی ماده ۲ قانون مالیاتهای مستقیم بوده که پس از اصلاحیه مورخ ۱۳۸۰/۱۱/۲۷ معافیت مالیاتی آنان لغو و مشمول دستورالعمل فوقالذکر گردیدند. در حالی که مطابق ماده ۱۲ اساسنامه بنیاد تعاون بسیج معافیت آن وفق ماده ۱۳۳ قانون مالیاتهای مستقیم حاصل گردیده است که همچنان مصون از هرگونه تغییری در اصلاحیه جدید قانون میباشد. ۴- وفق ماده ۲۵۸ قانون مالیاتهای مستقیم «رای هیات عمومی: لازمالاتباع میباشد و جز به موجب نظر هیات عمومی یا قانون قابل تغییر نخواهد بود.» در مانحن فیه مشاهده میگردد که رای هیات عمومی مبنی بر معافیت بنیادهای تعاون نیروهای مسلح وفق ماده ۱۳۳ قانون مذکور صادر شده است و تاکنون رای دیگری از هیات عمومی صادر شده باشد و یا قانونی که آن را تغییر دهد به تصویب نرسیده است. لذا رای مذکور همچنان به قوت خود باقی است و بخشنامه نمیتواند جایگزین قانون تلقی گردد و یا در تعارض با رای مذکور باشد. در خاتمه تقاضای رسیدگی و صدور حکم مبنی بر اعلام ابطال بخشنامه شماره ۳۸۳۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۰۷/۱۶ سازمان امور مالیاتی مبنی بر لغو معافیت مالیاتی بنیاد تعاون بسیج به دلیل مغایرت با قانون و دستور مقام معظم رهبری را دارد. مدیرکل دفتر حقوقی سازمان امور مالیاتی کشور در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره ۲۶۱۰-۲۱۲ مورخ ۱۳۸۳/۰۵/۲۰ با ارسال تصویر جوابیه شماره ۱۱۳۵-۲۱۱ مورخ ۱۳۸۳/۰۴/۲۹ دفتر فنی مالیاتی و نامههای شماره ۳۱۰۴۲ مورخ ۱۳۸۲/۰۶/۱۰ و ۴۵۸۷۴/۳۶۸۱/۲۱۱ مورخ ۱۳۸۲/۱۱/۲۶ مقام وزارت امور اقتصادی و دارائی به ترتیب به عنوان ریاست ستاد کل نیروهای مسلح و معاون اول رئیس جمهور صدور حکم شایسته مبنی بر رد شکایت شاکی را درخواست نمودهاند. در نامه مدیرکل فنی مالیاتی آمده است، معافیت مالیاتی بنیادهای تعاون از جمله بنیاد تعاون بسیج به موجب اساسنامههای آنها که به تصویب مقام معظم رهبری رسیده مشمول حکم ماده ۱۳۳ قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند ماه ۱۳۶۶و اصلاحیه بعدی آن قرار گرفته و تا پایان سال ۱۳۸۰ معافیت مالیاتی ماده مذکور توسط مراجع مالیاتی ذیربط اعمال گردیده لیکن نظر به اینکه طبق اظهارنظر مقام وزارت وقت در تاریخ ۳۰/۴/۸۲ عنوان رئیس کل سازمان در جریان تصویب اصلاحیه قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۸۰/۱۱/۲۷ براساس درخواست ریاست مجلس شورای اسلامی، مقام معظم رهبری لغو معافیتهای مالیاتی موردی برای نهادها و بنیادها غیر از آستان قدس و دو آستان دیگر را مورد موافقت قرار دادهاند. لذا اصلاحیه اخیرالذکر مبتنی بر این امر تهیه که مالاً صدور و ابلاغ بخشنامه مورد نظر نیز بر همین اساس صورت گرفته است. از طرفی با اصلاح ماده ۲۵۵ مکرر و ماده ۲۵۸ قانون مالیاتهای مستقیم صدور بخشنامه مورد نظر که به امضا رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور ابلاغ گردیده قانون بوده و نیاز به صدور رای شورای عالی مالیاتی مبنی بر لغو آراء قبلی در این خصوص نبوده است. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسا و مستشاران و دادرسان علیالبدل شعب دیوان تشکیل و پس از استماع توضیحات وکیل شاکی بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
هر چند حسب ماده ۱۲ اساسنامه مورخ ۱۳۷۵/۰۵/۰۷ بنیاد تعاون بسیج که به تصویب مقام معظم رهبری رسیده، درآمدهای مجموعه بنیاد مزبور مشمول ماده ۱۳۳ قانون مالیاتهای مستقیم مصوب ۱۳۶۶ بوده و در نتیجه از پرداخت مالیات بردرآمد معاف بوده است، لیکن با عنایت به مندرجات لایحه جوابیه مبنی بر اینکه در جریان اصلاح مقررات قانون مالیاتهای مستقیم، لغو معافیتهای موردی برای نهادها و بنیادها از جمله معافیت بنیاد تعاون بسیج از پرداخت مالیات بردرآمد (به استثناء آستان قدس رضوی و دو آستان مقدس دیگر) مورد موافقت معظم له قرار گرفته و اصلاحیه مزبور بر این مبنا تدوین و تصویب شده و از تاریخ ۱۳۸۱/۰۱/۰۱ لازم الاجراء بوده است. بنابراین بخشنامه شماره ۳۸۳۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۰۶/۱۶ سازمان امور مالیاتی مبنی بر لغو معافیت مالیاتی کلیه بنیادهای تعاون نیروهای مسلح از جمله بنیاد تعاون بسیج به تجویز ماده ۲۵۵ مکرر و ماده ۲۵۸ قانون مالیاتهای مستقیم تنظیم و صادر شده است، مغایرتی با قانون ندارد و خارج از حدود اختیارات قانونی مربوط نمیباشد.
معاون قضایی دیوان عدالت اداریمقدسیفرد