رای شماره ۲۵۰۷ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۱۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۲۵۰۷

تاریخ دادنامه: ۱۰؍۱۰؍۱۴۰۱

شماره پرونده: ۰۱۰۱۳۱۲

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای بهمن زبردست

موضوع شکایت و خواسته: ابطال نامه شماره ۲۳۹۷۲۹؍۶۰ مورخ ۱۷؍۹؍۱۳۹۷ وزیر صنعت، معدن و تجارت

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال نامه شماره ۲۳۹۷۲۹؍۶۰ مورخ ۱۷؍۹؍۱۳۹۷ وزیر صنعت، معدن و تجارت را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

" مطابق بند (الف) ماده ۲۳ قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه کشور مصوب سال ۱۳۹۵، جلوگیری از صادرات هرگونه کالا به منظور تنظیم بازار داخلی ممنوع اعلام شده است، لیکن به موجب بند ۴ مصوبات نهمین جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی مورخ ۲۷؍۵؍۱۳۹۷ مقرر شده، «به منظور جلوگیری از کاهش عرضه و افزایش قیمت کالاها در بازار داخلی، وزیر صنعت، معدن و تجارت می‌تواند در چهارچوب دستورالعملی که به تصویب رئیس جمهور می‌رسد، صادرات برخی از کالاها را در شرایط اضطراری، برای محدوده زمانی معین، مشروط یا ممنوع کند.» اما در نامه مورد شکایت، بدون عنایت به اهمیت توسعه صادرات جهت تامین نیاز مبرم کشور به ارز، صرفاً با توجیه «لزوم تامین و تنظیم بازار کره و حبوبات» از اول دی ۱۳۹۷ صادرات ۱۷ قلم کالا ممنوع شده، که هنوز هم ممنوعیت برخی برقرار است. لذا با عنایت به اینکه نامه مورد شکایت، از حیث ممنوعیت کلی و بدون ذکر محدوده زمانی معین صادرات این ۱۷ قلم کالا، مغایر با بند (الف) ماده ۲۳ قانون احکام دائمی و بند ۴ مصوبات نهمین جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی و نیز خارج از حدود اختیارات وزارت صمت است، با در نظر گرفتن تضییع حقوق تولیدکنندگان و صادرکنندگانی که با صدور این نامه، از حقوق قانونی خود محروم گردیده اند، درخواست ابطال از زمان صدور آن را دارم."

متن نامه مورد شکایت به شرح زیر است:

"نامه شماره ۲۳۹۷۲۹؍۶۰ مورخ ۱۷؍۹؍۱۳۹۷ وزیر صنعت، معدن و تجارت

جناب آقای مهدی میراشرفی

رئیس کل محترم گمرک جمهوری اسلامی ایران

موضوع: ممنوعیت صادرات کره، انواع حبوبات، و برخی از کالاهای کشاورزی

با سلام

با عنایت به نامه‌های شماره ۱۵۸۲۵/۰۲۰ مورخ ۱۲/۸/۱۳۹۷ و شماره ۱۳۸۶۱/۰۲۰ مورخ ۱۵/۷/۱۳۹۷ وزارت جهاد کشاورزی با توجه به لزوم تامین و تنظیم بازار کره و حبوبات از تاریخ اول دی ماه سال جاری (۱/۱۰/۱۳۹۷) صادرات اقلام ذیل از کلّیه گمرکات ممنوع است:

ردیف

کد تعرفه HS

شرح

ردیف

کد تعرفه HS

شرح

۱

۰۴۰۵۱۰

انواع کره

۱۰

۷۱۳۳۵۰۰

لوبیا چشم بلبلی

۲

۰۷۱۳۱۰۰۰

نخود فرنگی

۱۱

۷۱۳۲۹۰۰

سایر انواع لوبیا که در بالا ذکر شده

۳

۰۷۱۲۰۲۰۱۰

نخود رسمی (لپه)

۱۲

۷۱۳۴۰۰۰

عدس

۴

۰۷۱۳۲۰۹۰

سایر نخودهای رسمی

۱۳

۷۱۳۵۰۰۰

باقلا

۵

۰۷۱۳۲۱۰۰

لوبیا

۱۴

۷۱۳۶۰۰۰

پیکون (نخود کفتری)

۶

۰۷۱۳۳۲۰۰

لوبیا قرمز

۱۵

۷۱۳۹۰۰۰

سایر حبوبات

۷

۰۷۱۳۳۳۱۰

لوبیا چیتی

۱۶

۱۴۰۴۹۰۹۰

سایر محصولات نباتی

۸

۰۷۱۳۳۳۹۰

سایر لوبیاهای رسمی از جمله لوبیا سفید

۱۷

۲۳۰۸۰۰۰۰

مواد نباتی و تفاله‌های نباتی، آخال و محصولات فرعی نباتی

۹

۰۷۱۳۲۴۰۰

پاسپارا (نوعی لوبیا چشم بلبلی)

-

-

-

چنانچه اقلام فوق در مناطق آزاد و ویژه تولید شده باشد، با گواهی تولید منطقه امکان صادرات دارد و مشمول ممنوعیت نمی‌باشد. ضمناً ممنوعیت صادرات کیسه های پلی پروپیلن لغو می‌گردد. لطفاً مراتب به تمامی گمرکات اجرایی ابلاغ شود. - وزیر صنعت، معدن و تجارت"

علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن برای طرف شکایت تا زمان رسیدگی به پرونده هیچ پاسخی واصل نشده است.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۰؍۱۰؍۱۴۰۱ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

براساس بند ۴ مصوبات نهمین جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی که در تاریخ ۲۷؍۵؍۱۳۹۷ برگزار شده و پس از تایید توسط مقام معظم رهبری تا پایان سال ۱۳۹۸ نیز اعتبار داشته، مقرر شده است که: «به منظور جلوگیری از کاهش عرضه و افزایش قیمت کالاها در بازار داخلی، وزیر صنعت، معدن و تجارت می‌تواند در چهارچوب دستورالعملی که به تصویب رئیس‌جمهور می‌رسد، صادرات برخی از کالاها را در شرایط اضطراری، برای محدوده زمانی معین، مشروط یا ممنوع کند.» با توجه به اینکه به تصریح بند مذکور از مصوبه نهمین جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی، اعمال محدودیت در امر صادرات باید در محدوده زمانی مشخصی صورت بگیرد و هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز در رای شماره ۱۲۵۱ مورخ ۹؍۱۰؍۱۳۹۹ خود بخشنامه شماره ۷۳۴۴۶؍۶۰ مورخ ۷؍۳؍۱۳۹۸ وزیر صنعت، معدن و تجارت را از آن جهت که مشروط شدن صادرات مواد معدنی را مقیّد به زمان مشخصی نکرده بود، مغایر با بند ۴ مصوبه مورخ ۲۷؍۵؍۱۳۹۷ شورای عالی هماهنگی اقتصادی تشخیص و ابطال کرده است، لذا نامه شماره ۲۳۹۷۲۹؍۶۰ مورخ ۱۷؍۹؍۱۳۹۷ وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز که در دوره حاکمیت مصوبه نهمین جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی (۲۷؍۵؍۱۳۹۷ تا ۲۹؍۱۲؍۱۳۹۸) صادر شده و صادرات اقلام موضوع نامه مزبور را بدون تعیین محدوده زمانی مشخص ممنوع اعلام کرده است، با بند ۴ مصوبات نهمین جلسه شورای عالی هماهنگی اقتصادی و اصل پنجاه و هفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مغایرت دارد و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال می‌شود./

حکمتعلی مظفری

رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری