رای شماره ۲۶۷۲ مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۱۲ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شماره دادنامه: ۲۶۷۲
تاریخ دادنامه: ۱۲/۹/۱۳۹۸
شماره پرونده: ۹۷/۳۶۲۰
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای سلیمان پاک نیت
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند ۱ صفحه ۳ دفترچه راهنمای شرکت در آزمون استخدامی مورخ ۲۱/۷/۱۳۹۷ سازمان تامین اجتماعی
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند ۱ صفحه ۳ دفترچه راهنمای شرکت در آزمون استخدامی مورخ ۲۱/۷/۱۳۹۷ سازمان تامین اجتماعی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: " احتراماً به استحضار می رساند اینجانب سلیمان پاک نیت داوطلب شرکت در رشته پرستاری (بیمارستان تامین اجتماعی سنندج) از آزمون استخدامی مورخ ۲۰/۷/۱۳۹۷ سازمان تامین اجتماعی (مجری برگزاری سازمان سنجش میباشد) نسبت به بند اول صفحه ۳ دفترچه شرایط برگزاری آزمون، تقاضای رسیدگی و لغو آن ماده و احقاق حقوق اینجانب می باشم. دلایل اینجانب به شرح زیر میباشد:
۱- سازمان تامین اجتماعی یک سازمان همگانی و عمومی و برای تمامی آحاد جامعه میباشد و بیمارستانهای وابسته به این سازمان هم از این قضیه مستثنی نبوده و خدمات درمانی را به بیمه شدگان سراسر کشور ارائه می دهند در حالی که در جغرافیای پهناور ایران عزیز اسلامی ما بیشتر از ۵۰۰ شهر و شهرستان وجود دارد اما تعداد بیمارستانهای سازمان تامین اجتماعی در کمتر از ۷۰ شهر وجود دارند و در نظر گرفتن امتیاز بومی و آن هم ۲۵ درصد برای این تعداد محدود از شهرها (که معلوم نیست بر چه اساسی این عدد به دست آمده است) اجحاف در حق حدود ۴۳۰ شهر دیگر و عدم برابری فرصتها را نشان می دهد و نظر به اینکه در قانون اساسی به عنوان میثاق ملی ایرانیان و به خصوص در بند ۹ اصل سوم قانون اساسی دولت را موظف به رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه، در تمام زمینه های مادی و معنوی کرده است و همچنین در ماده ۴۱ قانون مدیریت خدمات کشوری ورود به خدمت و تعیین صلاحیت استخدامی افرادی که داوطلب استخدام در دستگاه های اجرایی میباشند بر اساس مجوزهای صادره، تشکیلات مصوب و رعایت مراتب شایستگی و برابری فرصتها انجام میشود. درخواست دارم که این بند از دفترچه حذف شود و مجدداً کارنامه ها با نظارت دیوان عدالت اداری مورد بررسی قرار گیرند. (به استحضار می رسانم در آزمون استخدامی سال ۱۳۹۳ تامین اجتماعی هم به دستور مدیرعامل وقت سازمان، امتیاز بومی گزینی در این سازمان لغو شده است).
۲- لازم به ذکر است که در آزمونهای قبلی استخدامی مراکز درمانی وزارت بهداشت نمره حد نصاب برای قبولی (در سال ۱۳۹۵ تنها ۱۷ درصد و در سال ۱۳۹۶ هم ۲۱ درصد) بوده است اما متاسفانه این بار برای بومی گزینی امتیاز بسیار بسیار بالای ۲۵ درصد لحاظ شده است و این بدان معناست که اگر فردی بومی تنها در جلسه امتحانی شرکت کند و امتیاز صفر هم به دست بیاورد با احتساب ۲۵ درصدی که به درصد او اضافه میشود نمره حد نصاب کسب خواهد کرد و قبول خواهد شد.
۳- با توجه به اینکه قبلاً هم در شرایط مشابه و در رای های کلاسه پرونده ۹۶/۱۱۸۵ و ۹۶/۹۶۴ و ۹۶/۳۹۴ و چاپ ابطال بومی گزینی در روزنامه های رسمی کشور در مورخ ۲۷/۲/۱۳۹۷ (رای ۱۲۶۵) و همچنین طبق ماده ۹۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری (چنانچه مصوبه ای در هیات عمومی ابطال شود، رعایت مفاد رای هیات عمومی در مصوبات بعدی، الزامی است. هرگاه مراجع مربوط، مصوبه جدیدی مغایر رای هیات عمومی تصویب کنند، رئیس دیوان موضوع را خارج از نوبت بدون رعایت مفاد ماده ۸۳ این قانون و فقط با دعوت نماینده مرجع تصویب کننده در هیات عمومی مطرح مینماید.) تقاضای رسیدگی خارج از نوبت برای احقاق حقوق اینجانب می باشم.
۴- نکته ای که برای اینجانب مبهم است که در بند اول صفحه سوم قید شده است که (این امتیاز بعد از کسب حد نصاب آزمون کتبی لحاظ خواهد شد) اما متاسفانه در کارنامه ای که سازمان سنجش به داوطلبان ارائه داده است حد نصابی هم قید نشده است و این ابهام سلامت برگزاری آزمون را مورد شبهه قرار می دهد.
۵- با توجه به اینکه ماهها برای آزمون استخدامی تامین اجتماعی زحمت کشیده و طبق کارنامه پیوستی اگر بند اول صفحه ۳ دفترچه لحاظ نشود امتیاز کسب شده اینجانب بیشتر از اکثریت قبول شدگان است لذا برای آن که خسارتی متوجه اینجانب نشود و بتوانم به استخدام این سازمان در بیایم استدعا دارم دستور موقت صادر فرمایید."
متن مقرره مورد اعتراض به قرار زیر است: " امتیازات و سهمیه های قانونی:
۱- امتیاز بومی: این امتیاز پس از کسب حد نصاب آزمون کتبی به متقاضیان بومی حسب مورد (شهرستان/استان) به شرح ذیل لحاظ میگردد:
بومی شهرستان مورد تقاضا ۲۵ امتیاز
بومی استان مورد تقاضا ۱۵ امتیاز "
در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر ریاست، روابط عمومی و امور بین الملل سازمان سنجش آموزش کشور به موجب لایحه شماره ۲۲۳-۱۸/۱/۱۳۸۸ توضیح داده است که:
" احتراماً، بازگشت به کلاسه پرونده شماره ۹۷۰۳۶۲۰-۱۵/۱۲/۱۳۹۷ در خصوص شکایت آقای سلیمان پاک نیت به طرفیت این سازمان با عنوان «ابطال بند ۱ صفحه ۳ دفترچه راهنمای شرکت در آزمون استخدامی تامین اجتماعی در سال ۱۳۹۷» به استحضار می رساند: با توجه به برخورداری این سازمان از سخت افزارها و نرم افزارهای برگزاری آزمونهای سراسری و ملی بر اساس مجوز ماده ۲۲ قانون وصول بخشی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین برگزاری آزمون کتبی استخدامی تامین اجتماعی با انعقاد قرارداد توسط سازمان سنجش آموزش کشور برگزار شده است. شرایط و ضوابط جذب و استخدام و نحوه ارائه امتیازات و سهمیه های استخدامی توسط دستگاه استخدام کننده (سازمان تامین اجتماعی) تدوین و تحت عنوان دفترچه راهنمای ثبت نام جهت اطلاع متقاضیان آزمون منتشر میشود. موضوع خواسته و شکایت شاکی ابطال امتیاز بومی شهرستان و استان در آزمون استخدامی تامین اجتماعی میباشد. این موضوع از حدود و اختیارات سازمان متبوع خارج و به لحاظ ذاتی از صلاحیت آن خارج است. سازمان تامین اجتماعی دارای شخصیت حقوقی مستقل از سازمان سنجش آموزش کشور میباشد، لذا مستند به بند (پ) ماده ۵۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری صدور قرار رد شکایت مورد تقاضاست."
مدیرکل دفتر امور حقوقی و دعاوی سازمان تامین اجتماعی نیز به موجب لایحه شماره ۲۶۵۷/۹۸/۷۱۰۰-۹/۵/۱۳۹۸ توضیح داده است که:
" احتراماً عطف به اخطاریه صادره در پرونده کلاسه ۹۷۰۳۶۲۰-۱۵/۱۲/۱۳۹۷ در خصوص شکایت آقای سلیمان پاک نیت به خواسته ۱- ابطال بند ۱ در صفحه ۳ دفترچه راهنمای شرکت در آزمون استخدامی تامین اجتماعی ۱۳۹۷ در مورد ۲۵ امتیاز بومی شهرستان و ۱۵ امتیاز بومی استان ۲- حد نصاب نمره قبولی در کارنامه داوطلبان لحاظ نشده است، مستدعی است مقرر فرمایید با عنایت به دفاعیات ذیل نسبت به رد شکایت مطروحه در هیات عمومی دیوان عدالت اداری اقدام لازم مبذول نمایند.
الف- شرح شکایت و خواسته شاکی: شاکی در دادخواست تقدیمی اظهار داشته که داوطلب شرکت در رشته پرستاری (بیمارستان تامین اجتماعی سنندج) از آزمون استخدامی مورخ ۲۰/۷/۱۳۹۷ سازمان تامین اجتماعی (مجری برگزاری سازمان سنجش میباشد) نسبت به بند اول صفحه ۳ دفترچه شرایط برگزاری آزمون، تقاضای رسیدگی و لغو آن را دارد. در این ارتباط لازم به ذکر است که بنا به دلایل ذیل استنباط شاکی از مورد مطروحه صحیح نمیباشد.
ب- دفاعیات ماهوی: ۱- سازمان تامین اجتماعی به موجب قانون فهرست نهادها و موسسات عمومی غیر دولتی مصوب ۱۳۷۳، سازمان موسسه عمومی و غیردولتی است، کارمندان، مطابق ماده ۱۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری تابع مقررات عمومی دولت نبوده و دارای اساسنامه و آییننامه استخدامی خاص خود میباشد. آییننامه استخدامی سازمان ابتدائاً در اجرای بند (ج) ماده ۲ قانون استخدامی کشور مصوب ۱۳۴۵ مورد تصویب کمیسیون استخدامی مجلس سنا در سال ۱۳۴۸ قرار گرفته و در ماده ۳ اساسنامه سازمان تامین اجتماعی مصوب ۱۳۵۸ هیات وزیران پیش بینی شده که آییننامه استخدامی سازمان با پیشنهاد هیات مدیره و تایید شورای عالی سازمان و تصویب سازمان امور اداری و استخدامی تهیه و تنظیم گردد. آییننامه استخدامی سازمان مجدداً مطابق جواز حاصله از ماده ۱۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری در سال ۱۳۸۶ مورد بازنگری و تصویب مجدد معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی ریاست (سازمان برنامه ریزی کشور) قرار گرفته است.
۲- وفق ماده ۱۴ آییننامه استخدامی جدید سازمان مصوب ۲۸/۱۲/۱۳۸۶ مقرر گردیده، ورود به خدمت افراد در سازمان از طریق آزمون کتبی و مصاحبه یا گزینش و بر اساس اصل شایستگی صورت میگیرد، ضوابط و برگزاری آزمون و گزینش به تصویب هیات مدیره خواهد رسید.
تبصره- ورود به خدمت افراد در مشاغل یا مناطق خاص با تصویب هیات مدیره از طریق مصاحبه و گزینش صورت خواهد پذیرفت. با عنایت به مفاد ماده یاد شده سازمان تامین اجتماعی به عنوان نهاد عمومی غیردولتی میتواند با تصویب هیات مدیره و با برگزاری آزمون استخدامی مبادرت به تامین نیازهای خود وفق قانون و مقررات اقدام نماید.
۳- علیرغم مفاد رای وحدت رویه شماره ۴۷۴-۱۷/۵/۱۳۹۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری و ماده ۱۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری که وفق آن تصریح گردیده، سازمان تامین اجتماعی به عنوان نهاد عمومی غیر دولتی از شمول این قانون مستثنی شده و آییننامه استخدامی سازمان در خصوص موضوع حاکمیت دارد. در راستای شکایت مطروحه در خصوص تقاضای وی مبنی بر حذف امتیاز بومی همانند آزمون مورخ ۴/۷/۱۳۹۳ لازم به ذکر است که در آزمون مزبور (۴/۷/۱۳۹۳) ۲۰ امتیاز بومی شهر علاوه بر امتیازات بومی مندرج در آگهی مربوطه جهت متقاضیان مشمول به استناد بند ۸ یک هزار و پانصد و چهل و دومین جلسه مورخ ۱۰/۹/۱۳۹۳ هیات مدیره لحاظ و بر اساس پیگیریهای سازمان بازرسی کل کشور، با استناد به بند یک هزار و پانصد و شصت و ششمین جلسه مورخ ۹/۱۲/۱۳۹۳ هیات مدیره حذف شده است.
۴- از آنجا که دادنامه شماره ۱۶۲۷ الی ۱۶۲۹-۱۷/۷/۱۳۹۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، آزمون استخدامی دانشگاه های علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در خصوص امتیاز بومی را ابطال کرده است و نیز دادنامه شماره ۱۹۱۹-۱۱/۱۰/۱۳۹۷ هیات عمومی، خواسته مطروحه، بند الف امتیازات و سهمیه های قانونی از دفترچه راهنمای ثبت نام چهارمین آزمون استخدامی متمرکز دستگاه های اجرایی در شهریور ماه ۱۳۹۶ با عنوان امتیاز بومی بودن را خلاف قانون دانسته و آن را ابطال کرده است. هر چند آراء صادره مربوط به آزمون استخدامی بخش دولتی است لیکن سازمان نیز در جهت رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه مبادرت به حذف امتیاز بومی در آزمونهای استخدامی آتی نموده و امتیاز مزبور لحاظ نخواهد شد.
۵- شاکی متقاضی آزمون استخدامی مورخ ۲۰/۷/۱۳۹۷ در عنوان شغلی کارشناسی پرستاری شهرستان سنندج بوده که پس از برگزاری آزمون کتبی و اعلام نتایج از سوی سازمان سنجش آموزش کشور با کسب امتیاز نهایی ۸۱/۳۲ در رتبه ۲۵ عنوان شغلی مذکور قرار گرفته است.
۶- مجوز بکارگیری نیرو در عنوان شغلی یاد شده با جنسیت مرد به تعداد ۵ مجوز بوده وحسب ضوابط متقاضیان به میزان دو برابر مجوزهای تخصصی با لحاظ اولویت امتیاز مکتسبه به آزمون مصاحبه راه یافته و نیروهای اصلی با انتخاب اصلح از سوی هسته گزینش بکارگیری شده اند. بنابراین با عنایت به مراتب فوق و اینکه امتیاز بومی در آزمونهای استخدامی آتی سازمان حذف شده است و موجبی جهت رسیدگی وجود ندارد، لذا رد شکایت مطروحه در هیات عمومی دیوان عدالت اداری مورد استدعاست."
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۲/۹/۱۳۹۸ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
با توجه به اینکه اولاً: مطابق ماده ۱۱۷ قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب سال ۱۳۸۶ سازمان تامین اجتماعی به عنوان نهاد عمومی غیردولتی از شمول مقررات این قانون مستثنی شده است و با اجازه حاصله از ماده ۱ قانون تامین اجتماعی مصوب سال ۱۳۵۴ به موجب ماده ۱۲ اساسنامه سازمان تامین اجتماعی، آییننامه استخدامی آن سازمان به تصویب رسیده است و به موجب ماده ۱۴ آییننامه مذکور مقرر شده ضوابط برگزاری آزمون استخدامی توسط هیات مدیره سازمان تعیین خواهد شد که ضوابط مذکور تعیین نشده است. ثانیاً: بومی گزینی و برتری نمره کتبی بومی های شهرستان بر استان مطابق آنچه در آگهی مزبور قید شده در آییننامه استخدامی مذکور پیش بینی نشده است. ثالثاً: به موجب بند ۹ اصل ۳ قانون اساسی رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه های مادی و معنوی از جمله وظایفی است که دولت باید برای تحقق آن همه امکانات خود را به کار برد و اصل ۲۸ قانون اساسی نیز دولت را مکلف کرده برای همه افراد امکان اشتغال به کار و شرایط مساوی برای احراز مشاغل ایجاد کند. با توجه به مراتب فوق، نظر به اینکه آگهی استخدامی مورد شکایت بدون تعیین ضوابط برگزاری آزمون، از سوی هیات مدیره سازمان تامین اجتماعی تهیه و منتشر شده و بومی گزینی در آییننامه استخدامی آن سازمان پیش بینی نشده است و با توجه به اینکه امتیاز بومی، استخدام و جذب نیرو را منحصر به یک شهرستان یا استان خواهد کرد و این محدودیتی برای سایر شهرها و استانها خواهد بود و بومی گزینی را به صورت مطلق و بدون تفکیک مناطق محروم مقرر کرده است و با عنایت به اینکه هیات عمومی دیوان عدالت اداری پیشتر به موجب آرای متعدد، بومی گزینی به این شیوه در آگهی آزمونهای دستگاه های اجرایی از جمله شروط بومی گزینی آزمون سازمان تامین اجتماعی مورخ ۱۵/۴/۱۳۹۷ را طی دادنامه شماره ۲۳۹۸-۱۴/۸/۱۳۹۸ ابطال کرده است، بنابراین مقرره مورد شکایت به علت خروج از حدود اختیار و مغایرت با قوانین یاد شده مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود.
محمدکاظم بهرامیرئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری