رای شماره ۳۳۵ مورخ ۱۴۰۱/۰۲/۲۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۳۳۵
تاریخ دادنامه: ۲۰؍۲؍۱۴۰۱
شماره پرونده: ۰۰۰۳۳۱۷
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای علی ناظریان جزی و علیرضا طغیانی خوراسگانی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال ماده ۶ از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال های ۱۳۹۷ الی ۱۴۰۰ شهرداری قم مصوب شورای اسلامی شهر قم (تحت عنوان عوارض توسعه فضای سبز)
گردش کار: شاکیان به موجب دادخواستی ابطال ماده ۶ از تعرفه عوارض و بهای خدمات سال های ۱۳۹۷ الی ۱۴۰۰ شهرداری قم مصوب شورای اسلامی شهر قم (تحت عنوان عوارض توسعه فضای سبز) را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده اند که:
" هرچند بر اساس بند ۱۶ ماده ۸۰ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال ۱۳۷۵ با اصلاحات بعدی، تعیین نوع و میزان عوارض از اختیارات شوراهای اسلامی شهر است، ولی با توجه به اینکه در قوانین مرتبط با فضای سبز از جمله قانون گسترش فضای سبز شهرها و اصلاحیه های بعدی آن عوارض فضای سبز شهری پیش بینی نشده است، بنابراین تصویب و اخذ عوارض مصوبه معترض عنه مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی شورای اسلامی شهر قم میباشد. مطابق اصل ۵۱ قانون اخذ هرگونه مال، وجه، کالا و خدمات از شهروندان میبایست با تجویز قانونی باشد و وفق اصل ۱۰۵ قانون اساسی تصمیمات شورا نباید مخالف قوانین کشور باشد. به استحضار می رساند هیات عمومی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به موضوع ابطال مصوبات شورای اسلامی سایر شهرها در خصوص ابطال عوارض فضای سبز با عناوین مختلف، اقدام به صدور آرای متعددی مبنی بر ابطال این گونه مصوبات نموده که می توان به رای ۷۴۶-۹؍۹؍۱۳۹۶ و ۱۱۴۶-۱۰؍۱۱؍۱۳۹۶ و... اشاره نمود. لذا با توجه به توضیحات مذکور و با وجود مغایرت آشکار مصوبه معترض عنه با اصول ۵۱ و ۱۰۵ قانون اساسی و نظر به اینکه در آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری وضع یا تصویب عوارض فضای سبز با عناوین مختلف در مصوبات شوراهای اسلامی شهرها، مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی تشخیص و ابطال شده است. به منظور جلوگیری از تضییع حقوق اشخاص و بر اساس بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۱۳ قانون دیوان عدالت اداری ابطال موضوع عوارض توسعه فضای سبز مصوب در ماده ۶ تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۳۹۷ الی ۱۴۰۰ شهرداری قم مصوب شورای اسلامی شهر قم که مقرراتی ناظر بر عوارض فضای سبز تصویب نموده است که به لحاظ مغایرت با قانون و خروج از حدود اختیارات قانونی تصویب شده است را از تاریخ تصویب درخواست می نماییم. "
متن تعرفه مورد شکایت به شرح زیر است:
الف- ماده ۶ تعرفه عوارض و بهای خدمات سال ۱۳۹۷ شهرداری قم مصوب شورای اسلامی شهر قم:
" ماده ۶- توسعه فضای سبز:
.........
۵% از عوارض صدور پروانه های ساختمانی (پذیره و زیربنا) زمان صدور یا تمدید پروانه یا گواهی عدم خلاف و پایانکار و بناهای ساخته شده بدون پروانه در صورت ابقاء بنا بابت توسعه فضای سبز دریافت میگردد (۲% از ۵% عوارض وصولی، به فعالیت های فرهنگی اختصاص می یابد). "
ب- ماده ۶ تعرفه عوارض و بهای خدمات سال های ۱۳۹۸، ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ شهرداری قم مصوب شورای اسلامی شهر قم:
" ماده ۶- توسعه فضای سبز:.........
۵% از عوارض صدور پروانه های ساختمانی (پذیره و زیربنا) زمان صدور یا تمدید پروانه یا گواهی عدم خلاف و پایانکار و بناهای ساخته شده بدون پروانه در صورت ابقاء بنا بابت توسعه فضای سبز دریافت میگردد (۲% از ۵% عوارض وصولی، به فعالیت های فرهنگی اختصاص می یابد) و در صورت رعایت مصوبه شماره ۸۸۵۱- ۲۵؍۱۰؍۱۳۹۷ شورای اسلامی شهر از ساختمان های مسکونی سازگار با محیط زیست در زمان صدور پروانه و پایانکار ۳% عوارض توسعه فضای سبز اخذ نمی شود (مشروط به رعایت دستورالعمل و طراحی مصوب). "
علیرغم ابلاغ دادخواست و ضمائم آن به شورای اسلامی شهر قم تا زمان رسیدگی به پرونده در جلسه هیات عمومی دیوان عدالت اداری پاسخی از طرف آن شورا واصل نشده است.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۰؍۲؍۱۴۰۱ به ریاست معاون قضایی دیوان عدالت اداری در امور هیات عمومی و با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
هرچند در بند ۱۶ ماده ۸۰ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال ۱۳۷۵ با اصلاحات بعدی، تعیین نرخ و میزان عوارض از اختیارات شوراهای اسلامی شهر ذکر شده است، ولی با توجه به اینکه در قوانین مرتبط با فضای سبز از جمله قانون گسترش فضای سبز شهرها و اصلاحیههای بعدی آن، عوارض فضای سبز شهری پیشبینی نشده است و در آرای مختلف هیات عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رای اخیرالصدور شماره ۱۴۰۰۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۳۲۶۳-۱۷؍۱۲؍۱۴۰۰ این هیات، وضع عوارض برای فضای سبز مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است، بنابراین ماده ۶ تعرفه عوارض و بهای خدمات سالهای ۱۳۹۷، ۱۳۹۸، ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ شهرداری قم که تحت عنوان عوارض توسعه فضای سبز به تصویب شورای اسلامی این شهر رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و مواد ۱۳ و ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ از تاریخ تصویب ابطال میشود./
مهدی دربین
هیات عمومی دیوان عدالت اداری
معاون قضایی دیوان عدالت اداری