رای وحدت رویه شماره ۴۸۲ مورخ ۱۳۹۹/۰۴/۰۳ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۴۸۲ تاریخ دادنامه: ۳/۴/۱۳۹۹ شماره پرونده: ۹۸۰۲۴۶۶
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
اعلام کننده تعارض: آقای محمدرضا پورقربانی
موضوع: اعلام تعارض در آراء صادر شده از شعب دیوان عدالت اداری
گردش کار: در خصوص دادخواست اشخاص به خواسته اعتراض به تصمیم کمیسیون ماده ۲۰ امور داروخانه ها و الزام به صدور پروانه تاسیس داروخانه به ورثه موسس متوفی، شعب دیوان عدالت اداری آراء معارض صادر کرده اند.
گردش کار پرونده ها و مشروح آراء به قرار زیر است:
الف: شعبه ۳ بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده های شماره ۹۲۰۹۹۸۰۹۰۰۰۱۷۹۷۶، ۹۲۰۹۹۸۰۹۰۰۰۹۶۸۱۶ و ۹۲۰۹۹۸۰۹۰۰۰۲۶۲۳۲ با موضوع دادخواست آقای علی اکبر شاهنظری کرباسرائی به وکالت از آقایان نعمت صدری، هومن عرب و مهدی نفیسی به طرفیت معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی و به خواسته ابطال نظریه مورخ ۲۳/۱۲/۱۳۹۱ کمیسیون ماده ۲۰ و الزام خوانده نسبت به اجرای تبصره ۳ و ۴ ماده ۴ مقررات پزشکی به منظور صدور پروانه تاسیس داروخانه به موجب دادنامه های شماره ۹۲۰۹۹۷۰۹۰۰۳۰۱۲۴۶-۴/۶/۱۳۹۲، ۹۳۰۹۹۷۰۹۰۰۳۰۱۴۸۰-۶/۷/۱۳۹۳و ۹۲۰۹۹۷۰۹۰۰۳۰۱۸۷۱-۳/۹/۱۳۹۲ به شرح زیر رای صادر کرده است:
با توجه به مراتب فوق و سایر محتویات پرونده ها نظر به اینکه مستفاد از تبصره ۴ ماده ۳ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی مصوب ۱۳۳۴ و اصلاحات بعدی پروانه تاسیس نسبت به ورثه دارنده پروانه تاسیس جزء حقوق مالی و قابل انتقال میباشد و موضوع امتیاز و لحاظ نوبت ناظر به مواردی است که شخص برای اولین بار درخواست پروانه تاسیس مینماید نه داروخانه هایی که از قبل تاسیس شده است و با عنایت به اینکه بر اساس دادنامه شماره ۲۴۰-۳۰/۵/۱۳۸۴ و ۹۶ و ۹۷-۳/۴/۱۳۸۰ صدور پروانه تاسیس داروخانه را مشروط به داشتن مدرک تحصیلی در رشته داروسازی ندانسته است، بنابراین با عنایت به مالی بودن حقوق ناشی از تاسیس داروخانه و قابل انتقال بودن آن به وراث و اینکه برای پروانه تاسیس داروخانه در مورد ورثه موضوع امتیاز منتفی است لذا ضمن نقض رای معترض عنه حکم به الزام خوانده به صدور پروانه تاسیس داروخانه به نام نماینده وراث قانونی مرحوم قدرتعلی صدری صادر و اعلام میگردد. این رای بر طبق ماده ۶۵ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری ظرف مهلت ۲۰ روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری میباشد.
در اثر تجدیدنظر خواهی از رای شماره ۹۲۰۹۹۷۰۹۰۰۳۰۱۸۷۱-۳/۹/۱۳۹۲ شعبه اول تجدیدنظر دیوان عدالت اداری به موجب دادنامه شماره ۹۳۰۹۹۷۰۹۰۵۶۰۰۲۵۰-۳۱/۲/۱۳۹۳ قرار رد تجدیدنظر خواهی به دلیل (خارج بودن از فرجه مقرر اعتراض) صادر کرد.
بقیه آراء به علت عدم تجدیدنظر خواهی قطعیت یافت.
ب: شعبه ۲۷ بدوی دیوان عدالت اداری در رسیدگی به پرونده شماره ۹۶۰۹۹۸۰۹۰۰۳۰۱۶۹۷ با موضوع دادخواست آقای نادر صدیقی به وکالت از آقایان احسان و عرفان و علیرضا و خانم آزاده همگی وحیدی جوان و خانم آزاده غفاری به طرفیت معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی مشهد و به خواسته ابطال رای فرم اظهارنظر کمیسیون قانونی ماده ۲۰ امور داروخانه های دانشگاه علوم پزشکی مشهد به شماره ۴۱۰۹۳۹/۹۶-۲۵/۶/۱۳۹۶ که طی نامه شماره ۴۱۴۹۳۳/۹۶-۲۷/۶/۱۳۹۶ ابلاغ شده به موجب دادنامه شماره ۹۶۰۹۹۷۰۹۰۰۳۰۳۰۹۸-۲۸/۹/۱۳۹۶ به شرح زیر رای صادر کرده است:
نظربه اینکه اولاً: بر اساس ماده ۱ آییننامه داروخانه ها و ضوابط تاسیس داروخانه هر شخص واجد شرایط میتواند در صورت کسب حد نصاب امتیاز به شرح زیر و تایید صلاحیت از سوی کمیسیون قانونی امور داروخانه ها طبق ضوابط اقدام به تاسیس داروخانه نماید. ثانیاً: با توجه به اینکه خوانده اعلام کرده فرد معرفی شده از سوی وراث صلاحیت وی احراز نگردیده و حداقل امتیاز برای اخذ مجوز داروخانه برای شهر مشهد ۲۸۰۰ امتیاز میباشد در حالی که شاکی در مجموع ۰۶/۵۴۸ امتیاز را کسب نموده است به همین منظور اعضا کمیسیون ماده۲۰ با توجه به عدم کسب حداقل امتیاز با درخواست نامبرده مخالفت به عمل آوردند. ثالثاً: پروانه تاسیس داروخانه حق مالی محسوب نمی شود تا قابل انتقال به ورثه باشد بلکه پروانه تاسیس قائم به شخص است و به اعتبار اشخاص بر اساس داشتن شرایط مقرر در قوانین و مقررات صادر میشود و با فوت دارنده پروانه وراث صرفاً تا دو سال بر اساس تبصره ۴ ماده ۳ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی مصوب ۱۳۳۴ میتوانند به صورت موقت داروخانه را اداره نمایند که این امر یک نوع امتیازی است برای وارث که تا دو سال به جانشینی از موسس (مورث) بتوانند داروخانه را اداره نمایند و بعد از آن فرد واجد شرایط قانونی را باید معرفی نمایند در صورت عدم معرفی یا واجدالشرایط نبودن فرد معرفی شده پروانه تاسیس ملغی الاثر میشود چرا که در هر حال لازم است کسانی که متقاضی پروانه تاسیس داروخانه هستند باید یک سری شرایطی را که توسط قانونگذار تعیین میشود داشته باشند. رابعاً: قانونگذار صرفاً در تبصره ۴ ماده ۳ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی مصوب ۱۳۳۴ و اصلاحات بعدی به وراث اجازه داده که دو سال پس از فوت موسس یک نفر واجد شرایط معرفی نمایندکه این امر خود حکایت از این امر دارد که پس از انقضای مهلت دو ساله از تاریخ فوت موسس پروانه تاسیس قهراً به وراث منتقل نخواهد شد بلکه انتقال پروانه به نام وراث مانند هر متقاضی دیگر نیازمند داشتن شرایط مقرر خواهد بود رای شماره ۷۷۴-۱۶/۱۱/۱۳۸۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری حکایت از این دارد که برای تاسیس داروخانه کسب امتیاز لازم است و فرقی بین ورثه و کسی که برای اولین بار می خواهد داروخانه تاسیس نماید قائل نشده است و به موجب این رای هیات عمومی، آراء هیات عمومی که مورد استناد وکیل شاکی قرار گرفته است از درجه اعتبار ساقط است چرا که آخرین اراده هیات عمومی است از طرف دیگر نظر شماره ۶۹۹۹-۱/۵/۱۳۶۶ شورای نگهبان که در آن صلاحیت علمی و فنی را نسبت به موسسات درمانی که موسس خود مباشرت فنی ندارد همچنین نسبت به داروخانه ها مغایر قانون اساسی شناخته است دلالتی بر عدم وجود شرایط قانونی موسس ندارد ولو فرض دلالت بر این امر به موجب تبصره ۴ ماده ۳ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی اصلاحی۲۹/۱/۱۳۷۴ مجلس شورای اسلامی که مقرر داشته است وراث باید فرد واجد شرایط قانونی را پس از انقضای دو سال جهت دریافت امتیاز تاسیس داروخانه معرفی نمایند اعتبار خود را از دست داده است چرا که کلیه قوانین مصوب مجلس شورای اسلامی باید به تایید شورای نگهبان برسد در مانحن فیه وقتی که شورای نگهبان تبصره ۴ ماده ۳ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی را در سال ۱۳۷۴ تایید کرده است یعنی از نظر قبلی خود در سال ۱۳۶۶ عدول کرده است لذا شکایت شاکی را غیر وارد تشخیص و مستنداً به مواد ۱۰ و ۶۵ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به رد شکایت شاکی صادر و اعلام مینماید. رای صادر شده ظرف ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض در محاکم تجدیدنظر دیوان عدالت اداری میباشد.
رای مذکور به موجب رای شماره ۹۷۰۹۹۷۰۹۵۶۰۰۲۹۶۶-۱/۱۰/۱۳۹۷ شعبه ۲۷ تجدیدنظر تایید شده است.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۳/۴/۱۳۹۹ با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
الف: تعارض در آراء محرز است.
ب: به موجب تبصره ۴ ماده ۳ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی الحاقی ۲۹/۱/۱۳۷۴ مقرر شده است که: «در مواردی که موسس مرکز و موسسه پزشکی یک نفر باشد و شخص مزبور فوت نماید وراث او میتوانند با ارائه گواهی تسلیم دادخواست حصر وراثت و معرفی یک نفر به عنوان مسئول فنی واجد شرایط دریافت پروانه به وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی درخواست صدور پروانه مسئولیت فنی موقّت نمایند. اعتبار این پروانه به مدت دو سال خواهد بود. وراث مکلّفند ظرف مهلت یاد شده با ارائه دادنامه حصر وراثت نسبت به معرفی شخص واجد شرایط قانونی دریافت پروانه به عنوان موسس جدید اقدام کنند. در غیر این صورت، موسسه توسط وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تعطیل خواهد شد.» نظر به اینکه بر مبنای تبصره قانونی فوق، پروانه تاسیس قابل انتقال به وراث موسس مرکز و موسسه پزشکی است و اطلاق حکم مقرر در تبصره مذکور دلالت بر آن دارد که برای انتقال پروانه تاسیس به وراث موسسه مرکز و موسسه پزشکی، احراز شرایط فنی در وراث شرط نیست، لذا آرای صادره از شعب دیوان عدالت اداری مبنی بر ورود شکایت که بر اساس آنها صرف وجود شرایط عمومی برای انتقال پروانه تاسیس داروخانه به وراث موسسه داروخانه کفایت می کند و بر مبنای همین استدلال، آرای صادره از کمیسیون موضوع ماده ۲۰ قانون مربوط به مقررات امور پزشکی و دارویی و مواد خوردنی و آشامیدنی نقص شده، صحیح و منطبق با موازین قانونی است. این رای به استناد بند ۲ ماده ۱۲ و ماده ۸۹ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ برای شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع اداری مربوط در موارد مشابه لازم الاتباع است.
مرتضی علی اشراقی
هیات عمومی دیوان عدالت اداری
معاون قضایی دیوان عدالت اداری