شرط استحقاق دریافت اجرت المثل

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۹/۱۰/۱۰
برگزار شده توسط: استان مازندران/ شهر قائم شهر

موضوع

شرط استحقاق دریافت اجرت المثل

پرسش

پس از فوت زوج آیا ادعای زوجه مبنی بر مطالبه اجرت المثل ایام مشترک دوران زناشویی مسموع است؟ در صورت مطالبه نحوه محاسبه آن چگونه است؟

نظر هیئت عالی

چنان چه ضمن عقد نکاح یا به موجب عقد خارج لازم در خصوص امور مالی شرطی منعقد شده باشد که موجب اشتغال ذمه زوج باشد زوجه بعد از فوت می تواند بر اساس آثار قایم مقامی و نیز بر مبنای آثار تعهدات متوفیٰ حق حاصله از شرط را مطالبه کند در غیر موارد مذکور آنچه که با توجه به سنوات زندگی مشترک و نوع کارهایی که زوجه در خانه شوهر انجام داده با توجه به وسع مالی زوج توسط دادگاه از باب بخشش (و نحله) برای زوجه تعیین می شود ناظر به زمان طلاق بین زوجین بوده و قابل انتقال به ذمه ورثه زوج متوفی نیست.

نظر اکثریت

مطالبه اجرت المثل بر اساس ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام که در سال ۱۳۷۱ و بنابه ضرورت های خاص اجتماعی به تصویب رسیده است بر اساس تبصره ۶ آن پس از طلاق و در صورت درخواست زوجه وفق بند الف آن دادگاه باید در صورت مطالبه سو برحسب مورد و پس از احراز شرایط استحقاق زوجه و هنگام صدور حکم طلاق با توجه به تغییر تبصره ۳ و ۶ قانون فوق الذکر از طرف مجمع تشخیص مصلحت نظام حکم صادر کند که با عنایت به مراتب فوق الذکر چون در قانون ماده واحده مذکور دادگاه ها فقط در زمان صدور حکم باید تعیین تکلیف کنند. پس از فوت زوج چنین دعوایی از طرف زوجه وجاهت قانونی ندارد و رویه قضایی اکثر شعب دادگاه های خانواده این است که حکم بر رد دعوای مذکور صادر کنند.

نظر اقلیت

اجرت المثل مورد مطالبه زوجه حق مکتسبه¬ای است که در هر حال بر اساس ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق از طرف زوجه قابل مطالبه است و چون این حق در هر زمانی قابل مطالبه است و اصل بر عدم تبرعی بودن اقدامات زوجه در زندگی مشترک می باشد و بر اساس ماده ۳۳۶ قانون مدنی که زوجه برحسب دستور زوج و خواسته وی در دوران زناشویی امور مربوط به منزل را انجام داده است مستحق اجرت عمل دوران مذکور می باشد و دادگاه باید به چنین دعوایی رسیدگی و در صورت احراز استحقاق زوجه وراث را محکوم به پرداخت مبلغ مورد خواسته از ماترک زوج بنماید.