نحوه صدور رأی در فرض تغییر عنوان اتهامی مندرج در کیفرخواست توسط دادگاه

رأی خلاصه جریان پرونده

در فروردین ماه ۱۳۹۴ در پی اخبار و گزارشات واصله مبنی بر این که فردی به نام م.م. با تشکیل یک باند حرفه‌ای در امر ساخت و تولید و خرید و فروش مواد روانگردان شیشه در سطح استان ... فعالیت گسترده دارد، مامورین انتظامی با انجام تحقیقات و تعقیب و مراقبت‌های لازم محل‌های فعالیت و اختفاء و همچنین خودروهای مورد استفاده آنان را مورد شناسایی قرار دادند. نهایتا در تاریخ یادشده با همانگی مقام محترم قضایی در محدوده پلیس راه ... با کنترل خودروهای عبوری پراید مشکی رنگ به شماره ... متعلق به متهمین را توقیف، راننده خودرو به نام م.م. و سرنشینان آن به نام‌های م. م. و ن.الف. الف. را دستگیر و طی بازرسی به عمل آمده از خورو مقدار تقریبی ۱۵ لیتر محلول آبکار شیشه کشف و در ادامه عملیات، متهم دیگر پرونده آقای م.م. نیز دستگیر شد. در بازرسی از منزل متهم م.م. واقع در مسکن مهر ... مقدر تقریبی ۳ لیتر آبکار شیشه - مقدار تقریبی یک کیلو و صد گرم کریستال شیشه و مقدار تقریبی یک کیلو حشیش و مقدار تقریبی چهار و نیم کیلوگرم پودر قرص افدرین - مقدر ۵ لیتر اسید هیدروکلرید ۳۷% - یک دستگاه خشک کن برقی – دو دستگاه هیتر - دو عدد بشر شیشه‌ای در سایزهای مختلف و دو دستگاه پنکه کشف و ضبط شد و در بازرسی از منزل ن.الف. الف. واقع در مسکن مهر ... نیز دو حقه وافور و یازده پیت به مقدار تقریبی ۸۰ لیتر محلول حاوی افدرین و ۲۰ لیتر استون کشف و ضبط شد. در تحقیقاتی که از متهمین به عمل آمده است، متهم م.م. در مورد برپائی لابراتوار و ساخت شیشه اظهار داشت ساعت هشت بود که برادرم زنگ زد و گفت کجایی گفتم در حال آمدن به ... هستم گفت امروز در اختیار من باش مرا ببر به ... و کرایه کامل امروز را به تو می‌دهم و قرار بود یک سند پراید را که قبلا تصادف کرده بود وکالت بدهد که کارهای آن را انجام بدم و آدرس ... را به من داد و من آنجا رفته گفت قرار است به کوه برویم و وقتی رفتیم م. و ن. در آنجا بودند. من شناخت روی این گونه مواد نداشتم م. و ن. را روی کوهی که مرا برده بودند سوار کردند و به راه افتادیم و توسط مامورین دستگیر شدیم. متهم ن.الف. اظهار داشت به همراه م. و برادرش به کوه رفتیم و از مواد مکشوفه خبری ندارم مال م.م. است. مواد مکشوفه در منزل ک.م. متعلق به بنده است. متهم م. م. اظهار داشت به همراه ن.الف. و م.م. و م.م. با دو دستگاه خودرو (پراید و وانت) و مقداری مواد پیش‌ساز جهت تهیه شیشه به حاشیه ... رفته بودیم. مواد پیش‌ساز را به همراه ف. م. از ... که از دوستان وی بود تهیه نمودیم. وی در خصوص روش تهیه و ساخت شیشه اظهار داشت به همراه ن. الف. و ف. م. و م.م. اقدام به ساخت و تهیه شیشه با شگردهای خاص و با توجه به این که ساخت شیشه چندین مرحله داشت، لذا جهت حفظ امنیت بیشتر هر مرحله را در منطقه‌ای خاص انجام می‌دادیم و هرگونه شیشه را به مبلغ سیزده، چهارده میلیون تومان به شخصی به نام س. می‌فروختیم و بیش از پنج ماه است که در این کار فعالیت داریم. دادسرای عمومی و انقلاب ... پس از رسیدگی‌های لازم علیه متهمین مذکور ۱- ن.الف.الف. به اتهام ۱- نگهداری دو حقه وافور و بیست لیتر استون و ۸۰ لیتر افدرین به‌عنوان پیش‌ساز شیشه ۲- معاونت در تولید و ساخت مواد روانگردان شیشه به میزان ۳ کیلو و ۶۹۹ گرم از طریق تسهیل وقوع جرم و تهیه ابزار و آلات تولید ۳- م.م. به اتهام معاونت در تولید و ساخت مواد روانگردان شیشه به میزان ۳ کیلو و ۶۹۹ گرم ۳- م.م. به اتهام معاونت در تولید و ساخت مواد روانگردان صنعتی از نوع شیشه به میزان سه کیلو و ۶۹۹ گرم ۴- م.م. به اتهام ۱- مباشرت در تولید و ساخت مواد روانگردان صنعتی شیشه به میزان ۳ کیلو و ۶۹۹ گرم ۲- مباشرت در نگهداری ۹۹۴ گرم حشیش، قرار مجرمیت و کیفرخواست صادر و در مورد متهمان دیگر به نام‌های س.ف. و ف.م. پرونده را مفتوح نگه ‌داشته است. شعبه پنجم دادگاه انقلاب اسلامی ... پس از رسیدگی و انجام محاکمه و حصول علم به ارتکاب بزه‌های انتسابی از ناحیه متهمین مذکور به شرح دادنامه شماره ۴۰۱۵۵۹ - ۱۳۹۴/۱۲/۱۳ و مستندا به مواد ۵ و۸ و ۲۰و۳۰ قانون مبارزه با مواد مخدر و مواد ۲۷ و۱۲۴ و۱۲۷ و۲۱۱ و۲۱۵ قانون مجازات اسلامی و رای وحدت رویه شماره ۷۳۸ - ۱۳۹۳/۱۰/۳۰ هیات عمومی دیوانعالی کشور و با رعایت ماده ۳۰۳ قانون آئین دادرسی کیفری علاوه بر ضبط مواد و آلت استعمال مکشوفه و خودروی پراید به شماره ... به نفع دولت متهم ردیف یکم دادنامه (م.م.) را به لحاظ تعدد جرائم بابت تولید و ساخت شیشه به اعدام و بابت نگهداری حشیش به تحمل ۵ سال حبس تعزیری و ۷۴ ضربه شلاق و شصت میلیون ریال جزای نقدی و متهم ردیف دوم (ن.الف. الف.) را با لحاظ تعداد جرائم ارتکابی به جرم مشارکت در حمل و نگهداری دو کیلو و ۶۹۱ گرم شیشه به مجازات اعدام و بابت نگهداری پیش‌سازهای شیشه به یکصد و بیست ماه حبس و ۷۴ ضربه شلاق و پرداخت ۲۶۰۰۰۰۰۰۰ ریال جزای نقدی و بابت نگهداری وافور به پرداخت ۳۰۰۰۰۰ریال جزای نقدی و متهم ردیف سوم ( م. م. ) را به جرم مشارکت در حمل و نگهداری مقدار دو کیلو ۶۹۱ گرم شیشه به مجازات اعدام و متهم ردیف چهارم (م.م.) را به اتهام معاونت در ساخت ۲/۶۹۱ کیلوگرم شیشه و با رعایت تخفیف به تحمل ۷ سال حبس تعزیری با احتساب ایام قبلی بازداشت محکوم و تصریح نموده که در مورد متهمان ردیف یکم و دوم فقط مجازات اشد قابل اجراء می‌باشد. النهایه هیات دادگاه به لحاظ وجود کیفیات مخففه متهمین ردیف‌های یکم و سوم را نیز مستحق تخفیف دانسته و در اجرای ماده ۳۸ قانون مبارزه با مواد مخدر تقاضای یک درجه تخفیف مجازات نامبردگان را از کمسیون عفو و بخشودگی کرده است و پس از ابلاغ رای دادگاه آقایان ۱- ع.م. به وکالت از آقای ن.الف. الف. ۲- پ.الف. به وکالت از آقای م.م. هر یک با تقدیم لایحه‌ای نسبت به رای صادره اعتراض و تقاضای رسیدگی فرجامی را کرده‌اند. آقای م. مرقوم داشته است تغییر عنوان اتهامی موکل به حمل و نگهداری مواد روان گردان، حکم به محکومیت وی به مجازات اعدام بلاوجه می‌باشد. موکل نه راننده خودرو بوده نه مالک آن، بلکه سرنشین بوده و از مواد مکشوفه هیچ اطلاعی نداشته است. آقای الف. در دفاع از موکلش م. م. مرقوم داشته در ید و منزل موکل هیچ گونه مواد مخدر صنعتی یا روانگردان کشف نشده و صرف کشف مایع پیش‌ساز در خودروی اقای م. م. دلیل بر علم و اطلاع ایشان از مالکیت چنین محلولی و سوء‌نیت و گناهکاری وی نیست. مشروح لوایح تقدیمی فرجام‌خواهان در هنگام شور قرائت خواهد شد. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای دادیار دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر استدعای نقض دادنامه در قسمتی که فرجام‌خواهی قرار گرفته است، مشاوره نموده و چنین رای می‌دهد:

رأی شعبه دیوان عالی کشور

اعتراض و فرجام‌خواهی آقایان: ۱-ع.م. به وکالت از آقای ن.الف. الف. ۲- پ.الف. به وکالت از آقای م.م. نسبت به دادنامه شماره ۴۰۱۵۵۹ مورخ ۱۳۹۴/۱۲/۱۳ صادره از شعبه پنجم دادگاه انقلاب .. موجه و در خور پذیرش می‌باشد زیرا مطابق ماده ۲۸۰ قانون آئین دادرسی کیفری، در صورتی که دادگاه عنوان اتهامی را که در کیفرخواست ذکر شده است نادرست تشخیص دهد، مکلف است اتهام جدید را به متهم تفهیم تا از اتهام انتسابی مطابق مقررات دفاع کند و سپس مبادرت به صدور رای نماید و در مانحن فیه، چون دادگاه بدون تفهیم اتهام جدید و اخذ دفاع و آخرین دفاع مبادرت به صدور رای کرده است، مستندا به بند ۲ قسمت ب ماده ۴۶۹ قانون آئین دادرسی کیفری دادنامه یاد شده در قسمتی که مورد فرجام‌خواهی واقع شده است، نقض و رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادرکننده رای ارجاع می‌گردد.
هیات شعبه یازدهم دیوان عالی کشور
احمد صاحب الزمانی-مهرداد حبیبی-منوچهر کاظمی-محمد کاظمی