نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۹۰۹ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۸

چنانچه پدر در زمان حیات و در مهلت مقرر در ماده ۱۱۶۲ قانون مدنی دعوای نفی ولد را مطرح نکند و پس از سپری شدن مدت مدیدی و فوت پدر، جد پدری دعوای نفی نسب را مطرح کند و نتیجه آزمایشات ژنتیکی بر عدم تطابق «دی ان ای» طفل و جد پدری دلالت کند، خواهشمند است در این خصوص به پرسش‌های زیر پاسخ دهید: ۱- با توجه به قاعده فراش و عدم نفی ولد از سوی پدر در مدت حیات وی، در مقام تعارض اماره فراش و نظریه پزشکی قانونی مبنی بر عدم تطابق «دی ان ای»، کدام حاکم است؟ آیا به صرف یک آزمایش خطاپذیر که ممکن است به سبب شیوه‌های نوین در آینده خلاف آن ثابت شود، می‌توان اماره شرعی و عرفی فراش را نادیده گرفت و با وجود عدم نفی ولد از سوی پدر در مهلت قانونی، حکم به نفی نسب داد؟ ۲- در صورتی‌که نظریه پزشکی قانونی بر اماره فراش حاکم دانسته شود و حکم به نفی نسب طفل نسبت به جد پدری صادر شود، آیا نفی نسب طفل نسبت به جد پدری، موجب سقوط رابطه بنوت بین طفل و پدر وی نیز خواهد شد؟ به عبارت دیگر، آیا رابطه توارث بین طفل و پدر قطع می‌شود و باید اداره ثبت احوال به درخواست جد پدری، نام پدر را از شناسنامه طفل حذف کند؟

۱ و ۲- در فرض سؤال که طفلی بر اساس قاعده فراش ملحق به شوهر است و شوهر در موعد مقرر در ماده ۱۱۶۲ قانون مدنی دعوای نفی ولد را مطرح نکرده است؛ اما جد پدری پس از فوت پدر، دعوای نفی نسب را مطرح کرده است و با ارجاع به پزشکی قانونی، نتیجه آزمایش ژنتیک بر عدم تطابق «دی ان ای» جد پدری و طفل (نوه) دلالت دارد، اولاً، از آنجا که دعوای نفی ولد از سوی پدر اقامه نشده است و در واقع پدر لحوق فرزند به خود را پذیرفته است، دعوای بعدی جد پدری در مقام تقابل بین قاعده فراش و انجام آزمایش ژنتیک نمی‌باشد تا بحث از تعارض بین این دو به میان آید. ثانیاً، چنانچه در نتیجه آزمایش یادشده برای قاضی علم قضایی به انتفای نسب طفل نسبت به جد پدری حاصل شود، دعوای نفی نسب در ماهیت قضیه دعوایی مسموع است. با توجه به مراتب پیش‌گفته و پذیرش رابطه بنوت از سوی پدر و عدم طرح دعوایی در زمینه نفی ولد از سوی وی در موعد قانونی و نظر به اینکه حتی در فرض حیات پدر و طرح این دعوا از سوی وی خارج از مهلت موضوع ماده ۱۱۶۲ قانون مدنی، چنین دعوایی مسموع نبود و همچنین با توجه به استقلال نسب و مؤثر نبودن حکم متضمن نفی نسب در برابر یکی از طرفین (در فرض سؤال جد پدری) بر سقوط نسب نسبت به دیگری (پدر) و همچنین ثبات و باقی بودن رابطه توارث بین طفل و پدر به سبب عدم نفی ولد از سوی وی، دعوای جد پدری به ترتیب پیش‌گفته صرفاً در خصوص رابطه وی با طفل منشأ اثر است و نافی رابطه ابوت بین پدر و طفل و دیگر احکام قانونی مترتب بر آن نمی‌باشد.