نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۵۰۶ مورخ ۱۴۰۵/۰۴/۲۸

شخص «الف» مالک حق کسب یا پیشه یا تجارت یک باب ساختمان با کاربری مسافرخانه بوده است؛ اما به دلیل حدوث عیبی در عین مستأجره، عین مذکور از قابلیت انتفاع خارج شده و رفع عیب نیز به سبب قدیمی بودن سازه و در طرح قرار گرفتن آن متصور نیست؛ با طرح دعوا توسط مستأجر در دادگاه، رأی بر اعلام فسخ قرارداد اجاره صادره شده است؛ اما شخص «ب» (مالک) از تحویل گرفتن ملک امتناع نموده است؛ به همین سبب شخص «الف» وفق ماده ۱۳ قانون روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۵۶ اقدام به تخلیه ملک نموده است. در حال حاضر شخص «ب» (مالک) از پرداخت حق کسب یا پیشه یا تجارت به مستأجر امتناع می‌کند. با توجه به توضیحات پیش‌گفته و با عنایت به اینکه در ماده ۱۳ قانون روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۵۶ در خصوص نحوه پرداخت حق کسب یا پیشه یا تجارت سخنی به میان نیامده و وضعیت مالکان این حق مسکوت مانده است و با توجه به اینکه در چنین فرضی درخواست اعلام فسخ و تخلیه از سمت مستأجر مطرح شده است، آیا مستأجر مستحق دریافت حق کسب یا پیشه یا تجارت است؟

در فرض سؤال که عین مستأجره مشمول قانون روابط موجر و مستأجر مصوب ۱۳۵۶ بوده و در اثناء مدت اجاره عیبی در عین مستأجره حادث شده که آن را از قابلیت انتفاع خارج نموده و رفع عیب مقدور نبوده و در اجرای بند ۲ ماده ۱۲ و ماده ۱۳ قانون یادشده به تقاضای مستأجر حکم فسخ اجاره صادر و تخلیه انجام شده است، با عنایت به اینکه در قانون یادشده برای این حالت که فسخ اجاره به تقاضای مستأجر بوده و خود وی عین مستأجره را تخلیه کرده است، تکلیفی برای موجر به پرداخت حق کسب یا پیشه یا تجارت پیش‌بینی نشده است، مطالبه این حق فاقد موقعیت قانونی است.