نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۹۹۳ مورخ ۱۴۰۴/۰۱/۲۹
تاریخ نظریه: ۱۴۰۴/۰۱/۲۹
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۹۹۳
شماره پرونده: ۱۴۰۳-۱۶۸-۹۹۳ک
استعلام:
آیا در جرایم مشهود در ایام تعطیل نسبت به مرتکبان زیر هجده سال (طفل و نوجوان) با رعایت حداکثر مدت ۲۴ ساعت، نگهداری تحتالحفظ نزد ضابطین قضایی امکانپذیر است؟ آیا میتوان از ظرفیت مددکاری اجتماعی موضوع ماده ۴۰ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹ در سپردن نوجوانان به بهزیستی در بدو دستگیری و تحویل به مددکاری اجتماعی جهت انجام تحقیقات مقدماتی از نوجوانان با رعایت حداکثر ۲۴ ساعت اقدام نمود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولاً، مطابق نص تبصره ۲ ماده ۲۸۵ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، در جرایم مشهود هرگاه مرتکب، طفل یا نوجوان باشد، ضابطان دادگستری مکلفند نسبت به حفظ آلات، ادوات، آثار، علائم و دلایل جرم اقدام نمایند؛ لکن اجازه تحقیقات مقدماتی از طفل یا نوجوان را ندارند و در صورت دستگیری وی موظفند متهم را به دادسرا یا دادگاه اطفال و نوجوانان تحویل دهند و انقضاء وقت اداری و یا تقارن دستگیری با ایام تعطیل مانع از رجوع به دادسرا یا دادگاه اطفال و نوجوانان نیست. بر این اساس و با عنایت به این که تحت نظر قرار دادن به عنوان یک اقدام سالب آزادی، امری استثنایی و خلاف اصل است و لحاظ افتراقی بودن تحقیقات مقدماتی جرایم اطفال و نوجوانان (در ذیل فصل نهم قانون پیشگفته) از تحقیقات مقدماتی جرایم بزرگسالان و حکم خاص تبصره ۲ ماده ۲۸۵ قانون پیشگفته، تحت نظر قرار دادن اطفال و نوجوانان نزد ضابطان فاقد وجاهت قانونی است.
ثانیاً، قطع نظر از سالبه به انتفاء موضوع شدن قسمت دوم سوال به لحاظ پاسخ قسمت اولاً، محل اعمال و اجرای ماده ۴۰ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹ (مبنی بر محول کردن انجام تحقیقات مقدماتی درباره وضعیت جسمی، روحی و روانی طفل یا والدین، اولیاء و یا سرپرستان قانونی او، وضع خانوادگی و محیط سکونت، اشتغال و تحصیل با در نظر گرفتن غبطه و مصلحت طفل یا نوجوان به مددکاران اجتماعی) با عنایت به سیاق ماده و به قرینه ماده ۲۸۷ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و مواد ۳۲، ۳۳ و بند «پ» ماده ۴۲ و ۴۴ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان، منصرف از موارد دستگیری در جرایم مشهود است.