نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۲۵ مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۱۲

در جریان رزمایش برگزار شده توسط نیروهای مسلح، در نتیجه بروز تقصیر چند نفر از کارکنان به شهادت رسیده‌اند؛ آیا پیگیری خانواده شهدا برای شناسایی و برخورد قضایی با مقصران، مانع شهید محسوب شدن فرزندان آنها خواهد شد؟ آیا مطالبه یا عدم مطالبه دیه در این مورد تأثیری دارد؟

از بندهای ۲، ۹، ۲۳ و ۴۱ ماده یک آیین‌نامه تعیین و احراز مصادیق عملی شهید، در حکم شهید و سایر مصادیق ایثارگری مصوب ۲۴/۲/۱۳۹۳ هیأت وزیران با اصلاحات بعدی و اطلاق بند ۸ ماده ۳ این آیین‌نامه، چنین مستفاد است که افرادی که در حین رزمایش‌های نیروهای مسلح مصوب فرماندهان کل ارتش، سپاه و نیروهای انتظامی کشته می‌شوند «در حکم شهید» محسوب می‌شوند و با عنایت به ملاک ماده ۶۳۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و دیگر مقررات مرتبط؛ از جمله ماده ۴۷۳ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، تقصیر و یا عدم تقصیر دیگران در بروز حادثه (در فرض سؤال، تعدادی از نظامیان) صرفاً از حیث تعیین مسؤول پرداخت دیه مؤثر در مقام است و تعقیب یا عدم تعقیب مقصران رزمایش و مطالبه یا عدم مطالبه دیه از سوی اولیای‌دم ، به خودی خود موجب نمی‌شود کشته‌شدگان از عنوان «در حکم شهید» محروم شوند.