نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۴۹۵ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۲

چنانچه پیش از انقلاب اسلامی یا سال‌های اولیه پس از آن، برخی دستگاه‌های دولتی یا شهرداری مبادرت به احداث خیابان‌، معبر و یا میدان نموده باشند، در حالی که در زمان احداث این شوارع و معابر، طرح‌های جامع و تفصیلی به تصویب نرسیده و یا اجرا نشده باشد و امر احداث بر اساس طرح‌ هادی و مانند آن باشد، آیا در حال حاضر که چند دهه از زمان احداث آن شوارع و معابر سپری شده است، شهرداری می‌تواند عوارضی تحت عنوان ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح توسعه شهری را از املاک و اراضی مشرف و مجاور به این خیابا‌ن‌ها و شوارع که پیش از اجرای طرح‌های جامع و تفصیلی احداث شده‌اند، دریافت کند؟ ۲- با توجه به اینکه قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری‌ها و دهیاری‌ها مصوب ۱۴۰۱ است، آیا شهرداری می‌تواند به استناد بند «الف» تبصره یک ماده ۲ این قانون در خصوص اراضی و املاکی که پیش از لازم‌الاجرا شدن این قانون در مجاورت و مشرف به خیابان‌ها و شوارع و معابر قرار گرفته‌اند، عوارضی تحت عنوان ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح توسعه شهری دریافت کند؟

۱ و ۲- مستفاد از بند «الف» تبصره یک ماده ۲ قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری‌ها و دهیاری‌ها مصوب ۱۴۰۱ و با لحاظ ماده ۴ قانون مدنی، دریافت عوارض ارزش افزوده ناشی از اجرای طرح‌های توسعه شهری و روستایی ناظر به پس از لازم‌الاجرا شدن قانون و بر اساس دستورالعمل اجرایی موضوع قسمت اخیر بند «الف» ذیل تبصره یک ماده ۲ قانون صدرالذکر است و موجب قانونی برای تسری آن به طرح‌های اجرا ‌شده پیش از لازم‌الاجرا شدن قانون یاد‌شده وجود ندارد؛ آرای متعدد هیأت عمومی دیوان عدالت اداری؛ از جمله دادنامه شماره ۲۵۹۹ مورخ ۱۳/۱۰/۱۴۰۱ آن مرجع، مؤید این دیدگاه است.