نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۵۴۳ مورخ ۱۴۰۴/۰۹/۲۲

در پرونده‌ای شخصی به اتهام ارتشاء به حبس، شلاق، جزای نقدی، انفصال موقت از خدمت و ضبط مبلغی به نفع دولت و همچنین بابت بزه گزارش خلاف واقع به شش ماه حبس محکوم شده است. به سبب عدم دسترسی به متهم، مجازات اشد وی مشمول مرور زمان شده است. با توجه به صراحت بند «ث» ماده ۱۳۴ (اصلاحی ۱۳۹۹) قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی، مجازات دوم یعنی شش ماه حبس لازم‌الاجرا است؛ چنانچه محکوم دستگیر و به زندان معرفی شود، با توجه به شمول مرور زمان نسبت به مجازات اول، آیا مجازات دوم قابل اجراست و یا آن آنکه این مجازات نیز مشمول مرور زمان شده است؟ توضیح آنکه، برخی معتقدند مجازات دوم به جهت وجود مانع که همان مجازات اول است، قابلیت اجرا ندارد و با رفع مانع (مرور زمان مجازات اول) حکم قابل اجرا شده است؛ برخی دیگر نیز هر دو مجازات را مشمول مرور زمان می‌دانند.

وفق بند «ث» ماده ۱۳۴ (اصلاحی ۱۳۹۹) قانون مجازت اسلامی مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی اجرای مجازات اشد بعدی، در صورتی است که مجازات اشد تعیین شده به یکی از علل قانونی تقلیل یابد یا تبدیل و یا غیر قابل اجرا شود؛ در این صورت، نوبت به اجرای مجازات اشد بعدی می‌رسد. همچنین مقصود از عبارت «غیر قابل اجرا» در ماده مذکور این است که مجازات اشد تعیین شده قانوناً امکان اجرا را از دست بدهد؛ مواردی که در بند «ث» یادشده به صورت تمثیلی ذکر شده، از جمله مواردی است که مجازات اشد غیر قابل اجرا می‌شود؛ بنابراین در فرض سؤال که مجازات اشد مشمول مرور زمان شده است، مجازات اشد بعدی اجرا می‌شود.