نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۵۹۹ مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۲۰

برابر مصوبه مورخ ۱۶/۵/۱۴۰۳ هیأت وزیران با اصلاحات بعدی در خصوص حکم بند «ت» ماده ۱۱۶ قانون برنامه هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳ برای مدیران و کارکنان ادارات و دفاتر و واحدهای حقوقی دستگاه‌های اجرایی شاغل در پست‌های تخصصی حقوقی که دارای مدرک تحصیلی در سطح کارشناسی رشته‌های حقوق، معارف اسلامی، حقوق یا فقه و حقوق و الهیات (گرایش فقه و مبانی حقوق) می‌باشند، فوق‌العاده سمت (پست) تخصصی حقوقی پیش‌بینی شده است. در اجرای مصوبه یادشده در دستگاه قضایی، عده‌ای با تمسک به ظاهر عبارات و اینکه جزئیات وضع شده در متن مصوبه در مقام بیان بوده، برقراری آن را صرفاً در خصوص شاغلان در ادارات، دفاتر و واحدهای حقوقی مجاز دانسته و تعمیم آن را به دیگر واحدهای سازمانی غیر از واحد حقوقی فاقد وجاهت می‌دانند؛ در مقابل برخی معتقدند از آنجا که وفق ماده یک دستورالعمل (اصلاحی) نحوه دفاع از دعاوی طرح شده علیه قوه قضاییه مصوب ۳/۷/۱۴۰۰ رئیس محترم قوه قضاییه با اصلاحات و الحاقات بعدی به جهت فقدان تشکیلات اداره، دفتر و واحد حقوقی مستقل در استان‌ها به سبب لزوم چابک‌سازی و اصلاح ساختار تشکیلات دستگاه قضایی، رییس محترم قوه قضاییه دفاع از دعاوی مطروحه علیه دادگستری استان‌ها را بر عهده رئیس کل دادگستری استان محمول نموده ‌اند، بنابر این با عنایت تفویض مستقیم رئیس قوه به روسای کل استان ها بدون نیاز به وجود تشکیلات (اداره دفتر واحد و...) و با توجه به لزوم تفسیر منطقی از الفاظ مستعمل در قانون یعنی اداره، مدیریت و دفتر و استفاده از ابزار تفسیری دلالت کل به جز در تفاسیر مباحث الفاظ قانون، قلمرو این مسأله قابل توسعه و توجیه قانونی است. فلذا با عنایت به تفاسیر فوق در پاسخ اعلام نمایند آیا کارشناسان حقوقی و یا سایر همکاران قضایی عهده‌دار وظیفه پاسخگویی به دعاوی در سطح دادگستری استانها از فوق العاده سمت تخصصی حقوقی بهره مند می‌گردند یا خیر؟

اولاً، با توجه به بند «ت» ماده ۱۱۶ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳ و با عنایت به دستورالعمل فوق‌العاده سمت (پست) تخصصی حقوقی و یا حمایت قضایی و مشوق‌ها مصوب ۱۶/۵/۱۴۰۳ هیأت وزیران با اصلاحات بعدی، فوق‌العاده سمت مشاغل تخصصی حقوقی به افراد واجد شرایط که متصدی پست تخصصی حقوقی هستند؛ اعم از قضات و کارشناسان حقوقی اعطا می‌شود. ثانیاً، به موجب ماده یک (اصلاحی ۵/۶/۱۴۰۱) و تبصره الحاقی به آن از دستورالعمل نحوه دفاع از دعاوی طرح شده علیه قوه قضاییه مصوب ۳/۷/۱۴۰۰ رئیس محترم قوه قضاییه با اصلاحات و الحاقات بعدی، دفاع از دعاوی طرح شده علیه دادگستری استان‌ها بر عهده رئیس کل دادگستری استان مربوط است و وفق ماده ۶ (اصلاحی ۵/۶/۱۴۰۱) این دستورالعمل، رئیس کل دادگستری استان می‌تواند دفاع از دعاوی مزبور را به یکی از کارشناسان حقوقی مطلع از مصالح قوه قضاییه؛ اعم از قضات و کارشناسان حقوقی واگذار نماید؛ بنابراین، قضات و کارشناسان حقوقی عهده‌دار امور مربوط به دعاوی علیه دادگستری استان مربوط، مشمول بند «ت» ماده ۱۱۶ قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳ و دستورالعمل اجرایی آن می‌باشند.