نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۶۸۴ مورخ ۱۴۰۵/۰۵/۱۲

چنانچه شخص «الف» آپارتمانی را به شخص «ب» منتقل کند و شخص «ب» نیز آن را به «ج» و در نهایت این شخص ملک را به شخص «د» منتقل نماید و پس از آن مشخص شود ملک مستحق‌للغیر بوده و شخص «الف» مستند به سند مجعول مبادرت به انتقال ملک نموده است و دادگاه کیفری حکم قطعی بر محکومیت شخص «الف» صادر کند، آیا پیش از مراجعه ید آخر (شخص د) به ید قبل خود (شخص ج) برای مطالبه خسارت، شخص «ج» بر اساس آرای وحدت رویه شماره ۸۱۱ مورخ ۱/۴/۱۴۰۰ و ۷۳۳ مورخ ۱۵/۷/۱۳۹۳ هیأت عمومی دیوان عالی کشور به صرف مستحق‌للغیر بودن مبیع می‌تواند به شخص «ب» مراجعه و مطالبه غرامت نماید و یا از آنجا که مبنای آرای وحدت رویه یادشده قاعده لاضرر است و به لحاظ عدم طرح دعوا از سوی شخص «د»، شخص «ج» تاکنون خسارتی متحمل نشده است و تا زمان پرداخت خسارت به ید بعدی خود، حق مراجعه به ید قبل را ندارد؟

در فرض سؤال که «الف» آپارتمانی را به شخص «ب» فروخته است و سپس این ملک به «ج» و در نهایت به شخص «د» منتقل شده است و پس از آن به جهت احراز مستحق‌للغیر درآمدن مبیع، مطابق رأی دادگاه کیفری شخص «الف» محکوم شده است، پیش از مراجعه آخرین خریدار (شخص د) به ید قبلی خود (شخص ج) برای مطالبه خسارت (غرامات)، مراجعه شخص «ج» به شخص «ب» به خواسته مطالبه غرامت در اجرای آرای وحدت رویه شماره ۸۱۱ مورخ ۱/۴/۱۴۰۰ و ۷۳۳ مورخ ۱۵/۷/۱۳۹۳ هیأت عمومی دیوان عالی کشور امکانپذیر نیست؛ زیرا همان‌گونه که در متن رأی وحدت رویه نخست آمده است «دادگاه میزان غرامت را مطابق عمومات قانونی مربوط به نحوه جبران خسارات از جمله صدر ماده ۳ قانون مسئولیت مدنی تعیین می‌کند» و در فرض سؤال که ید آخر (شخص د) به ید قبلی خود (شخص ج) رجوع نکرده است، شخص «ج» هنوز ضرری متحمل نشده و لذا حق مراجعه به ید قبلی و مطالبه غرامت وفق ماده ۳۹۱ قانون مدنی و آرای وحدت رویه یادشده را ندارد.