نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۵/۵۹ مورخ ۱۴۰۵/۰۳/۱۸

مطابق ماده ۴۲۷ قانون آیین دادرسی کیفری جرایم تعزیری درجه هشت و دیات کمتر از ده درصد دیه کامل لسان قطعی و غیر قابل تجدیدنظرخواهی می‌باشند. و در ماده ۴۲۹ قانون مزبور تصریح شده است که در مواردی که رأی دادگاه توأم با محکومیت به پرداخت دیه ارش یا ضرر و زیان است هرگاه یکی از جنبه‌های مزبور قابل تجدیدنظر یا فرجام باشد جنبه‌های دیگر رأی نیز به تبع آن حسب مورد قابل تجدیدنظر یا فرجام است. حال سؤال این است که مثلاً دیه یا ارش کمتر از ده درصد به همراه توهین مورد حکم محکومیت قرار گرفته است. در این گونه موارد وقتی تجدیدنظرخواهی از کل رأی مطرح می‌گردد آیا صرفاً بزه توهین قابل تجدیدنظرخواهی می‌باشد و دیه همچنان قطعی است؟ یا هر دو مورد قابل تجدیدنظرخواهی می‌باشد؟ چرا که در برخی رویه‌های همکاران محترم قضایی تجدید ملاحظه می‌"ردد صرفاً به بزه توهین رسیدگی کرده و نسبت به دیه قرار رد تجدیدنظرخواهی صادر می‌نمایند.

با عنایت به ماده ۴۲۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، معیار قابلیت تجدید نظر آراء دادگاه‌های کیفری، «مجازات قانونی جرم» یا «جرایمی» است که شخص متهم به ارتکاب آن است؛ از مواد ۸، ۹، ۴۲۹، ۴۳۶ و تبصره آن از قانون یاد‌شده چنین مستفاد است که حکم موضوع ماده ۴۲۹ این قانون در خصوص تجدید نظرخواهی تبعی؛ ناظر به وضعیتی است که محکومیت کیفری و همراه آن، محکومیت به پرداخت ضرر و زیان ناشی از جرم یا دیه و یا ارش، ناشی از ارتکاب رفتار (فعل) مجرمانه واحدی است که به موجب قانون واجد دو جنبه (حیثیت) عمومی و خصوصی است که قابلیت تجدید نظر هر یک از دو جنبه عمومی و خصوصی بر دیگری مؤثر است و بر عکس؛ بنابراین، در مواردی مانند فرض سؤال که ناظر به موارد تعدد جرم است، قابلیت تجدید نظرخواهی هر یک از جرائم ارتکابی، در وضعیت دیگر جرائم‌ تاثیری ندارد و مثال‌ مذکور در فرض استعلام (محکومیت به پرداخت دیه یا ارش کمتر از ده درصد و محکومیت بابت توهین) از قلمرو شمول ماده ۴۲۹ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ خروج موضوعی دارد.