نظریه مشورتی شماره ۷/۹۶/۲۹۶۳ مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۰۵
تاریخ نظریه: ۱۳۹۶/۱۲/۰۵
شماره نظریه: ۷/۹۶/۲۹۶۳
شماره پرونده: ۹۶-۱۸۷/۳-۲۲۱۱
استعلام:
مطابق ماده ۴۶۸ قانون مجازات اسلامی «عاقله، مکلف به پرداخت دیه جنایتهای کمتر از موضحه نیست، هر چند مرتکب، نابالغ یا مجنون باشد.»
و مطابق ماده ۴۷۰ قانون مجازات اسلامی «در صورتی که مرتکب دارای عاقله نباشد، یا عاقله او به دلیل عدم تمکن مالی نتواند دیه را در مهلت مقرر بپردازد، دیه توسط مرتکب و در صورت عدم تمکن از بیتالمال پرداخت میشود. در این مورد فرقی میان دیه نفس و غیر آن نیست.»
حال سوال اینجاست که:
اولاً- در خصوص نصاب جنایت های کمتر از موضحه آیا می بایست هر کدام از جنایات را در نظر داشت یا اینکه مجموع آنها ملاک است؟
ثانیاً: چنانچه فردی به جنایت کمتر از موضحه محکوم شده و توان پرداخت دیه را ندارد آیا وفق ماده ۴۷۰ امکان پرداخت دیه از طریق بیت المال وجود دارد یا خیر؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- با عنایت به صراحت تبصره ماده ۴۶۷ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ برای ضمان عاقله، رسیدن دیه مجموع آسیبهای وارده به اندازه دیه موضحه کافی نیست.
۲- در قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، موارد پرداخت دیه از بیتالمال بیان شده است و موضوع سوال، منطبق با هیچیک از شقوق مزبور نیست و با توجه به اینکه پرداخت دیه از بیتالمال امری استثنایی و محتاج نص است، لذا پاسخ منفی است.