نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۱۹۲۹ مورخ ۱۳۹۹/۰۲/۱۶
تاریخ نظریه: ۱۳۹۹/۰۲/۱۶
شماره نظریه: ۷/۹۸/۱۹۲۹
شماره پرونده: ۹۸-۲۱۹-۱۹۲۹ ک
استعلام:
۱- چنانچه شخصی اقدام به ربودن پلاک خودروی دیگری کند و با تغییر در ارقام پلاک و الصاق به وسیله نقلیه دیگری، از آن وسیله نقلیه استفاده کند، مرتکب چه عناوین مجرمانهای شده است؟
۲- با توجه به قاعده فقهی«التعزیر دون الحد» میزان شلاق در جرایم تعزیری صرفا تا ۷۴ ضربه است. آیا در صورت وجود ضوابط تعدد و تکرار جرایم تعزیری، صدور حکم به بیش از ۷۴ ضربه شلاق میسر است؟
۳- چنانچه فردی با وسایل تهیه شده برای سرقت نظیر شاهکلید موفق به سرقت شود، آیا مشمول تعدد جرم است یا فقط به مجازات سرقت میبایست محکوم شود؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- در فرض سوال که فردی اقدام به ربودن پلاک خودرو کرده و با تغییر در ارقام پلاک مسروقه و الصاق آن به وسیله نقلیه دیگر، چنین وسیلهای را مورد استفاده قرار داده است، مرتکب دو جرم شامل سرقت پلاک اتومبیل و جرم موضوع ماده ۷۲۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ شده است و مجازات وی باید با لحاظ مقررات تعدد در ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ (قسمت اول) تعیین شود؛ با این توضیح که هر چند «تغییر در ارقام پلاک وسیله نقلیه موتوری» و «الصاق پلاک وسیله نقلیه موتوری دیگر» و «استفاده از چنین وسیلهای»، سه عنوان مجرمانه جداگانه است که در ماده ۷۲۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ آمده است لیکن منصرف از مواردی است که تغییردهنده ارقام پلاک وسیله نقلیه موتوری و الصاقکننده پلاک خودروی دیگر و استفاده از چنین وسیله نقلیه موتوری یک نفر باشد. به عبارت دیگر، چنانچه تغییردهنده ارقام پلاک خودرو با الصاق آن به خودروی دیگر شخصاً از چنین وسیله نقلیه موتوری استفاده کند، فقط مرتکب یک جرم موضوع ماده ۷۲۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ شده است و عبارت «یا چنین وسایلی را با علم به تغییر یا تعویض پلاک تقلبی مورد استفاده قرار دهد»، در ماده اخیرالذکر، ناظر به شخصی غیر از تغییردهنده ارقام پلاک است.
۲- تشدید مجازات جرایم تعزیری به لحاظ شمول تعدد جرم و مقررات تکرار جرم موضوع مواد ۱۳۴ و ۱۳۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ صرف نظر از اینکه پس از اعمال این مقررات میزان مجازات چقدر میشود، به حکم قانون صورت میپذیرد و مجازات شلاق تعزیری نیز مستثنی نشده است. بنابراین در فرض سوال چنانچه با اعمال مقررات تعدد و تکرار، مجازات تشدید شده و تعداد شلاق تعزیری مورد حکم از هفتاد و چهار ضربه هم تجاوز کند، چون این امر مستند به قانون بوده، لذا
فاقد اشکال است. ضمناً متذکر میشود علل مشدده مجازات نظیر تعدد و تکرار جرم در اصل میزان مجازات جرم تعزیری که کمتر از«حد» است، تغییری ایجاد نمیکند و مجازات اصلی همان است که در قانون آمده است و تشدید مجازات، امری ثانوی و جدای از مجازات اصلی جرم است که به آن اضافه میشود.
۳- چنانچه عرفاً مقدمه ضروری و لازم جرمی، انجام اقدامات مذکور در ماده ۶۶۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ (تعزیرات) باشد، در این صورت ارتکاب مجموع اعمال مجرمانه توسط یک نفر (شخص واحد) صرفاً مشمول مجازات جرم اخیر است؛ بنابراین در فرض استعلام که سارق با ساختن کلید مبادرت به سرقت کرده است، تنها به مجازات بزه سرقت محکوم خواهد شد.