نظریه مشورتی شماره ۷/۹۹/۹۱۸ مورخ ۱۳۹۹/۰۷/۳۰
تاریخ نظریه: ۱۳۹۹/۰۷/۳۰
شماره نظریه: ۷/۹۹/۹۱۸
شماره پرونده: ۹۹-۹/۳-۹۱۸ ک
استعلام:
با توجه به قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹/۲/۳۱ آیا ۱- ایراد صدمه بدنی عمدی نسبت به کودک توسط پدر و مادر ۲- مورد صدمه قرار گرفتن کودک و ۳- کودک آزاری با ایراد صدمه بدنی توسط پدر و مادر مشمول قانون مذکور است؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
۱- رفتارهای واجد وصف کیفری ارتکابی علیه طفل و نوجوان ذیل فصل سوم از قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹ به عنوان قانون خاص مشخص شده است و از آنجا که رفتار موضوع استعلام (ایراد صدمه بدنی عمدی یا غیر عمدی توسط والدین یا غیر آنان) از جمله رفتارهای مجرمانه ذیل این فصل از قانون یادشده نمیباشد، تشخیص وصف مجرمانه و تعیین مجازات برای این رفتار بر اساس قوانین عام و از جمله قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ و قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات بعدی خواهد بود.
۲- « مورد صدمه قرار گرفتن کودک» چنانچه ناشی از «بیتوجهی و سهلانگاری» والدین (تبصره ماده ۹) یا دیگر اشخاص (صدر ماده ۹) باشد، با توجه به آثار و نتایج ناشی از بیتوجهی و سهلانگاری (حسب بندهای «الف» تا «ث» این ماده)، مستوجب محکومیت مقصر به پرداخت دیه و تعزیر موضوع ماده ۹ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان خواهد بود.
۳- با توجه به نسخ صریح قانون حمایت از کودکان و نوجوانان مصوب ۱۳۸۱ وفق بند یک ماده ۵۱ قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹، عنوان مجرمانه «کودک آزاری» فاقد موضوعیت است؛ لیکن هر یک از جرایم عمدی ذیل فصل سوم از قانون پیشگفته از قبیل فریب کودک با هدف فرار وی از خانه یا مدرسه یا ترک تحصیل (ماده ۸)، آزار و سوء استفاده جنسی از کودک (ماده ۱۰)، معامله نسبت به کودک (ماده ۱۱)، قاچاق کودک (ماده ۱۲)، قاچاق اعضاء و جوارح کودک (ماده ۱۳) و... میتواند ذیل عنوان کودک آزاری قرار گیرد و مطابق این مواد از قانون، برای مرتکب که میتواند والدین یا غیر آن باشد، مجازات تعیین شود.
به هر حال تعیین و تشخیص عناوین مجرمانه و انطباق آن با مصادیق، با توجه به محتویات هر پرونده با قاضی رسیدگی کننده است.