وضعیت ارث جنین اهداء شده

صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۳۸۷/۰۶/۰۸
برگزار شده توسط: استان خراسان جنوبی/ شهر بیرجند

موضوع

وضعیت ارث جنین اهداء شده

پرسش

با توجه به قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور آیا تاجر ورشکسته در زمره محجورین مذکور در این قانون قرار می گیرد؟ وضعیت ارث جنین اهداشده چیست؟ آیا اگر جنین بعد از تولد و بلوغ با علم و آگاهی از اصل و نسب واقعی خود با فرزندان زوج اهداکننده زنا کند عمل وی زنای با محارم محسوب می شود؟( از جمله مسایل مستحدثه اهدای جنین می باشد که فروع فقهی و حقوقی زیادی را مطرح می سازد. به موجب قانون صغیر غیررشید مجنون و تاجر ورشکسته محجور هستند. از طرفی در بند (ج) ماده ۲ قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور مصوب ۲۹/۴/۱۳۸۲ یکی از شرایط زوج گیرنده جنین آن است که محجور نباشد اما ملاحظه می گردد که قانون گذار محجور را به صورت مطلق بیان نموده است و این سوال مطرح می شود که آیا تاجر ورشکسته نیز در شمول بند یاد شده قرار می گیرد؟ همچنین در ماده ۳ قانون یاد شده تنها به تکالیف زوج گیرنده از حیث نگهداری تربیت و نفقه اشاره شده و تکلیف ارث جنین اهداشده مشخص نشده است و این سوال مطرح است که جنین اهداشده پس از تولد از کدام زوج ارث می برد اهداکننده یا اهداگیرنده) ؟

نظر هیئت عالی

حجر تاجر ورشکسته حجر خاص و محدود به روابط حقوقی خاص است و به طور کلی اهلیت تمتع و استیفا از وی سلب نگردیده است لذا ماده ۲ قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور برای تاجر ورشکسته ممنوعیتی ایجاد نمی کند. ماده ۳ قانون مزبور در بیان وظایف و تکالیف زوجین گیرنده جنین و طفل متولد شده به نگهداری تربیت نفقه و احترام نظیر وظایف و تکالیف اولاد و پدر و مادر اشاره کرده است با توجه به مراتب فوق و صراحت قانون بر تعلق جنین به زوجین شرعی و قانونی اهداکننده

نظر اکثریت

تایید می شود. نظر اکثریت: با نگرش در سیاق ماده ۲ قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور و ملاحظه قوانین دیگر نظیر قانون حمایت از کودکان بی سرپرست و قانون حمایت از خانواده چنین به نظر می رسد که مقصود قانون گذار حجر خاص است و شامل تاجر ورشکسته نمی شود؛ ضمن این که تاجر ورشکسته به لحاظ حفظ حقوق طلبکاران از دخالت در اموال خود ممنوع است و این موضوع نمی تواند ارتباطی به صلاحیت یا عدم صلاحیت در گرفتن جنین داشته باشد.

نظر اقلیت

عبارت محجور مذکور در بند (ج) ماده ۲ قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور مطلق است و شامل تمام شقوق حجر می گردد. گفتنی است در لقاح مصنوعی فروع مختلفی متصور است که بررسی روابط حقوقی همچون سوالات فوق نیازمند بررسی جداگانه هر یک از این صورت ها می باشد؛ مثلا در خصوص ارث شاید بتوان گفت به موجب آیات شریفه ای همچون ان امهاتهم الا اللایی و لدنهم و یخلقکم فی بطون امهاتکم زنی که جنین دریافت کرده است مادر تلقی می شود لذا جنین از وی به عنوان مادر اهداگیرنده می تواند ارث ببرد و بالعکس.