جرم انگاری سرقت از کامیون در حال حرکت در جاده
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: ۱۴۰۲/۰۶/۱۳
برگزار شده توسط: استان فارس/ شهر سروستان
موضوع
جرم انگاری سرقت از کامیون در حال حرکت در جاده
پرسش
در پروندهای وقتی کامیونهای حاوی بار در حال حرکت بودند، متهمین در خودروی پراید که پشت کامیون حرکت میکند خود را به آن نزدیک میکنند و یک نفر به داخل کامیون میرود و چادر را باز میکند و اجناس داخل کامیون را در کاپوت ماشین پراید پرتاب میکند و دیگر اجناس را وارد پراید میکند. متهمین ۵ نفر میباشند، ۴ نفر داخل ماشین پراید و یک نفر با خودروی پژو جلوی کامیون حرکت میکند تا در صورتی که مامورین را مشاهده کنند به افراد داخل پراید اطلاع دهند. رفتارهای مجرمانه مذکور مشمول چه ماده قانونی میباشد؟
نظر هیات عالی
با توجه به اصول تفسیر مضیق قوانین کیفری، لزوم انطباق دقیق رفتار مجرمانه با نص قانونی، و تحلیل عناصر مادی و معنوی جرایم موضوع بحث، نظر اکثریت از حیث مبانی نظری و کاربردی صحیحتر است؛ زیرا عنصر قانونی ماده ۶۵۳ ناظر بر «راهزنی» به معنای تعرض به امنیت عبور و مرور در طرق و شوارع با سلب آزادی رفت و آمد اشخاص است که حسب سابقه فقهی و دکترین، ناظر به تعرض مستقیم به اشخاص یا وسایل نقلیه در مسیر، به قصد ایجاد رعب یا اختلال در عبور و مرور عمومی میباشد. در مانحنفیه، رفتار مرتکبین هرچند واجد حالت خاصی از جسارت و ابتکار در حین حرکت کامیون است، اما فاقد عنصر اخلال در امنیت عمومی یا ایجاد هراس در عابران و کاربران جاده به نحو متعارف در جرم راهزنی است و صرف ربایش اموال در حالت حرکت، بدون تهدید یا تعرض آشکار به دیگران در مسیر، مشمول مفهوم راهزنی نمیشود. از سوی دیگر، ماده ۶۵۶ به صراحت سرقتهای مقرون به تعدد مرتکب و یا سایر شرایط مشدده را جرمانگاری کرده و رفتار مرتکبین با وصف شرکت در ربایش اموال مشمول این ماده است و رفتار راننده خودرو پشتیبان نیز براساس مواد ۱۲۶ و ۱۲۷ معاونت در همان سرقت محسوب میگردد. تفسیر موسع ماده ۶۵۳ برخلاف اصل قانونی بودن جرایم و مجازاتها و اصل تفسیر به نفع متهم بوده و در عمل نیز باعث اختلاط عناوین کیفری و بیثباتی در رویه قضایی خواهد شد، لذا از حیث انطباق با اصول حقوق کیفری، قواعد فقهی مانند «الحدود تدرا بالشبهات» و کارکرد عملی نظام دادرسی، نظر اکثریت موجه تر و قابل تایید است.
نظر اکثریت
به نظر میرسد عنوان اتهامی رانندگان داخل خودروی پراید؛ مشارکت در سرقت مستوجب تعزیر موضوع ماده ۶۵۶ قانون مجازات اسلامی (کتاب پنجم تعزیرات مصوب ۱۳۷۵) میباشد و راننده داخل خودروی پژو؛ معاونت در سرقت مستوجب تعزیر موضوع ماده قانونی مذکور حسب مواد ۱۲۶ و۱۲۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ میباشد.
نظر اقلیت
با توجه به آثار زیانباری که اینگونه سرقتها دارد و با توجه به عبارت "به نحوی از انحا" در ماده ۶۵۳ قانون مجازات اسلامی در صورتی که عنوان محارب بر او صدق نکند، مشمول عنوان اتهامی راهزنی موضوع ماده قانونی مذکور میباشد؛ به دلیل اینکه در ماده قانونی مذکور، راهزنی را در راه (چه در علن و آشکار و چه در خفا و پنهانی) شامل میشود.