رای شماره ۱۴۱۴ مورخ ۱۳۸۶/۱۱/۰۳۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

کلاسه پرونده:۳۹۲/۸۶

شاکی:آقای محمدرضا جهانبخش

موضوع:ابطال دستور اداری شماره ۱۱۰۸۳ مورخ ۲۸/۱/۱۳۸۶ صندوق بیمه اجتماعی روستائیان و عشایر وزارت رفاه و تامین اجتماعی

تاریخ رای:سه شنبه ۳۰ بهمن ۱۳۸۶

شماره دادنامه: ۱۴۱۴

مقدمه: شاکی به شرح دادخواست تقدیمی اعلام داشته است، مدیرعامل صندوق بیمه روستائیان و عشایر طی دستور اداری شماره ۱۱۰۸۳ مورخ ۱۳۸۶/۰۱/۲۸ مانع از بیمه شدن روستائیان و عشایری گردیده است که سن مردان بالاتر از ۵۵ سال و سن زنان بالاتر از ۵۰ سال باشد. بنابه دلایل زیر این دستور خلاف قوانین می‌باشد. خلاف قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی مصوب ۱۳۸۳ و آیین‌نامه اجرایی آن (ماده ۳) می‌باشد. لذا تقاضای ابطال دستور اداری شماره ۱۱۰۸۳ مورخ ۱۳۸۶/۰۱/۲۸ صندوق بیمه اجتماعی روستائیان و عشایر را دارد. معاون امور مناطق، حقوقی و پشتیبانی وزارت رفاه و تامین اجتماعی در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه شماره ۲۸۵۰۵ مورخ ۱۳۸۶/۱۰/۱۹ اعلام داشته‌اند، صندوق بیمه اجتماعی روستائیان و عشایر در اجرای تبصره ۲ ماده ۳ قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی مصوب ۱۳۸۳/۰۲/۲۱ مبنی بر اینکه «دولت مکلف است ظرف دو سال از تاریخ ابلاغ این قانون امکان زیر پوشش بیمه قرار گرفتن اقشار مختلف جامعه از جمله روستائیان و عشایر را فراهم نماید.» و متعاقب آن تاسیس صندوق از سال ۱۳۸۴ آغاز به کار نمود. از آنجائی که بهره‌مندی از مزایای بازنشستگی و مستمری از کارافتادگی و بازماندگان از محل حق بیمه‌های دریافتی اعم از سهم بیمه شده، سهم دولت و سهم کارفرما تامین می‌گردد، بایستی حداقل یک دوره پرداختی منطقی وجود داشته باشد تا با انباشت حق بیمه‌ها و سرمایه گذاری آنها امکان پرداخت مستمری به بازنشسته و بازماندگان در بلند مدت فراهم گردد. اما در خصوص شرط سقف سنی به استحضار می‌رساند، طبق بند (ط) ماده ۳ قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی با عنوان اهداف و وظایف حوزه بیمه‌ای «تعادل منابع و مصارف صندوقهای بیمه‌ای بر اساس محاسبات بیمه‌ای» از وظایف ه‌-ر صندوق بوده که طبق محاسبات، صندوق با اعمال شرط حداکثر سن که موجب جذب افراد در سنین اشتغال و فعالیت به صندوق می‌گردد و با دریافت ۵ درصد حق بیمه از بیمه شده و ۱۰ درصد سهم دولت و با پیش‌بینی متوسط دوره پرداخت حداقل ۲۳ سال می‌تواند پاسخگوی تعهدات خود باشد. که حذف شرط حداکثر سن بیمه شده اصلی برای ورود به صندوق موجبات پآیین آمدن درآمد و بالا رفتن تعهدات و هزینه‌های صندوق می‌گردد ولی از آنجائی که با توجه به بند (ج) ماده ۷ قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی که مقرر می‌دارد «اجرای تصمیمات و احکام دولت در جهت کاهش منابع و یا افزایش مصارف و تعهدات صندوقها و موسسات بیمه‌ای منوط به تامین منابع مالی معادل خواهد بود. لغو مفاد این بند مشروط به تصریح نام و ذکر موضوع در سایر قوانین می‌باشد.» حذف شرط سقف سنی برای بیمه شده اصلی در صندوق قابل اجراء نمی‌باشد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق با حضور روسا و مستشاران و دادرسان علی‌البدل شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای می‌نماید.

رای هیات عمومی

به موجب قسمت دوم اصل ۱۷۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده یک و بند یک ماده ۱۹ قانون دیوان عدالت اداری مصوب ۱۳۸۵، تصویب‌نامه‌ها و آیین‌نامه‌ها و سایر نظامات دولتی از جهات مقرر در قانون قابل اعتراض و رسیدگی و اتخاذ تصمیم در هیات عمومی دیوان است، نظر به اینکه بخشنامه شماره ۱۱۰۸۳ مورخ ۱۳۸۶/۰۱/۲۸ مدیرعامل صندوق بیمه اجتماعی روستائیان و عشایر در جهت تبیین مفاد آیین‌نامه بیمه اجتماعی روستائیان و عشایر تهیه و تنظیم و صادر شده است و فی‌نفسه متضمن وضع قاعده آمره مستقلی نیست، بنابراین از مصادیق مقررات و نظامات دولتی موضوع قانون محسوب نمی‌شود و اتخاذ تصمیم در زمینه اعتراض نسبت به آن در هیات عمومی دیوان موردی ندارد.

معاون قضایی دیوان عدالت اداری- رهبرپور