رای شماره ۵۳۱ مورخ ۱۳۹۹/۰۴/۱۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
بسم الله الرحمن الرحیم
شماره دادنامه: ۵۳۱ تاریخ دادنامه: ۱۰/۴/۱۳۹۹ شماره پرونده: ۹۷۰۲۳۲۰
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: آقای حسین امیدی کناری
موضوع شکایت و خواسته: ابطال تعرفه های ۱-۳، ۲-۳ و ۳-۳ دفترچه عوارض و بهای خدمات سال ۱۳۹۶ شورای اسلامی شهر آمل
گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال تعرفه های ۱-۳، ۲-۳ و ۳-۳ دفترچه عوارض و بهای خدمات سال ۱۳۹۶ شورای اسلامی شهر آمل را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:
"احتراماً، نظر به اینکه مطابق ماده ۹۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ آمده است چنانچه مصوبه ای در هیات عمومی ابطال شود رعایت مفاد رای هیات عمومی در مصوبات بعدی الزامی است. اما شورای اسلامی شهر آمل علیرغم آراء صادره از هیات عمومی دیوان، اسامی دیگری تحت عنوان عوارض ایجاد بنا، عوارض بهره برداری و... را ذکر نکرده است. مصوبه موضوع شکایت مغایر با دادنامه های شماره ۴-۱۴/۱/۱۳۹۱، ۱۱۲۱-۲۴/۹/۱۳۹۴، ۷۲۷-۱۱/۱۰/۱۳۹۱، ۱۰۳۹-۲۶/۸/۱۳۹۴، ۷۸۳-۲۴/۶/۱۳۹۴ و ۲۴۷-۲/۵/۱۳۹۱ هیات عمومی میباشد، لذا تقاضای ابطال از تاریخ تصویب را دارم."
متن مقرره های مورد اعتراض به شرح زیر است:
"تعرفه عوارض و خدمات محلی پیشنهادی سال ۱۳۹۶ شهرداری آمل
تعرفه شماره (۱-۳) - عوارض ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری املاک:
اولویت کاربری
۱
۲
۳
۴
۵
۶
۷
۸
۱
-
-
-
-
-
-
-
-
۲
۰۰۰؍۳۰۰ + p۳۵
-
-
-
-
-
-
-
۳
۰۰۰؍۳۰۰ + p۴۰
۰۰۰؍۳۰۰ + p۳۰
-
-
-
-
-
-
۴
۰۰۰؍۵۰۰ + p۶۰
۰۰۰؍۴۵۰ + p۵۰
۰۰۰؍۳۵۰ + p۴۰
-
-
-
-
-
۵
۰۰۰؍۹۰۰ + p۱۱۸
۰۰۰؍۹۰۰ + p۹۵
۰۰۰؍۶۳۰ + p۶۶
۰۰۰؍۳۰۰ + p۲۷
-
-
-
-
۶
۰۰۰؍۰۰۰؍۱ + p۱۲۳
۰۰۰؍۰۰۰؍۱ + p۱۰۳
۰۰۰؍۷۰۰ + p۷۲
۰۰۰؍۳۵۰ + p۳۰
۱۸
-
-
-
۷
۰۰۰؍۰۰۰؍۱ + p۱۲۸
۰۰۰؍۰۰۰؍۱ + p۱۰۸
۰۰۰؍۷۰۰ + p۷۵
۰۰۰؍۳۵۰ + p۳۵
۱۹
۸
-
-
۸
۰۰۰؍۰۰۰؍۱ + p۱۳۲
۰۰۰؍۰۰۰؍۱ + p۱۱۲
۰۰۰؍۷۰۰ + p۷۸
۰۰۰؍۳۵۰ + p۴۰
۲۰
۱۰
۸
-
راهنمای جدول:
۱- کاربری مختلط تجاری - اداری - مسکونی
۲- تجاری محله - تجاری ناحیه - تجاری نواری - تجاری شهر
۳- مختلط فرهنگی پذیرایی مسکونی - تفریحی - پذیرایی - تجاری مسکونی
۴- صنعتی - کارگاهی - انبار
۵- مسکونی
۶- پایانه - تاسیسات تجهیزات - بازار روز - میوه تره بار - پارکینگ
۷- خدماتی (آموزشی - ورزشی - اداری - انتظامی - نظامی - درمانی - مذهبی - فرهنگی - آموزش عالی) - فضای باز شهری - واقع در طرح معابر - نهر و کوچه متروکه
۸- زراعی - باغ - حریم سبز - فضای سبز - فضای باز شهری - خارج از محدوده داخل حریم و سایر موارد مشابه
(۱-۳) - موارد ذیل در کلیه تعرفه های عوارضی سال ۹۶ بایستی رعایت شود:
۱- چنانچه ملکی دارای چند بر باشد در محاسبه عوارض مربوطه بالاترین قیمت منطقه ای بر ملک مشرف به معبر ملاک عمل خواهد بود. همچنین در صورتی که ملک در میدان یا فلکه واقع شده باشد عوارض بر اساس بالاترین قیمت منطقه ای جبهه خیابانی که از میدان یا فلکه منشعب میگردد محاسبه خواهد شد.
۲- چنانچه پلاکی که در پشت جبهه قرار دارد، در اثر انجام تغییر و یا تبدیل در پلاک و یا پلاک های مجاور قابلیت دسترسی به جبهه با قیمت منطقه ای بیشتر را پیدا نماید مابه التفاوت عوارض بر اساس قیمت جبهه جدید و آخرین ارزش معاملاتی ملاک عمل محاسبه میگردد.
۳- با توجه به دادنامه شماره ۵۸۷-۲۵/۱۱/۱۳۸۳ و همچنین دادنامه شماره ۴۸-۳/۲/۱۳۸۵ هیات عمومی دیوان عدالت اداری کلیه بناهای احداثی که کمیسیون ماده صد رای به ابقا بنا و جریمه آن صادر نموده پس از رای کمیسیون ماده صد مشمول پرداخت کلیه عوارضات منطقه برابر ضوابط و تعرفه روز می گردند.
۴- مرجع رفع هرگونه اختلاف بین مودی و شهرداری در مورد عوارض و بهای خدمات کمیسیون موضوع ماده ۷۷ قانون شهرداری است.
۵- عوارض موضوع این تعرفه در داخل محدوده و حریم شهر قابل وصول است.
۶- قوانین و مقررات مربوط به معافیت های مصوب (پس از تصویب قانون مالیات بر ارزش افزوده) و یا معافیت هایی که در قوانین بودجه سنواتی پیش بینی میگردد با رعایت تبصره ذیل ماده ۱۸۱ قانون برنامه پنجم توسعه اعمال خواهد شد در هر حال تخلفات ساختمانی مشمول استفاده از هیچ گونه تخفیف و معافیتی نخواهد بود.
۷- ملاک محاسبه سهم آموزش و پرورش بند ۳ ماده ۱۳ قانون تشکیل شورای آموزش و پرورش مصوب ۲۶ دی ماه ۱۳۷۲ مجلس شورای اسلامی باشد.
۸- سایر بها و خدمات شهرداری که بر عهده سازمانها واگذار شده است در تعرفه هر سازمان ملاک عمل قرار خواهد گرفت و درآمد آن به حساب سازمان مربوط واریز میگردد.
۹- در صورت عدم تصویب و ابلاغ دفترچه ارزش معاملاتی دارایی (ماده ۶۴) قانون مالیاتهای مستقیم توسط مراجع ذیصلاح برای سال ۱۳۹۶ آخرین ارزش معاملاتی (۱۳۹۴) ماخذ محاسبات قرار میگیرد.
تعرفه شماره (۲-۳) - مغایرت کاربریهای طرح تفصیلی قبلی و جدید
۱- چنانچه پلاکی برابر طرح تفصیلی قبلی دارای کاربری مسکونی بوده ولی در طرح تفصیلی جدید کاربری آن باغ داری و غیره (مسکونی) تعیین گردیده باشد و مالک درخواست تغییر کاربری و بازگشت به کاربری اولیه (طرح تفصیلی قبلی) را داشته باشد:
۱
در صورتی که دارای پروانه ساختمان قبل از سال ۸۵ باشد و بنا ساخته شده باشد.
معاف
۲
در صورتی که دارای بنای قدیمی قبل از سال ۶۶ که عوارض بنای احداثی تسویه شده باشد.
۵۰%
۳
در صورتی که دارای رای جریمه قبل از سال۸۵ باشد و جریمه آن پرداخت شده باشد.
معاف
۴
در صورتی که دارای پروانه ساختمان قبل از سال ۸۵ باشد ولی احداث نشده باشد.
۵۰%
۵
در صورتی که دارای رای جریمه قبل از سال ۸۵ باشد و جریمه پرداخت نشده باشد.
۵۰%
۶
در صورتی که عرصه فاقد اعیان باشد.
۵۰%
۷
در صورتی که دارای پروانه ساختمان که در اجرای ماده واحده صادر شده باشد.
۵۰%
۸
در صورتی که عوارض تغییر کاربری از غیرمسکونی (سال ۶۴) به مسکونی (طرح جامع) پرداخت شده باشد و در طرح تفصیلی جدید (سال ۸۵) به غیر مسکونی تغییر یابد.
معاف
۹
در مورد بند ۸ چنانچه برابر طرح تفصیلی جدید (سال ۸۵) تمام یا قسمتی از پلاک به تجاری تغییر یابد.
به میزان مساحت تجاری قابل دریافت میباشد
۲- در صورتی که مالک درخواست تغییر کاربری به تجاری (برگشت به کاربری اولیه و یا کاربری مشابه آن) را داشته باشد؛ پس از تایید واحدهای ذیربط به میزان بنای تجاری که دارای سابقه و پرداختی قبل از سال ۱۳۸۵ باشد، معاف و مابقی به ماخذ ۵۰% قابل محاسبه میباشد و در صورتی که عرصه فاقد اعیان نیز به ماخذ ۵۰% تعرفه قابل محاسبه میباشد.
تذکر: در صورت درخواست استفاده از کاربری با ارزشتر مابه التفاوت ارزش افزوده ناشی از تغییر کاربری قابل دریافت میباشد.
تعرفه شماره (۳-۳) - عوارض ارزش افزوده ایجاد، افزایش و یا تبدیل سطح تجاری - خدماتی و...
ردیف
شرح
نحوه محاسبه
۱
طبقه همکف
۹۰۰۰۰۰ + F ۹۰
۲
طبقات اول تجاری و زیر زمین اول تجاری
۷۵% ردیف (۱)
۳
سایر طبقات
۵۰% ردیف (۱)
تبصره:
۱- عوارض ارش افزوده ایجاد و یا افزایش و یا تبدیل بنای خدماتی - اداری به ماخذ ۴۵% ضرایب فوق محاسبه میگردد.
۲- عوارض ارزش افزوده ایجاد و یا افزایش و یا تبدیل بنای انباری تجاری به ماخذ ۳۰% ضرایب فوق محاسبه میگردد.
۳- عوارض ارزش افزوده ایجاد و یا افزایش و یا تبدیل بنای کارگاهی صنعتی به ماخذ ۵۵% ضرایب فوق محاسبه میگردد.
۴- در تمامی موارد فوق (تبصره ۱، ۲ و ۳) در صورت تبدیل شدن به تجاری به نسبت باقی مانده ضریب قابل وصول میباشد.
۵- عوارض فوق شامل بنای دارای تسویه حساب نمیباشد. (عطف به ما سبق نمی گردد.) اما شامل هرگونه شامل هرگونه بنای تجاری و یا خدماتی و صنعتی فاقد تسویه حساب میگردد.
۶- چنانچه مالک در بنای تجاری دارای تسویه حساب تبدیل واحد انجام دهد عوارض فوق با رعایت تبصره ها و تذکرات بر اساس سال تبدیل قابل وصول میباشد.
تذکر: ۱- عوارض ارزش افزوده احداث بنای تجاری - خدماتی و صنعتی قبل از سال ۱۳۴۹ (تا پایان سال ۱۳۴۸) به ماخذ ۲۰ درصد ضوابط سال جاری قابل محاسبه و دریافت میباشد.
۲- عوارض ارزش افزوده احداث بنای تجاری - خدماتی و صنعتی از ابتدای سال ۱۳۴۹ (تا پایان سال ۱۳۶۸) به ماخذ ۴۰ درصد ضوابط سال جاری قابل محاسبه و دریافت میباشد.
۳- عوارض ارزش افزوده احداث بنای تجاری - خدماتی و صنعتی از ابتدای سال ۱۳۶۹ (تا ابتدای سال ۱۳۸۵) به ماخذ ۵۰ درصد ضوابط سال جاری قابل محاسبه و دریافت میباشد.
۴- عوارض ارزش افزوده احداث بنای تجاری - خدماتی و صنعتی از ابتدای سال ۱۳۸۵ به بعد برابر ضوابط سال جاری قابل محاسبه و دریافت میباشد. "
طرف شکایت علیرغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمائم آن تا زمان رسیدگی به پرونده هیچ گونه پاسخی ارسال نکرده است.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۰/۴/۱۳۹۹ با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
۱- هر چند طبق آرا متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری عوارض ارزش افزوده ناشی از طرح های توسعه شهری و تغییر کاربری در مصوبات شوراهای اسلامی شهرها مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی تشخیص نشده است لکن طبق ماده ۵ قانون تاسیس شورای عالی شهر سازی و معماری ایران بررسی و تصویب طرح های تفصیلی شهری و تغییرات آنها در هر استان توسط کمیسیون مندرج در آن انجام میشود و تعیین عوارض ارزش افزوده برای املاک یا اراضی قبل از طرح در کمیسیون ماده ۵ یا بدون اخذ مجوز از مراجع ذیربط قانونی مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات است، بنابراین بند ۳ از (۱-۳) به لحاظ شمول عوارض مندرج در تعرفه مذکور به تخلفات ابقاء شده در کمیسیون ماده صد بدون اخذ نظریه کمیسیون ماده پنج قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود.
۲- طبق ماده ۵ قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران بررسی و تصویب طرح های تفصیلی شهری و تغییرات آنها در هر استان به وسیله کمیسیونی به ریاست استاندار (و در غیاب وی معاون عمرانی استانداری) و با عضویت شهردار و نمایندگان وزارت مسکن و شهرسازی، وزارت جهاد کشاورزی و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و صنایع دستی و همچنین رئیس شورای اسلامی شهر ذی ربط و نماینده سازمان نظام مهندسی استان (با تخصیص معماری یا شهرسازی) بدون حق رای انجام میشود و تعیین عوارض ارزش افزوده برای املاک یا اراضی مغایر طرح تفصیلی جدید و یا بدون اخذ مجوز از مراجع ذیربط قانونی در تعرفه شماره (۲-۳) تحت عنوان مغایرت کاربری های طرح تفصیلی قبلی و جدید به استثناء بند ۹ جدول تعرفه مذکور مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات است و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود.
۳- هر چند طبق آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری عوارض ارزش افزوده ناشی از طرح های توسعه شهری و تغییر کاربری در مصوبات شوراهای اسلامی شهرها مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات قانونی تشخیص نگردیده است لکن طبق ماده ۵ قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران بررسی و تصویب طرحهای تفصیلی شهری و تغییرات آنها در هر استان توسط کمیسیون مندرج در آن انجام میشود و تعیین عوارض ارزش افزوده برای املاک یا اراضی قبل از طرح در کمیسیون ماده ۵ یا بدون اخذ مجوز از مراجع ذیربط قانونی مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات است، بنابراین اطلاق مصوبه مورد شکایت(۳-۳) و تذکرات آن مبنی بر تسری آن به مواردی که در کمیسیون ماده پنج مطرح نشده مغایر قانون و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال میشود. با اعمال ماده ۱۳ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری و تسری ابطال مصوبات به زمان تصویب آنها موافقت نشد.
مرتضی علی اشراقی
هیات عمومی دیوان عدالت اداری
معاون قضایی دیوان عدالت اداری