رای شماره ۷۴ و ۷۵ مورخ ۱۳۷۶/۰۶/۱۵ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
کلاسه پرونده: ۷۵/۲۵۰/- ۷۶/۳۹
شماره دادنامه: ۷۴-۷۵
تاریخ رای: شنبه ۱۵ شهریور ۱۳۷۶
شاکی: آقای طاهر قاضی میرسعید - آقای بابک عبدالهی فرشینه
موضوع: ابطال بخشنامه ۱۶۱۶/۶۱ - ۷۰/۱۰/۱۴ اداره تهاتروامور صادرات بانک مرکزی ودستور شماره ۱۵۸۱ - ۷۱/۲/۵ اداره سیاستها وارزی بانک مرکزی
مقدمه: شکات طی دادخواستهای تقدیمی اعلام داشتهاند: به موجب قانون اساسی وفتوای حضرت امام خمینی (ره) ونظریه فقهای شورای نگهبان وهمچنین قانون عملیات بانکی بدون ربا اخذ خسارت تاخیر تادیه ربا وحرام است. بنابراین بخشنامه بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به شماره ۱۶۱۶/۶۱ - ۱۴/۱۰/۷۰ ودستور شماره۱۵۸۱ - ۵/۲/۷۱ که اخذ خسارت تاخیر تادیه را مجاز دانسته برخلاف قانون وشرع صادرگردیده که به استناد ماده۲۵ قانون دیوان عدالت اداری ابطال آنها مورد استدعا است. اداره حقوقی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در پاسخ به شکایت مذکورطی نامه شماره ۳۱۱۹ - ۲۵/۵/۷۶ اعلام داشتهاند به استناد بخشنامه ۱۶۱۶/۶۱ - ۱۴/۱۰/۷۰ صادر کنندگانی که در مهلت مقرر مندرج در پیمانهای ارزی جهت تسویه حساب به بانک مراجعه ننمایند، مشمول پرداخت جریمه تاخیر میگردیدند. همانطور یکه مستحضرید به استناد بند ج ماده ۱۱ قانون پولی وبانکی کشور تنظیم مقررات مربوط به معاملات ارزی وتعهد وتضمین پرداختهای ارزی و……از وظایف واختیارات بانک مرکزی است. بنابراین بانک مرکزی با توجه به قانون پولی وبانکی کشور مصوب ۱۳۳۹ به استناد ماده ۱۱ قانون پولی وبانکی وماده ۲۹ قانون مذکور درهر مورد که صلاح بداند میتواند مقررات ارزی وضع نماید. دبیر محترم شورای نگهبان در خصوص ادعای شکایت مبنی بر خلاف شرع بودن مورد شکایت طی نامه شماره ۱۲۴۵/۲۱/۷۶ - ۲۵/۵/۷۶ اعلام داشتهاند، نامه شماره ه-/۷۶/۳۹ - ۱۹/۳/۷۶ در خصوص ادعای خلاف شرع بودن بخشنامه ۱۶۱۶/۶۱ مورخ ۱۴/۱۰/۷۰ و دستورالعمل شماره ۱۵۱۸ - ۵/۲/۷۱ بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران درجلسه مورخ ۲۳/۵/۷۶ فقهای شورای نگهبان مطرح ونظر آقایان فقهاء بدین شرح اعلام میگردد: خسارت تاخیر تادیه ربا نیست. واگر درضمن عقد شرط شده باشد بیاشکال است، ولی اگر شرط نشده باشد حرام است.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست آیتالله موسوی تبریزی و با حضور روسای شعب دیوان تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اتفاق آراء به شرح آتی مبادرت به صدور رای مینماید.
رای هیات عمومی
با توجه به وظایف واختیارات قانونی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در خصوص تعیین سیاست ارزی کشور و ضوابط مربوط به اجرای تعهدات ناشی از پیمانهای ارزی مصوبات ۱۶۱۶/۶۱ - ۷۰/۱۰/۱۴ اداره تهاترو امور صادرات و دستور شماره ۱۵۸۱ - ۷۱/۲/۵ اداره سیاستها وتعهدات ارزی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مخالف قانون شناخته نمیشود و چون به شرح نظریه مورخ ۷۶/۵/۲۵ فقهای شورای نگهبان نیز مصوبات مذکور مخالف موازین شرع شناخته نشده است، موجبی برای ابطال آنها براساس مفاد ماده ۲۵ قانون دیوان عدالت اداری وجود ندارد.
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری- سید ابوالفضل موسوی تبریزی