نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۳/۳۸۵ مورخ ۱۴۰۳/۰۶/۱۷

تاریخ نظریه: ۱۴۰۳/۰۶/۱۷
شماره نظریه: ۷/۱۴۰۳/۳۸۵
شماره پرونده: ۱۴۰۳-۸۳-۳۸۵ع
استعلام:
سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری با استناد به ماده یک قانون ملی شدن جنگل‌ها و مراتع مصوب ۱۳۴۱ که کلیه اراضی جنگلی و منابع طبیعی را جزو اموال عمومی و دولتی قلمداد نموده است، دعاوی بسیاری را مطرح می‌کنند؛ در حالی که در بسیاری موارد تاریخ تصرف و احیای این اراضی (هرچند در محدوده جنگل و منابع طبیعی) مربوط به قبل از سال ۱۳۶۵ است که به صراحت تبصره ۴ ماده واحده قانون تعیین تکلیف اراضی اختلافی موضوع ماده ۵۶ قانون جنگل‌ها و مراتع مصوب ۱۳۶۷، تصرف پیش از ۱۳۶۵ شرعاً موجب مالکیت دانسته شده و شورای نگهبان نیز به موجب نظریه شماره ۵۹۰۸ مورخ ۱۳۷۳/۰۱/۲۴ خطاب به هیات عمومی دیوان عدالت اداری بر مشروعیت این تصرفات صحه گذاشته است. از آنجا که سازمان منابع طبیعی بدون توجه به این مستندات و به‌‌رغم اینکه اداره کل حقوقی دیوان محاسبات نیز طی نظریه شماره د/۲۰۱۰۰/۲۷ مورخ ۱۴۰۳/۰۴/۱۳ بر موجه بودن تصرفات صورت گرفته پیش از سال ۱۳۶۵ (با لحاظ مقررات پیش‌گفته) دارد، خواهشمند است در خصوص تاریخ مد نظر مقنن برای مشروعیت بخشیدن به احیاء اراضی اعلام نظر فرمایید.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
عبارت مندرج در نظریه شماره ۵۹۰۸ مورخ ۱۳۷۳/۰۱/۲۱ فقهای محترم شورای نگهبان مبنی ‌بر اینکه «منحصر دانستن مالکیت به موارد مذکور در بند ۲ خلاف موازین شرع است و هرگونه احیائی که تا تاریخ اسفند ۱۳۶۵ انجام شده نیز شرعاً موجب مالکیت است» صریح در آن است که شورای محترم نگهبان اسفند ماه ۱۳۶۵ را مبنا و تاریخ احیاء قلمداد کرده است؛ حکم مقرر در بند «م» تبصره ۸ قانون بودجه کل کشور در سال ۱۴۰۲ که کاشت زمین‌های کشاورزی مورد اختلاف کشاورزان با ادارات منابع طبیعی را با رعایت نظریه مذکور شورای نگهبان تا زمان تعیین تکلیف نهایی در شعب ویژه دادگستری موضوع تبصره یک ماده ۹ قانون افزایش بهره‌وری بخش کشاورزی و منابع طبیعی مصوب ۱۳۸۹ و در کارگروه (کمیته‌های) رفع تداخلات جهاد کشاورزی بلامانع اعلام کرده است، موید این دیدگاه است.