اساسنامه دانشگاه علوم انسانی (دارالعلم) مفید (ره)

فصل اول - کلیات:
ماده ۱ (اصلاحی ۱۳۶۷/۱۲/۲۳)- دانشگاه علوم انسانی (دارالعلم) مفید که در این اساسنامه اختصاراً دارالعلم خوانده می‌شود، موسسه ای است تحقیقاتی، آموزشی و فرهنگی که به منظور دستیابی به اهداف ذیل تاسیس می‌گردد:
۱ - مطالعه و تحقیق در علوم و معارف اسلامی و بازبینی و بازنگری در علوم انسانی براساس مبانی و موازین اسلامی.
۲- فراهم آوردن زمینه های لازم جهت گسترش فعالیت های علمی و تحقیقاتی در جهان اسلام و ارزیابی تحقیقات انجام یافته در حوزه معارف اسلامی و علوم انسانی.
۳ - تربیت علمی و عملی محققان برجسته و صاحب صلاحیت خدمت در دانشگاه و سایر موسسات تحقیقاتی مشابه آن.
۴- معرفی و بکارگیری نتایج تحقیقات انجام شده در وجوه گوناگون حیات فرهنگی و اجتماعی ملل اسلامی.
۵ - تحلیل شئون مختلف جوامع اسلامی و دیگر جوامع و پیش بینی تحول آن ها به منظور طرح پیشنهادهای مناسب برای تدوین خطوط کلی سیاست های فرهنگی - اجتماعی و علمی جهان اسلامی.

ماده ۲ (اصلاحی ۱۳۶۷/۱۲/۲۳)- دارالعلم برای نیل به اهداف و انجام وظایف خود اقدام لازم را مطابق مقررات آموزشی و تحقیقاتی کشور و ضوابط وزارت فرهنگ و آموزش به عمل می آورد.
۱ - ایجاد شعب تحقیق مرتبط با شاخه های متنوع علوم و معارف اسلامی و علوم انسانی برای مطالعه و تحقیق در هر شاخه.
۲- ایجاد شعب و حوزه های آموزشی مرتبط با شعب تحقیق به منظور تربیت علمی و عملی محققان.
۳ - انجام تحقیقات مشترک تطبیقی با همکاری مراکز علمی داخلی و بین المللی.
۴- ارتباط با مراکز علمی و تعلیماتی و تحقیقاتی داخل و خارج کشور.
۵ - تبادل محقق و یا دانشجو - محقق با مراکز علمی بین المللی.
۶ - کمک مالی یا علمی به دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و افرادی که در این زمینه ها تحقیق می نمایند.
۷ - ایجاد کتابخانه و مراکز مدارک و اسناد علمی و بانک اطلاعات با هماهنگی مرکز اسناد و مدارک علمی.
۸- انتشار نتیجه تحقیقات دارالعلم و دیگر کتب و مجلات مربوط به حوزه های تحقیقاتی.
۹ - برگزاری کنفرانس ها و سمینارهای مختلف برای ارائه و ارزیابی آخرین دستاوردهای علمی و تحقیقاتی در زمینه معارف اسلامی و علوم انسانی.

ماده ۳ - دارالعلم یک موسسه تحقیقاتی - آموزشی است که فعالیتهای پژوهشی آن با آموزش در دوره های کارشناسی ارشد ناپیوسته و دکتری تخصصی همراه بوده و تاسیس رشته ها و عناوین آن طبق ضوابط به تصویب وزارت فرهنگ و آموزش عالی خواهد رسید.
ماده ۴ - دارالعلم دارای تابعیت ایرانی است و برای مدت محدود در شهر مقدس قم تاسیس می‌گردد.
ماده ۵ - دارالعلم موسسه ای غیرانتفاعی است که درآمدهای آن منحصراً صرف هزینه های پژوهشی و آموزشی موسسه می‌گردد. کسر هزینه ها از طریق هیات موسس تامین می‌شود.
ماده ۶ - دارالعلم تابع مقررات و آیین نامه های مربوط به موسسات پژوهشی و آموزشی غیردولتی غیرانتفاعی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت فرهنگ و آموزش عالی خواهد بود. سایر مقررات و آیین نامه مطابق این اساسنامه به تصویب هیات امناء خواهد رسید.
فصل دوم - ارکان دارالعلم:
ماده ۷ - ارکان دارالعلم عبارتند از:
۱- هیات موسس.
۲- هیات امناء.
۳- رئیس.
۴- مجمع علمی.
ماده ۸ - هیات موسس. اعضاء هیات موسس عبارتند از:
۱- سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی.
۲- رفیع ناصری.
۳- سیداسماعیل موسوی زنجانی.
۴- محمدعلی نوید.
۵- محمدعلی متحدان.
ماده ۹ (اصلاحی ۱۳۶۷/۱۲/۲۳)- وظایف و اختیارات هیات موسس به شرح زیر می‌باشد:
۱- کسب امتیاز تاسیس و دیگر مجوزهای لازم به منظور اداره موسسه از شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
۲- فراهم آوردن مقدمات و امکانات و منابع مالی و سرمایه گذاری لازم برای رسیدن به اهداف دارالعلم.
۳- تعیین آن عده از اعضاء هیات امناء که بر عهده هیات موسس است.
۴ - بررسی و تصویب پیشنهادهای رسیده در مورد بودجه، تاسیس، توسعه و انحلال مرکز و شعب وابسته با پیشنهاد هیات امناء.
۵ - بررسی و تصویب گزارش هیات امناء در مورد حساب‌ها و ترازنامه سالانه دارالعلوم.
۶- تعیین خزانه دار و اشخاصی که حق گشایش حسابهای بانکی به نام دارالعلم و حق برداشت از حسابهای آن را دارند و تعیین حسابرسی برای دارالعلم.
۷ - بررسی و تایید حساب‌ها و ترازنامه سالانه دانشگاه باتوجه به گزارش حسابرسی و تقدیم گزارش به هیات موسس.
۸- تصویب آیین نامه های مالی و معاملاتی بر اساس آیین نامه موضوع ماده ۱۵ مصوبه جلسه چهل و یکم شورای عالی انقلاب فرهنگی.
۹- جلب کمکهای مالی و امکانات لازم برای فعالیت های پژوهشی و آموزشی دانشگاه.
۱۰ - تصویب مقررات اداری و آیین نامه تشکیلاتی دانشگاه.
۱۱ - تدوین مقررات استخدامی و محققان و مدرسان و کارکنان دانشگاه و تعرفه حقوق و مزایای آنها و پیشنهاد آن به وزارت فرهنگ و آموزش عالی جهت تصویب.
۱۲ - بررسی و تصویب پیشنهادهای مجمع علمی (موضوع ماده شانزده) در خصوص توسعه و تاسیس دانشکده ها (حوزه).
۱۳ - پیشنهاد مقررات خاص گزینش استاد و دانشجو به وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
۱۴ - بررسی و تایید پیشنهاد رئیس دارالعلم در مورد ظرفیت پذیرش دانشجو محقق و ارائه آن به وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
۱۵ - پیشنهاد میزان شهریه دانشجویان و آیین نامه چگونگی دریافت آن جهت تصویب به وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
۱۶ - تصویب آیین نامه تشکیل جلسات هیات امناء مجمع علمی دارالعلم و هیاتهای علمی دانشکده ها (حوزه ها).
«۱۷- حفظ منافع دارالعلم و نمایندگی حقوقی آن در مراجع ذیصلاح»
ماده ۱۰ - اعضاء هیات امناء:
۱ - سه نفر از خبرگان و صاحبه نظران در علوم معارف اسلامی و علوم انسانی.
۲- سه نفر از اعضاء هیات علمی و پژوهشی یا آموزشی تمام وقت دانشگاهها و یا موسسات پژوهشی کشور به معرفی هیات موسس و تایید وزیر فرهنگ و آموزش عالی.
۳ - سه نفر از اعضاء هیات موسس.
۴- رئیس دارالعلم.
۵- نماینده وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
۶ - استاندار.
تبصره ۱: اعضاء هیات امناء موضوع بندهای ۱ و ۲ ماده ۱۰ با اکثریت آراء اعضا هیات موسس انتخاب می‌شوند. عزل هر یک از آن ها با حداقل دو سوم آراء کل اعضاء امکان پذیر است. و انتخاب مجدد آنان بلامانع است.
تبصره ۲: در صورت استعفا یا فوت یا برکناری هر یک از اعضای جانشین او در عرض سه ماه انتخاب خواهد شد.
ماده ۱۱ - هیات امناء حداقل ماهی یک بار به دعوت رئیس هیات تشکیل جلسه می دهد. جلسات با حضور دو سوم کل اعضاء رسمیت می یابد و تصمیمات با رای موافق اکثریت اعضاء هیات معتبر خواهد بود.
ماده ۱۲ - وظایف و اختیارات هیات امناء:
۱ - پیشنهاد رئیس دانشگاه که پس از تایید وزارت فرهنگ و آموزش عالی جهت تایید نهایی به شورای عالی انقلاب فرهنگی معرفی خواهد شد.
۲ - تصویب سازمان و تشکیلات دارالعلم و آیین نامه های لازم برای اداره آن که توسط رئیس پیشنهاد می‌شود.
۳ - پیشنهاد بودجه سالانه به هیات موسس.
۴ - بررسی و تصویب گزارش سالانه فعالیت های علمی و تحقیقاتی دارالعلم که توسط رئیس ارائه می‌گردد.
۵ - نظارت بر فعالیت های دارالعلم در جهت نیل به اهداف تعیین شده.
۶- اتخاذ تصمیم در مورد همکاریهای علمی یا مالی با سایر موسسات آموزشی و پژوهشی داخلی و خارجی.
۷ - اتخاذ تصمیم در مورد تبادل اطلاعات علمی، محقق و دانشجو محقق با سایر موسسات.
۸ - تعیین خطوط کلی سیاست انتشاراتی دارالعلم.
ماده ۱۳ - مصوبات هیات امناء توسط رئیس هیات امناء به رئیس دارالعلم ابلاغ می‌شود.
ماده ۱۴ - رئیس دارالعلم: اداره امور دارالعلم با رئیس دارالعلم است که به پیشنهاد هیات امناء و تایید وزیر فرهنگ و آموزش عالی و تایید نهایی شورای عالی انقلاب فرهنگی و حکم رئیس هیات امناء منصوب می‌شود.
تبصره پذیرش استعفا و یا عزل رئیس دارالعلم پس از تصویب هیات امناء با حکم رئیس هیات امناء خواهد بود.

ماده ۱۵- وظایف و اختیارات رئیس دارالعلم:
۱ - نظارت بر حسن اجرای کلیه امور دارالعلم و ایجاد هماهنگی میان مسئولان واحدهای تابع براساس مفاد اساسنامه و مقررات و آیین نامه های مصوب.
۲ - نصب و عزل روسای دانشکده ها (حوزه ها) و مسئولان واحدهای دیگر که زیر نظر رئیس دارالعلم انجام وظیفه می نماید.
۳- تهیه و تنظیم بودجه سالانه دارالعلم و دانشکده های تابعه و ارائه آن به هیات امناء جهت تصویب.
۴ - ارائه پیشنهادهای مربوط به تاسیس، توسعه، انحلال و ادغام دانشکده ها (حوزه ها) و موسسات وابسته، به هیات امناء.
۵ - تهیه و تنظیم سازمان و تشکیلات دارالعلم و آیین نامه های مربوطه اداره آن و پیشنهاد به هیات امناء.
۶ - ایجاد هماهنگی لازم در بهره وری از امکانات علمی، آموزشی و پژوهشی و جذب نیروهای مورد نیاز برای نیل به اهداف دارالعلم.
۷ - پیگیری امور مربوط به حفظ مصالح علمی و فرهنگی دارالعلم.
۸ - تنظیم صورتجلسات هیات امناء و ارسال آن برای اعضای هیات امناء و هیات موسس و ابلاغ مصوبات هیات امناء به واحدهای ذیربط.
تبصره رئیس دارالعلم می‌تواند به مسئولیت خود قسمی از اختیارات خود را به قائم مقام یا معاونان و روسای حوزه های تابع تفویض نماید.

ماده ۱۶ - مجمع علمی که فعالیت های پژوهشی و آموزشی دارالعلم را در جهت اهداف آن هدایت می‌نماید متشکل است از رئیس دارالعلم، قائم مقام، معاونان روسای حوزه ها، دو نفر از اعضاء پیوسته و دو نفر از اعضاء وابسته.
تبصره ۱: کلیه محققان و مدرسان شاغل در دارالعلم اعضای پیوسته دارالعلم می‌باشند.
تبصره ۲: اعضاء وابسته، خبرگان در علوم و معارف اسلامی و علما و دانشمندان برجسته ای هستند که با تمایل آنان و تصویب مجمع علمی تعیین می‌شوند.
تبصره ۳: اعضاء افتخاری دارالعلم، علما و دانشمندان برجسته جهان اسلام هستند که با تمایل ایشان و تصویب مجمع علمی تعیین می‌شوند. رئیس مجمع می‌تواند از این اعضاء برای شرکت در جلسات مجمع دعوت نماید.
ماده ۱۷ - حدود و اختیارات مجمع علمی:
۱ - تعیین خطوط کلی و سیاست های تحقیقاتی حوزه ها.
۲ - پیشنهاد موضوعات تحقیقاتی جدید به حوزه ها.
۳ - تعیین حوزه های مشترک جهت اجرای موضوعات تحقیقاتی میان رشته ای.
۴ - تصویب چارچوب ارتباطات با سایر مراکز تحقیقاتی در جهان.
۵ - تصویب میزان کمک به طرحها و تحقیقات بیرون از دارالعلم و تحقیقات مشترک با سایر موسسات.
۶- ارزیابی فعالیت علمی و تحقیقاتی حوزه ها حداقل دو بار در سال در پایان هر نیمسال تحصیلی و گزارش به مراجع ذیربط.
فصل سوم : تشکیلات دارالعلم:
ماده ۱۸ (اصلاحی ۱۳۶۷/۱۲/۲۳)- تشکیلات دارالعلم مرکب از دو بخش اداری - مالی و علمی می‌باشد.

ماده ۱۹ - بخش اداری - مالی دارای مدیریت های لازم از جمله مدیریت اداری، مالی، عمرانی، روابط عمومی و بین المللی است.
تبصره مدیریت روابط عمومی و بین المللی زیر نظر مستقیم رئیس دارالعلم انجام وظیفه می کند.
ماده ۲۰ - بخش علمی دارای واحدهای متناسب با فعالیت های دارالعلم از جمله کتابخانه، مرکز اسناد علمی، بانک اطلاعات، مرکز انتشارات و حوزه های پژوهشی - آموزشی است.
ماده ۲۱ - کتابخانه، مرکز اسناد علمی و بانک اطلاعات، زیر نظر رئیس دارالعلم انجام وظیفه می‌نماید و پشتیبانی اطلاعاتی حوزه های پژوهشی - آموزشی را برعهده دارد.
ماده ۲۲ - مرکز انتشارات مسئول تهیه و تدوین، چاپ و نشر دستاوردهای علمی دارالعلم و دیگر کتب و تحقیقاتی است که به نحوی از انحاء با فعالیت های پژوهشی آموزشی دارالعلم ارتباط دارند.
ماده ۲۳ (اصلاحی ۱۳۶۷/۱۲/۲۳)- دانشکده های دارالعلم در یکی از زمینه های علوم و معارف اسلامی و علوم انسانی فعالیت می کنند این حوزه در بدو تاسیس دارالعلم عبارت خواهند بود از حوزه های بررسی منابع اسلامی - تاریخ علوم - جامعه شناسی - حقوق - روانشناسی - علوم اقتصادی - علوم تربیتی - فلسفه و مدیریت.

تبصره (اصلاحی ۱۳۶۷/۱۲/۲۳)- حوزه بررسی منابع اسلامی موظف است اطلاعات و تحقیقات مورد نیاز حوزه های دیگر را در زمینه منابع اسلامی در اختیار آنها قرار دهد.

ماده ۲۴ - هر حوزه توسط رئیس حوزه که با حکم رئیس دارالعلم منصوب می‌شود، اداره می‌گردد.
ماده ۲۵ - بودجه پژوهشی و آموزشی هر حوزه که همه ساله توسط مجمع علمی دارالعلم تعیین می‌گردد و در اختیار رئیس حوزه قرار می‌گیرد.
ماده ۲۶ - برنامه ریزی و تصویب طرحهای تحقیقاتی و نظارت بر امور تحقیقاتی و آموزشی هر حوزه زیر نظر هیات علمی آن حوزه است این هیات مرکب از کلیه محققان و مدرسان حوزه و حداکثر سه نفر از خبرگان و صاحبه نظران در علوم و معارف اسلامی و علوم انسانی می‌باشند، ریاست هیات با رئیس حوزه است.
فصل چهارم - انحلال دارالعلم یا تغییر اساسنامه:
ماده ۲۷ - انحلال دارالعلم با تایید دو سوم اعضای هیات موسس و تصویب شورای گسترش آموزش عالی امکان پذیر خواهد بود.
ماده ۲۸ - هیات موسس:در صورت انحلال هیات موسس کلیه تعهدات مربوط به دانشجو محققان دارالعلم را تا اتمام دوره تحصیلات آنان، به نحو مطلوب، برعهده می‌گیرد.
ماده ۲۹ - تصفیه کلیه امور مالی و حقوقی دارالعلم پس از تعیین تکلیف دانشجو و محققان با هیاتی مرکب از دو نفر از اعضاء هیات موسس و یک نفر نماینده وزارت فرهنگ و آموزش عالی خواهد بود.
ماده ۳۰ - هرگونه تغییر و یا اصلاح در این اساسنامه با پیشنهاد هیات امناء و تایید هیات موسس و تایید شورای گسترش آموزش عالی و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی امکان پذیر خواهد بود.
این اساسنامه در ۳۰ ماده و ۱۰ تبصره براساس پیشنهاد مورخ ۶۷/۰۳/۰۷ شورای گسترش آموزش عالی در جلسات ۱۵۰، ۱۵۱ و ۱۵۸ مورخ ۱۰ و ۶۷/۰۳/۱۷و۶۷/۰۵/۰۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.
رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی