بررسی توقیف حق قصاص در قبال مهریه و سهم الارث همسر مقتول در ماده ۳۵۲ ق.م.ا

صورتجلسه نشست قضایی
کد نشست: ۱۳۹۸-۶۵۳۲
تاریخ برگزاری: ۱۳۹۷/۱۰/۱۳
برگزار شده توسط: استان اردبیل/ شهر اردبیل

موضوع

بررسی توقیف حق قصاص در قبال مهریه و سهم الارث همسر مقتول در ماده ۳۵۲ ق.م.ا

پرسش

نظر به اینکه به دلالت ماده ۳۵۲ قانون مجازات اسلامی اگر حق قصاص به هر علت تبدیل به دیه شود یا به مال یا حقی مصالحه شود همسر مقتول نیز از آن به ارث می برد.

نظر هیئت عالی

۱.در فرضی که با گذشت اولیای دم از قصاص قاتل به مال یا حقی مصالحه گردیده بنا به تصریح ماده ۳۵۲ قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ همسر مقتول نیز از آن ارث می برد و با عنایت به تبصره ماده ۴۵۲ قانون یاد شده و مواد ۸۶۸ الی ۸۷۱ قانون مدنی دیون متوفی از جمله مهریه زوجه متوفی به درخواست وی یا وراث یا قایم مقام قانونی مشارالیها قابل استیفا است.

نظر اکثریت

در صورت تبدیل حق قصاص به دیه یا به مال یا حقی تحت عنوان مصالحه این مال یا دیه جزو ماترک بوده و زوجه می تواند تمام آن مال یا دیه را در قبال مهریه خویش توقیف نماید و نظر حضرت امام خمینی (ره) در تحریرالوسیله نیز موید آن است که در صورت تبدیل حق قصاص به دیه یا به مالی یا حقی تحت عنوان مصالحه دیه یا مال یا حق مورد مصالحه نیز جزو ترکه محسوب می شود. همچنین در نظریه مشورتی شماره ۷۸۹/۷-۱۳۸۰/۵/۲۵نیز آمده است: درست است که حسب ماده ۲۶۱ قانون مجازات اسلامی شوهر یا زن در قصاص و عفو اجرا اختیاری ندارد اما پس از آنکه اولیا دم قاتل را عفو و یا از قصاص گذشت نموده و دیه ای کمتر یا بیشتر یا مقرر را دریافت نموده باشند (که در واقع ترکه میت محسوب می شود) بایستی اولیا دم به قدرالسهم دیه حصه شوهر مقتوله یا زوجه مقتول را به آنان بپردازند.

نظر اقلیت

ماده ۳۵۲ قانون مجازات اسلامی تاسیس جدیدی می باشد و تبدیل حق قصاص به دیه یا به مال یا حقی تحت عنوان مصالحه در واقع ترکه محسوب نشده و قابل توقیف نخواهد بود و همسر مقتول صرفا حق خود را می‎برد و نمی تواند بقیه آن مال یا حق مصالحه شده را توقیف نماید.