رای شماره ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۰۶۳۷۹۰۸ مورخ ۱۴۰۲/۰۳/۱۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شماره دادنامه: ۱۴۰۲۳۱۳۹۰۰۰۰۶۳۷۹۰۸
تاریخ دادنامه: ۱۶/۳/۱۴۰۲
شماره پرونده: ۰۱۰۴۶۹۶
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: جمعیت عام المنفعه مبارزه با استعمال دخانیات ایران با وکالت آقای امیر عباس زاده حصار
طرف شکایت: وزارت صنعت، معدن و تجارت- وزارت امور اقتصادی و دارایی
موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند ۲ مصوبه شماره ۱۹۶۹۹۱/۸۰-۲۳/۱۱/۱۴۰۰ کمیته تخصصی هیات مقررات زدایی و بهبود محیط کسب و کار
گردش کار: ۱- آقای امیر عباس زاده حصار به وکالت از جمعیت عام المنفعه مبارزه با استعمال دخانیات ایران ابطال بند ۲ مصوبه شماره ۱۹۶۹۹۱/۸۰-۲۳/۱۱/۱۴۰۰ کمیته تخصصی هیات مقررات زدایی و بهبود محیط کسب و کار را خواستار شده و آن را مغایر بند (الف) ماده ۲ و ماده ۳ قانون جامع کنترل و مبارزه با دخانیات، بند ۳-۴ دستورالعمل اجرایی بند (الف) ماده ۲ قانون جامع کنترل و مبارزه با دخانیات و ماده ۱۰ قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات اعلام کرده است.
۲- متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر میباشد.:
بند ۲ مصوبه شماره ۱۹۶۹۹۱/۸۰-۲۳/۱۱/۱۴۰۰ کمیته تخصصی هیات مقررات زدایی و بهبود محیط کسب و کار
"..........
تسهیل دریافت مجوز کشت، خرید و فروش، حمل و فرآوری توتون و تنباکو:
به موجب بند ۳-۴ دستورالعمل اجرایی بند (الف) ماده ۲ قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات (مصوبه نهمین جلسه ستاد کشاورزی کنترل و مبارزه با دخانیات) استفاده از شکل و کاربرد عطر و طعم انواع مواد دخانی در تولید محصولات خوراکی و غیره و بالعکس یکی از مصادیق تبلیغ و تشویق مصرف محصولات دخانی تعیین شده است. لذا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با استناد به اطلاق بند فوق الذکر و به ویژه عبارت بالعکس، تنباکوی معسل را به عنوان یکی از مصادیق تبلیغ تلقی و با ابلاغ به وزارت صنعت، معدن و تجارت خواستار ممنوعیت تولید تنباکوی معسل، لغو مجوزهای تولید و واردات تنباکو معسل و جمع آوری کالاهای موجود در بازار شده است.
همچنین طبق تبصره ذیل بند ۱-۸ ماده ۱ دستورالعمل اجرایی بند (الف) ماده ۲ قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات (مصوبه نهمین جلسه ستاد کشاورزی کنترل و مبارزه با دخانیات) در تبیین تعاریف به کار رفته در دستورالعمل مذکور مقرر میدارد تغییر نام مواد دخانی موجود و یا تولید مواد دخانی جدید با استفاده از نام های جذاب مرتبط با ارزش های ملی، دینی، ورزشی، هنری و غیره و همچنین ثبت نام تجاری (برند) محصولات دخانی جدید علاوه بر محصولات موجود در بازار مصرف به عنوان عامل تشویق و تبلیغی تلقی میگردد. بنابراین با توجه به اینکه وفق تبصره مذکور ثبت نام برندهای جدید محصولات دخانی مصداق تشویق و تبلیغ تلقی گردیده و مطابق ماده ۳ قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات، هر نوع تبلیغ، حمایت، تشویق مستقیم و غیرمستقیم و یا تحریک افراد به استعمال دخانیات اکیداً ممنوع گردیده است که این مهم مرکز برنامه ریزی و نظارت بر دخانیات کشور (مرکز تخصصی این وزارتخانه و مسئول راهبری و ساماندهی صنعت دخانیات کشور) را در زمینه صدور مجوز تولید یا برند جدید که با استناد به مواد یاد شده مصداق تشویق و تبلیغ تلقی میگردد با چالش های عدیده ای مواجه نموده است. پیشنهاد میشود بند ۳-۴ دستورالعمل اجرایی بند (الف) ماده ۲ و تبصره ذیل بند ۱-۸ ماده ۱ دستورالعمل اجرایی بند (الف) ماده ۲ قانون جامع کنترل و مبارزه ملی با دخانیات حذف یا اصلاح شوند."
۳- رسیدگی به خواسته به هیات تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری ارجاع و پس از صدور نظریه این هیات مبنی بر عدم صلاحیت هیات عمومی، پرونده برای تشخیص صلاحیت در دستور کار جلسه هیات عمومی قرار گرفت.
هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۶/۳/۱۴۰۲ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.
رای هیات عمومی
براساس بند ۱ ماده ۱۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ رسیدگی به شکایات، تظلّمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آییننامهها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداریها و موسسات عمومی غیردولتی در مواردی که مقررات مذکور به علّت مغایرت با شرع یا قانون و یا عدم صلاحیت مرجع مربوط یا تجاوز و یا سوء استفاده از اختیارات یا تخلّف در اجرای قوانین و مقررات یا خودداری از انجام وظایف موجب تضییع حقوق اشخاص میشود، از جمله صلاحیتها و وظایف هیات عمومی دیوان عدالت اداری است. نظر به اینکه بند ۲ مصوبه شماره ۱۹۶۹۹۱/۸۰ مورخ ۲۳/۱۱/۱۴۰۰ کمیته تخصصی هیات مقررات زدایی و بهبود محیط کسب و کار تا پیش از تصویب هیات مقررات زدایی و تایید وزیر امور اقتصادی و دارایی فاقد اعتبار و اثر حقوقی و قانونی است، بنابراین از مصادیق مقررات موضوع بند ۱ ماده ۱۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ محسوب نمیشود و رسیدگی به آن در هیات عمومی دیوان عدالت اداری قابل طرح و بررسی نیست./
حکمتعلی مظفری
رئیس هیات عمومی دیوان عدالت اداری