رای شماره ۲۴۷۳ مورخ ۱۳۹۸/۰۸/۲۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

بسم الله الرحمن الرحیم

شماره دادنامه: ۲۴۷۳

تاریخ دادنامه: ۲۸؍۸؍۱۳۹۸

شماره پرونده: ۹۷؍۳۳۸

مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: سازمان بازرسی کل کشور

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند (الف) و (ب) عوارض تفکیک عرصه (زمین های داخل محدوده) مصوبه شماره ۱۰۹-۱۳۹۴/۱۰/۱۵ از تعرفه عوارض شهرداری فیروزآباد مصوب شورای اسلامی شهر فیروزآباد

گردش کار: سازمان بازرسی کل کشور به موجب شکایت نامه شماره ۲۷۲۱۹۵-۸؍۱۲؍۱۳۹۶ اعلام کرده است که:

« ۱- مطابق ماده ۱۰۱ قانون شهرداریها و ماده ۱۵۴ اصلاحی قانون ثبت اسناد و املاک کشور وظیفه تفکیک افراز اراضی واقع در محدوده و حریم شهرها با رعایت طرح های جامع، تفصیلی یا هادی و سایر ضوابط و نقشه مورد تایید شهرداری به عهده اداره ثبت و مراجع ذیصلاح دادگستری محول شده و لذا شهرداری در این رابطه عهده دار مسئولیتی نبوده و صرفاً وظیفه اظهار نظر بر اساس ماده ۱۰۱ قانون شهرداری و ضوابط طرح تفصیلی و دیگر ضوابط را دارد.

۲- وظیفه و اختیار شورای اسلامی شهر در وضع عوارض در ماده ۷۱ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال ۱۳۷۵ احصاء شده و این اختیار به شورا داده نشده است.

۳ - مطابق دادنامه های شماره ۱۸۶ الی ۱۸۹-۲؍۳؍۱۳۹۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری مصوبات شوراهای اسلامی شهرهای گرگان، بندر امام خمینی، ماکو در خصوص تعرفه عوارض تفکیک عرصه و عوارض محلی ابطال گردیده است.

۴- با توجه به ابطال مصوبات مذکور در مورد اختصاص رایگان قسمتی از املاک متقاضیان تفکیک و افراز به شهرداری و یا وصول مبلغی به عنوان هزینه خدمات تفکیک به لحاظ مغایرت با قانون، موازین شرعی و خروج از حدود اختیارات بوده و لذا مصوبه مورد اعتراض خلاف قوانین و مقررات می‌باشد. درخواست اعمال ماده ۹۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری را نموده است. »

متن مقرره مورد اعتراض به شرح زیر است:

« عوارض تفکیک عرصه (زمین های داخل محدوده)

جهت برقراری عدالت و رفاه حال شهروندان گرامی بابت تفکیک زمین های مسکونی زیر ۱۰۰۰ مترمربع و برای تسهیل کار پیشنهاد می‌شود اخذ هزینه تفکیک این گونه زمین ها بر اساس قیمت منطقه بندی دارایی باشد. زیرا:

الف- تا مساحت ۵۰۰ مترمربع به ازاء هر مترمربع زمین مسکونی p ۴۰ سهم شهرداری محاسبه گردد.

ب- به ازاء هر مترمربع از زمین مسکونی به تجاری p ۶۰ سهم شهرداری محاسبه می‌گردد. »

در پاسخ به شکایت مذکور، رئیس شورای اسلامی شهر فیروز آباد فارس به موجب لایحه شماره ۷۱۴-۹؍۷؍۱۳۹۷ به طور خلاصه توضیح داده است که:

« بند (ج) مصوبه دقیقاً متن تبصره ۱ ماده ۱۰۱ قانون شهرداریها است و مطابق بند ۱۶ از ماده ۷۱ قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوب سال ۱۳۷۵ شوراها ملزمند در تصویب نرخ خدمات صرفاً آیین‌نامه های شهرداری را رعایت نمایند. آیا صدور مجوز تجاری با کاربری مسکونی منافع سرشاری برای مالک ندارد یا تفکیک قطعه ۵۰۰ متری به چند قطعه منافع مالی برای مالک ندارد و با این عمل ارائه خدمات از سوی شهرداری به مالک به حساب نمی آید و چنانچه این اقدامات خدمت محسوب نگردد شهرداری هم الزامی به ارائه چنین خدماتی به صورت رایگان ندارد در حالی که دولت شهرداریها را به حال خود رها نموده و تامین هزینه های جاری را به عهده خودشان گذارده و لذا تقاضای رسیدگی و صدور حکم شایسته را نموده است. »

موضوع از مصادیق مقررات ماده ۹۲ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری تشخیص نشد و پرونده در اجرای ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری به هیات تخصصی ارجاع شد.

در اجرای ماده ۸۴ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ پرونده به هیات تخصصی شوراهای اسلامی دیوان عدالت اداری ارجاع می‌شود و هیات مذکور به موجب دادنامه شماره ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۶۰۱۰۳۴۱-۱۰؍۷؍۱۳۹۸ بند «ج» از مصوبه شماره ۱۰۹-۱۵؍۱۰؍۱۳۹۴ از تعرفه شهرداری فیروزآباد تحت عنوان عوارض تفکیک عرصه (زمین های داخل محدوده) مصوب شورای اسلامی شهر فیروزآباد را قابل ابطال تشخیص نداد و رای به رد شکایت صادر کرد. رای مذکور به علت عدم اعتراض از سوی رئیس دیوان عدالت اداری و یا ده نفر از قضات دیوان عدالت اداری قطعیت یافت.

رسیدگی به بندهای «الف» و «ب» از مصوبه شماره ۱۰۹-۱۵؍۱۰؍۱۳۹۴ تعرفه عوارض تفکیک عرصه شورای اسلامی شهر فیروزآباد در دستور کار هیات عمومی قرار گرفت.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲۸؍۸؍۱۳۹۸ با حضور معاونین دیوان عدالت اداری و روسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

با توجه به اینکه در آراء متعدد هیات عمومی دیوان عدالت اداری وضع عوارض برای تفکیک در اشکال مختلف اعم از عرصه و اعیانی ساختان‌ها در مصوبات شوراهای اسلامی شهرها مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص و ابطال شده است، بنابراین بند (الف) و (ب) عوارض تفکیک عرصه (زمین های داخل محدوده) از مصوبه شماره ۱۰۹-۱۵؍۱۰؍۱۳۹۴ از تعرفه شهرداری فیروزآباد مصوب شورای اسلامی شهر فیروزآباد به دلایل مندرج در رای شماره ۳۱۵-۱۳؍۴؍۱۳۹۶ هیات عمومی مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر فیروزآباد مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود.

مرتضی علی اشراقیمعاون قضایی دیوان عدالت اداری