نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۲/۱۰۳۹ مورخ ۱۴۰۳/۰۳/۱۹

طبق نص ماده ۵۶۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، بزه «ضرب فاقد اثر» از جرایم درجه ۷ می‌باشد؛ اما طبق ماده ۱۰۳ قانون مذکور جرایمی که در قانون به قابل گذشت بودن آن تصریح نشده باشد؛ اما از حق‌الناس بوده و شرعاً قابل گذشت باشند، از جرایم قابل گذشت محسوب می‌شوند. با توجه به این‌که اصل بزه ضرب و جرح عمدی قابل گذشت است و همچنین بزه ضرب فاقد اثر از جرایم حق‌الناس و شرعاً هم قابل گذشت است، خواهشمند است در پاسخ اعلام فرمایید: الف) آیا ضرب فاقد اثر به طریق اولی قابل گذشت محسوب خواهد شد؟ آیا با توجه به عدم تصریح در قانون مجازات،‌ قابل گذشت محسوب می‌شود؟ ب) در صورت قابل گذشت بودن، با توجه به قانون مؤخرالتصویب کاهش حبس تعزیری مصوب ۱۳۹۹، آیا مجازات حبس به نصف تقلیل یافته و درجه ۸ محسوب می‌شود؟ در این صورت آیا ماده ۵۶۷ در بخش مجازات حبس نسخ ضمنی شده است؟ ج) آیا رأی صادره در این خصوص قطعی است یا قابل تجدیدنظر؟

الف- با توجه به تصریح صدر ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی اصلاحی ۱۳۹۹ در خصوص قابل گذشت بودن «جرایم تعزیری مندرج در کتاب دیات» جرم موضوع ماده ۵۶۷ قانون فوق‌الذکر قابل گذشت است. ب- با توجه به اطلاق تبصره ماده ۱۰۴ قانون مجازات اسلامی اصلاحی ۱۳۹۹، حکم مقرر در این تبصره شامل کلیه مجازات‌های حبس تعزیری درجه چهار تا درجه هشت برای جرایم قابل گذشت در تمام قوانین عام و خاص است و با توجه به تصریح صدر ماده یاد‌شده در خصوص قابل گذشت ‌بودن «جرایم تعزیری مندرج در کتاب دیات»، جرم موضوع ماده ۵۶۷ قانون فوق‌الذکر (که مجازات آن حبس یا شلاق تعزیری درجه هفت است) قابل گذشت محسوب می‌شود؛ لذا مشمول تقلیل مجازات حبس موضوع تبصره صدرالذکر نیز می‌باشد. (حداقل و حداکثر مجازات حبس درجه هفت به نصف تقلیل می‌یابد؛ در نتیجه مجازات حبس جرم موضوع این ماده چهل و پنج روز تا سه ماه حبس است). ج- طبق ماده ۴۲۷ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲، ملاک تجدید نظرخواهی از آراء کیفری صادره در خصوص جرایم تعزیری «درجه جرم ارتکابی» است که بر اساس مجازات قانونی آن جرم و تطبیق آن با شاخص‌های مقرر در ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و تبصره‌های آن مشخص می‌گردد. جرم موضوع ماده ۵۶۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ که در استعلام به آن اشاره شده است دارای دو مجازات قانونی تخییری یعنی حبس درجه ۸ و یا شلاق درجه ۷ می‌باشد؛ در نتیجه بالاترین درجه مجازات قانونی که شلاق درجه ۷ است، ملاک تعیین درجه جرم موصوف می‌باشد و چون این جرم درجه ۷ محسوب می‌شود، رأی صادره در خصوص آن نیز با عنایت به ماده صدرالذکر قابل تجدید نظرخواهی است.