نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۱۹۴ مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۲۳

برخی اراضی زراعی و باغ‌ها که در مورد آنها حکم قطعی قلع و قمع صادر شده است، مطابق گزارش ادارات مربوطه مانند اداره جهاد کشاورزی، به سبب اجرای طرح هادی در بافت روستا یا محدوده قانونی شهر قرار گرفته‌اند و از شمول قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها مصوب ۱۳۷۴ با اصلاحات و الحاقات بعدی خارج شده‌اند؛ آیا این موضوع منطبق با بند «الف» ماده ۱۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ است و می‌توان قرار موقوفی صادر کرد و یا آنکه وفق بند «ج» ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ از موارد اعاده دادرسی است؟

قلع و قمع بنا موضوع ماده ۳ قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ‌ها مصوب ۱۳۷۴ با اصلاحات و الحاقات بعدی، جزء لاینفک حکم کیفری است؛ اما ماهیت مجازات ندارد و امری حقوقی محسوب می‌شود و به همین سبب مشمول مرور زمان موضوع ماده ۱۰۷ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ نمی‌شود؛ این حکم با هدف اعاده وضع به حال سابق پیش‌بینی شده است؛ لذا در فرض سؤال که پس از صدور حکم قطعی و لازم‌الاجرا بر قلع و قمع بنا، ملک در محدوده یا حریم شهر یا روستا قرار گرفته است، اجرای حکم بر قلع و قمع مستحدثات غیرمجاز هدف قانون‌گذار از تدوین این مقرره را برآورده نمی‌سازد؛ ضمن آن‌که کاربری زمان اجرای حکم، منطبق با حکم است؛ بنابراین، اجرای این بخش از حکم مبنی بر قلع و قمع مستحدثات غیرمجاز موضوعاً منتفی است و قاضی اجرای احکام تکلیفی به اجرای حکم ندارد. شایسته ذکر است فرض سؤال از قلمرو بند «الف» ماده ۱۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و اعاده دادرسی موضوع بند «ج» ماده ۴۷۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ که در فرض سؤال ذکر شده است، خارج است.