نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۴/۲۹۴ مورخ ۱۴۰۴/۱۱/۰۸

بر اساس مفاد بند یک ماده ۸۷ قانون برنامه ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۹۵، دولت موظف است اقدامات لازم برای اجرای صحیح و به‌موقع قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب ۱۳۸۶ با اصلاحات و الحاقات بعدی را به عمل آورده اعتبار کافی را در بودجه سنواتی پیش‌بینی نماید و کلیه آیین‌نامه‌های اجرایی آن را حداکثر تا شش ماهه سال اول اجرای قانون برنامه تصویب و ابلاغ نماید. همچنین بند «د» این ماده در صدد اصلاح ماده ۲۱ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب ۱۳۸۶ با اصلاحات و الحاقات بعدی برآمده است که بر اساس ماده ۲۱ قانون اخیرالذکر، بیست و پنج درصد از نیازهای استخدامی و تأمین نیروهای مورد نیاز تمامی دستگاه‌ها؛ اعم از رسمی، پیمانی، قراردادی و شرکتی می‌بایست به ایثارگران اختصاص یابد. به رغم تصریح قانون برنامه ششم یاد‌شده به عنوان قانون بالادستی، قانونگذار در بند «د» تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور و بند «و» تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور، در اجرای بند «د» ماده ۸۷ قانون برنامه ششم توسعه، دستگاه‌های مشمول ماده ۲ قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران را مکلف کرده است تا نسبت به تبدیل وضعیت استخدامی ایثارگران اقدام نمایند. همانگونه که مستحضرید هرگونه اقدام سازمان صدا و سیما در اجرای بند «و» تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور نیازمند تأمین اعتبار لازم بوده و در صورت عدم تأمین اعتبار اقدامی متصور نبوده و می‌بایست از اعتبارات دیگر بخش‌های سازمان صدا و سیما از جمله برنامه‌سازی و تعمیر و نگهداری فرستنده‌ها پرداخت شود. ضمن آنکه، اجرای مفاد ماده ۸۷ قانون برنامه ششم یاد‌شده نیازمند تصویب آیین‌نامه توسط دولت بوده که این امر نیز انجام نشده است. از آنجا که زمان اجرای بند «د» تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور و بند «و» تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور سپری شده و این حکم مجدداً در سال ۱۴۰۲ تنفیذ نشده است، این امر بدین معناست که تکلیف یاد‌شده صرفاً به این دو سال مقید بوده و خارج از آن حکم، قانون برنامه ششم باید به عنوان قانون بالادستی در خصوص ایثارگران اجرا شود. با توجه به توضیحات پیش‌گفته، از آنجا که متن مواد قانونی باید به عنوان یک کل نگریسته شود و در مواد قانونی، هرگونه اقدام در این زمینه نیازمند تأمین اعتبار و تصویب آیین‌نامه توسط دولت دانسته شده است و با توجه به وضعیت خاص سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران که بودجه خود را به عنوان کمک، زیان دریافت می‌کند، آیا این سازمان می‌تواند بدون تأمین اعتبار از سوی دولت، تمامی نیروهای ایثارگر خود را تبدیل وضعیت نماید؟ آیا می‌توان گفت مهلت استفاده از مفاد بند «د» تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور و بند «و» تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور، پس از مدت یاد‌شده نیز جریان دارد و به دیگر سنوات هم سرایت می‌کند؟

اولاً، تبدیل وضعیت ایثارگران موضوع بند «د» تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۰ کل کشور و بند «و» تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور، مقید به تأمین اعتبار نشده است؛ هرچند در مقرره نخست برای اجرای آن، اعتبار خاصی پیش بینی شده بود؛ ضمن آنکه، علی‌الاصول تبدیل وضعیت اشخاصی که تحت هر عنوانی دارای رابطه استخدامی می‌باشند، مستلزم تأمین اعتبار مستقلی نمی‌باشد؛ بر این اساس، سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نیز همانند دیگر دستگاه‌های اجرایی موضوع ماده ۵ قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۱۳۸۶ با اصلاحات و الحاقات بعدی، مکلف به اجرای مفاد مقرره‌های صدرالذکر در تبدیل وضعیت ایثارگران مشمول در بازه زمانی مذکور در این قوانین می‌باشد. ثانیاً، با عنایت به اینکه اجرای احکام مندرج در قوانین بودجه کشور، مربوط به همان سال است و این امر در قوانین بودجه سال‌های ۱۴۰۰ و ۱۴۰۱ کل کشور تصریح شده است و با لحاظ ردیف ۱۳۷ قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه ایثارگران مصوب ۱۴۰۴ و منسوخ دانستن بند «و» تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور، احکام مندرج در مقررات صدرالذکر مربوط به همان سال‌ اجرای قانون است و به سنوات بعدی قابل تسری نیست؛ اما از آنجا که در شق ۳ بند «و» تبصره ۲۰ قانون بودجه سال ۱۴۰۱ کل کشور، مقرر شده است که افرادی که تا پایان بهمن ماه ۱۴۰۰ در دستگاه ذی‌ربط مشغول به کار بوده‌اند، مشمول این قانون هستند؛ آن عده از مشمولانی که وفق مقررات قانونی؛ از جمله بند‌های صدرالذکر و دستورالعمل شماره ۱۳۷۵۸ مورخ ۱۹/۳/۱۴۰۰ سازمان‌‌های اداری و استخدامی و برنامه و بودجه کشور در خصوص نحوه اجرای بند «د» تبصره ۲۰ قانون بودجه ۱۴۰۰ کل کشور، از شرایط قانونی لازم برای تبدیل وضعیت برخوردار می‌باشند؛ اما تاکنون تبدیل وضعیت آنان انجام نشده است، عدم تمدید حکم مقرر در قانون بودجه سال ۱۴۰۱ در قوانین بودجه سال‌های بعد و یا عدم پیش‌بینی مقرره مشابهی در این زمینه، مسقط حق مکتسبه آنان نیست و تبدیل وضعیت این افراد مطابق شرایط قانونی بلامانع است.